Dergiler / Yeni Türk Edebiyatı: Hakemli Altı Aylık İnceleme Dergisi / 2018 / Sayı: 17

AHMET HAŞİM’DE ÇEVRECİ DUYARLILIK VE ANTROPOMORFİK ALGILAMA

ENVIRONMENTAL SENSITIVITY AND ANTROPOMORPHIC PERCEPTION IN AHMET HAŞİM

Sayfa
111–126
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Canlı, cansız varlıklara insanî özellikler yükleyen antropomorfik algılama ile ay, güneş, yıldız, rüzgâr, su, kuş, çiçek, böcek vb. tabiat unsurları; hâlden anlamak, üzülmek, hayal kurmak gibi vasıflarla bambaşka bir mahiyet kazanmışlardır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk edebiyatında çevre problemi, özellikle 1950’lerden sonra Sait Faik’in hikâyeleriyle gündeme gelerek günümüzde en çok ele alınan konulardan biri hâline gelmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Cumhuriyet’in ilk yıllarına rastlayan 1922-1933 tarihleri arasında Ahmet Haşim, hayvan ve bitkiler başta olmak üzere doğadaki varlıkların; insanların hiz- metine sunulmak için yaratılmadığını iddia etmiş ve onlara, özel bir duyarlılıkla yaklaşmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Canlı, cansız varlıklara insanî özellikler yükleyen antropomorfik algılama ile ay, güneş, yıldız, rüzgâr, su, kuş, çiçek, böcek vb. tabiat unsurları; hâlden anlamak, üzülmek, hayal kurmak gibi vasıflarla bambaşka bir mahiyet kazanmışlardır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türk edebiyatında çevre problemi, özellikle 1950’lerden sonra Sait Faik’in hikâyeleriyle gündeme gelerek günümüzde en çok ele alınan konulardan biri hâline gelmiştir. Cumhuriyet’in ilk yıllarına rastlayan 1922-1933 tarihleri arasında Ahmet Haşim, hayvan ve bitkiler başta olmak üzere doğadaki varlıkların; insanların hiz- metine sunulmak için yaratılmadığını iddia etmiş ve onlara, özel bir duyarlılıkla yaklaşmıştır. İronik bir anlatımla, insanların hamakatini, boş gururunu eleştirdiği bir kısım yazısında hayvanların, zekâlarını kullanıp insanları nasıl alt ettiklerini anlatmıştır. Bazı yazılarında ise keskinleştirdiği hiciv üslubunu; kendi zevkleri için hayvan ve bitkilere acımasız davranan ve uygun olmayan muamelelerde bulunan insanlara yöneltmiştir. Haşim’in nesirlerinde görülen çevreci tavrı, farklı bir şekilde şiirlerinde de karşımıza çıkmaktadır. Canlı, cansız varlıklara insanî özellikler yükleyen antropomorfik algılama ile ay, güneş, yıldız, rüzgâr, su, kuş, çiçek, böcek vb. tabiat unsurları; hâlden anlamak, üzülmek, hayal kurmak gibi vasıflarla bambaşka bir mahiyet kazanmışlardır.

Abstract

Environmental problems have become one of the central issues recently in Turkish literature, especially after 1950s gaining prominence with Sait Faik’s stories. Among the first years of the Republic, between 1922 and 1933, Ahmet Haşim claimed that living creatures especially animals and plants were not created to serve people and he approached them with a particular sensitivity. In some of his writings, he ironically depicted how animals outsmarted people whom he criticized for their folly and vanity. He directed his sharpened satirical style at people who are brutal to animals and plants for their pleasures. The en- vironmentalist attitude seen in the prose writings of Haşim, in a different way, is also oberved in his poems. The anthropomorphic perception that imposes human characteristics on living, non-living beings and moon, sun, star, wind, water, bird, flower, insect etc. have gained a completely different character with such qualities as understanding, sadness and dreaming.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇAĞIN, Ş. (2018). AHMET HAŞİM’DE ÇEVRECİ DUYARLILIK VE ANTROPOMORFİK ALGILAMA. Yeni Türk Edebiyatı: Hakemli Altı Aylık İnceleme Dergisi, Sayı: 17, 111–126. https://ajindex.com/articles/337784

Kaynakça (12)

  1. Ahmet Haşim, Gurabahane-i Laklakan Diğer Yazıları (haz. İnci Enginün-Zeynep Kerman), İstanbul: Dergâh Yayınları, 1991.
  2. Ahmet Haşim, Bize Göre İkdam’daki Diğer Yazıları (haz. İnci Enginün-Zeynep Kerman), İstanbul: Dergâh Yayınları, 1991.
  3. Ahmet Haşim, Frankfurt Seyahatnamesi Mektuplar-Mülakatlar (haz. İnci Enginün-Zeynep Kerman), İstanbul: Dergâh Yayınları, 1991.
  4. Alptekin, Turan, Ahmet Haşim Hayatı Sanatı ve Eserleri, İstanbul: Kastaş Yayınları, 1985.
  5. Ataç, Nurullah, “Bir Avcının Getirdikleri”, Şiir Daima Şiir Ataç’ın Şiir Yazıları (haz. Şerife Çağın), İstanbul: Dergâh Yayınları, 2013. Ekoeleştiri Çevre ve Edebiyat, (editör: Serpil Opperman), Ankara: Phoenix Yayınları, 2012.
  6. Kakuzo, Okakura, Çayname (çev. Ayşegül Seç), İstanbul: Arıon Yayınları, 2006.
  7. Kaplan, Mehmet, Tanpınar’ın Şiir Dünyası, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2001.
  8. Kerman, Zeynep, “Ahmet Haşim’in Nesirlerinde Hayvanlar”, Yeni Türk Edebiyatı İncelemeleri, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2009.
  9. Maeterlinck, Maurice, Karıncaların Hayatı (çev. Mehmet Naci Ecer), İstanbul, 1936.
  10. Sabahattin Ali, Öyküler, Şiirler ve Oyun, İstanbul: YKY Yayınları, 2009.
  11. Samipaşazade Sezai, Samipaşazade Sezai’nin Hikâye-Hatıra-Mektup ve Edebî Makaleleri (haz. Zeynep Kerman), İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1981.
  12. Toska, Sezgin, Ekokurgu –Ekolojik Sorunların Çözüm Yolu Olarak Edebiyat–, İstanbul: Yeni İnsan Yayınları, 2017.