XVII. Yüzyıl Halep’te Bir Osmanlı Vakfı: Şaban Ağa Külliyesi

Özet

Şaban Ağa Vakfı, 17. yüzyılda Halep’te muhassıl-ı emvâllik yapan bir Osmanlı devlet adamı tarafından kurulmuştur. Halep, Osmanlı idaresine girdikten sonra, şehrin imarı için birçok devlet adamı vakıflar ve hayır kurumları yaptırmışlardır. Şaban Ağa vakfı da 17. yüzyılın sonlarına doğru Ramazan 1088 / Ekim-Kasım 1677 yılında Halep’te Ferafire denilen semtte cami, medrese ve mektep olarak kurulmuştur. Şaban Ağa Vakfı ile ilgili kayıtları 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar belgelerden takip edebilmekteyiz. 17. yüzyılda kurulan vakfın, sonraki asırlardaki mütevellileri vâkıfın soyundan gelen kişilerdir. Bu yüzden Şaban Ağa Vakfı, belgelerden anlaşılacağı üzere bir aile vakfıdır. El-Gazzî, Halep medreseleri ile ilgili yazdığı kitapta (1991), Şaban Ağa Medresesi’nin, Haleb’in şu andaki Riyaziye Medresesi’nden sonra en mamur medresesi olduğunu, ifade etmektedir. Günümüzde Şabaniye Medresesi’nin de içinde bulunduğu vakıf binaları (Mescid, Mektep) faal durumdadır