Kontrol Odağı Ölçeği (KOÖ): Ölçek Geliştirme, Güvenirlik ve Geçerlik Çalışması

Özet

Bu araştırmanın amacı, Rotter'in Iç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği (RlDKOÖ)'nden daha kapsamlı ve Likert formatında yeni bir kontrol odağı ölçeği geliştirmektir. Bu amaçla önce, çeşitli kontrol odağı ölçeklerinden aynen ya da değiştirilerek alınmış ve olası kontrol alanlarını büyük ölçüde kapsayan 80 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur. Bu madde havuzu ilk aşamada Hacettepe Üniversitesinde 272 katılımcıdan (173 kız, 99 erkek) oluşan bir üniversite öğrencileri örnekleminde uygulanmıştır. Madde-toplam korelasyonları ve uç grupların karşılaştırılmasına dayanan madde analizi sonucunda belirlenen 47 maddeden oluşturulan son form olan Kontrol Odağı Ölçeği (KOÖ), ikinci aşamada 111 katılımcıdan (87 kız, 24 erkek) oluşan yeni bir üniversite öğrencileri ömeklemine uygulanmıştır, ikinci ömeklem içinden bir gruba da ayrıca, Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R), Rosenbaum'un Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği (RÖGÖ), Normal Ötesi inanışlar Ölçeği ve Rotter'in iç Dış Kontrol Odağı Ölçeği (RlDKOÖ) uygulanmıştır. Madde analizi, pearson korelasyon ve Faktör analizi teknikleriyle elde edilen sonuçlar, KOÖ 'nin tüm güvenirlik ve geçerlik göstergelerinin yüksek olduğunu, ölçeğin, literatür doğrultusunda beklendiği gibi, psikolojik belirti düzeyinin yüksekliği, başa çıkma becerilerinin düşüklüğü ve normal ötesi inanışların yüksekliği ile dış kontrol odağının ilişkili olduğunu gösterebildiğini ortaya koymuştur. KOÖ 'nin RlDKOÖ'den daha yalın bir yapıda ortaya çıkan faktör örüntüleriyle, özellikle üniversite öğrencileri örnekleminde güvenli ve kolay kullanılabilecek bir araç olduğu tartışılmıştır.