KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2019 / Cilt: 8 - Sayı: 1

Tanzimat Sonrası Osmanlı Usûl Hukukundaki Gelişmeler

Ahmet AKMAN
Sayfa
431–450
Yayın Tarihi
2019-01-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu dönemde farklı yargısal kurumlar ve bunlara ait usul hükümleri ile birlikte, temelde ikili ve ama özünde parçalı bir yapı oluşmuş ve bu durum Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna kadar sürmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı yargı teşkilatının gelişim çizgisi açısından diğer sosyal alanlara nazaran daha oturmuş bir yapıda olduğu söylenebilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tanzimat sonrasında ise modernleşmeye batılılaşma penceresinden bakan toplum, yerli değerler üzerinden çalışma yapmak yerine, kendisinden önde olduğuna inandığı batılı devletlerin maddi ve usul hukuku kodlarını iktibas etmeyi tercih etmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu dönemde farklı yargısal kurumlar ve bunlara ait usul hükümleri ile birlikte, temelde ikili ve ama özünde parçalı bir yapı oluşmuş ve bu durum Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna kadar sürmüştür.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tanzimat Dönemi · Yargılama · Adalet

Özet

Osmanlı yargı teşkilatının gelişim çizgisi açısından diğer sosyal alanlara nazaran daha oturmuş bir yapıda olduğu söylenebilir. Uzun yıllar Osmanlı ve diğer İslâm toplumlarında yargılama görevini ifa eden kadıların önünde zengin İslâm Hukuku literatürü olmuştur. Ayrıca eğitim kurumlarından en fazla istifade edenler de hukukçular olmuştur. Adaletin dağıtılması ve bu konuda hassas olunmasına yönelik birçok emir ve yönlendirme İslâmi naslarda mevcuttur. Maddi hukuk kurallarının olaya uygulanışında usul hükümleri adaletin gerçekleşmesinde son derece yardımcı fonksiyon icra ederler. Yargılamanın seyrinde aksamanın olmaması, aleniyet, delillere ulaşma ve olaya düzgün tatbik edilmesi, yargılama düzeni, kayıt tutulması gibi usûli konularda karmaşık olmayan, sade yapısıyla, uzunca bir imparatorluk döneminde önemli görevler üstlenmiş olan Osmanlı kadılık müessesesi, zaman içerisinde çok tekamül geçirmiştir. Tanzimat öncesi yargı dışında sorumlulukları da olan kurumun verdiği kararlar, kadı sicillerinde kayıt altına alınmıştır. Bunların tamamı henüz tam olarak gün ışığına çıkmamış olmakla birlikte, Osmanlı genel sistemi içerisinde mutena bir yere sahip olduğu anlaşılmaktadır. Tanzimat sonrasında ise modernleşmeye batılılaşma penceresinden bakan toplum, yerli değerler üzerinden çalışma yapmak yerine, kendisinden önde olduğuna inandığı batılı devletlerin maddi ve usul hukuku kodlarını iktibas etmeyi tercih etmiştir. Bu dönemde farklı yargısal kurumlar ve bunlara ait usul hükümleri ile birlikte, temelde ikili ve ama özünde parçalı bir yapı oluşmuş ve bu durum Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna kadar sürmüştür.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AKMAN, A. (2019). Tanzimat Sonrası Osmanlı Usûl Hukukundaki Gelişmeler. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 1, 431–450. https://ajindex.com/articles/2894

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Abadan, Y.( 2017), “Tanzimat Fermanı’nın Tahlili”, Tanzimat Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, Ed. Halil İnalcık, Mehmet Seyitdanlıoğlu, 6. Basım,, s.57-89,
  2. Ankara, Türkiye İş Bankası Kültür Yay. Ahmed Cevdet Paşa(1963), Tezâkir-i Cevdet, Yay. Cavit Baysun, Ankara.
  3. Ahmed, N./Hasan, S.(1327), Usûl-i Muhâkeme-i Hukûkiyye Kanunu Şerhi, İstanbul.
  4. Akgündüz, A.(2011), İslâm ve Osmanlı Hukuku Külliyâtı, Kamu Hukuku- Birinci Cild, Osmanlı Araştırmaları Vakfı, İstanbul.
  5. Akman, A.(1985), 1917 Tarihli Usûl-i Muhâkeme-i Şer’iye Kararnâmesi ve Tahlili, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, MÜSBE, İstanbul. Ali Haydar(1330), Dürerü’l-Hükkâm Şerhu Mecelleti’l-Ahkâm, İstanbul,
  6. Hukuk Matbaası. Aristakis, K.(1312) Cüzdân-ı Kavânîn-i Osmaniye, İstanbul.
  7. Arminjon, P./Wolf, M.,(1951) Traité de Droit Comparé, Paris. Atar, F., İslâm Adliye Teşkilatı Ortaya Çıkışı ve İşleyişi,., Ankara,
  8. Diyanet İşleri Başkanlığı Yay. Avcı, M.(2015), Türk Hukuk Tarihi Dersleri, 5. Baskı,
  9. Konya, Mimoza. Aydın, M A.(2001) “Türkiye’nin Hukuki Modernleşmesi”, Moderleşme İslâm Dünyası ve Türkiye, Ed. Prof. Dr. Sabri Orman, İstanbul,
  10. Ensar Neş. Aydın, M. A.(2017), Türk Hukuk Tarihi, 14. Baskı,
  11. İstanbul,
  12. Beta Yay. Barkan, Ö.(1943), XV ve XVI Asırlarda Osmanlı İmparatorluğunda Zirai Ekonominin Hukuki ve Mali Esasları, Kanunlar I, İstanbul.
  13. Bayındır, A.(1986), İslâm Muhâkeme Hukuku (Osmanlı devri Uygulaması), İstanbul.
  14. Belgesay, M. R.(1940), “Tanzimat ve Adliye Teşkilatı”, Tanzimat I, s.211-220,
  15. İstanbul.
  16. Belgesay, M. R(1341-1343)., Mehakim-i Şer’iyenin İlgası ve Mehakimin Teşkilatına Ait Ahkam-ı Muaddel Kanun Şerhi, İstanbul.
  17. Berki, A. H.(1962), İslâm’da Kaza ve Tevâbiî, Ankara.
  18. Bilmen, Ö. N.(1967), Hukuk-i İslâmiyye ve Istılâhât-ı Fıkhiyye Kamusu, İstanbul.
  19. Bozkurt, G.(1996), Batı Hukukunun Türkiye’de Benimsenmesi, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi. Cerîde-i Adliye. Cerîde-i İlmiye. Cin, H./Akgündüz, A.(2011),
  20. Türk Hukuk Tarihi, İstanbul, Osmanlı Araştırmaları Vakfı. Düstûr, 1, 2 ve 3. Tertipler. Ekinci, E./Şimşirgil,(2008)
  21. A., Ahmed Cevdet Paşa ve Mecelle, İstanbul, IQ Kültür Sanat Yayıncılık. el-Buhârî, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail (1315), Sahih,, c.I-VIII, Mısır, Mat. Âmire. Durhan, İ.( 2008), “Tanzimat Döneminde Osmanlı Yargı Teşkilâtındaki Gelişmeler”, EÜHFD, c. XII, sy. 3–4, s.55-111.
  22. Engelhardt, Ed.(1328/1912), Türkiye ve Tanzimat (Çev. Ali Reşad), Devlet-i Osmâniyenin Tarihi Islâhâtı (1826-1882),
  23. İstanbul.
  24. Eren, A. Cevat, “Tanzimat”, İA (MEB), XI, s.709-765.
  25. Ergin, O. N.(1922), Mecelle-i Umûr