Dergiler / Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi / 2018 / Cilt: 8 - Sayı: 2

Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı tarihine bir katkı

A contribution to the history of Bīmāristān of Naṣībīn/Nusaybin

Sayfa
120–132
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu araştırmada Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı hakkında bilgi içeren birincil kaynaklar saptanmış, bu kaynakların incelenmesi ile elde edilen Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı ile ilgili bilgiler yazının “bulgular” bölümünde verilmiş ve sonra literatür eşliğinde tartışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Anadolu’da inşa edilen ve varlığını ancak yazılı kaynaklardan öğrendiğimiz hastanelerden birisi Nusaybin’de tesis edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmalarımız sırasında karşılaşılan bazı yeni bilgiler ışığında Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı tarihi hakkında Türk tıp tarihi literatüründe yer alan bilgileri tamamlayıcı bir değerlendirmenin yapılması bu çalışmanın amacıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu araştırmada Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı hakkında bilgi içeren birincil kaynaklar saptanmış, bu kaynakların incelenmesi ile elde edilen Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı ile ilgili bilgiler yazının “bulgular” bölümünde verilmiş ve sonra literatür eşliğinde tartışılmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anadolu · Nusaybin · Bimaristan

Özet

Anadolu’da inşa edilen ve varlığını ancak yazılı kaynaklardan öğrendiğimiz hastanelerden birisi Nusaybin’de tesis edilmiştir. Aḥmed ʿĪsā Beg Tārīḫu’l-Bīmāristānāt fī’l-İslām adlı eserinde İbn Baṭṭūta Seyahatnamesi’ni referans göstererek Bīmāristān-ı Naṣībīn başlığı altında XIV. yüzyılda Nusaybin’de bir hastane bulunduğunu haber vermektedir ve literatürdeki pek çok çalışmada da Nusaybin hastanesiyle ilgili olarak yalnızca bu bilgiye atıf yapılmaktadır. Araştırmalarımız sırasında karşılaşılan bazı yeni bilgiler ışığında Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı tarihi hakkında Türk tıp tarihi literatüründe yer alan bilgileri tamamlayıcı bir değerlendirmenin yapılması bu çalışmanın amacıdır. Bu araştırmada Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı hakkında bilgi içeren birincil kaynaklar saptanmış, bu kaynakların incelenmesi ile elde edilen Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı ile ilgili bilgiler yazının “bulgular” bölümünde verilmiş ve sonra literatür eşliğinde tartışılmıştır. Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı Büyük Selçuklu İmparatorluğu zamanında Musul Atabegliği Veziri Cemālu’d-dīn tarafından yaptırılmıştır. İbn Cübeyr ve İbn Baṭṭūṭa, seyahatnamelerinde, sırasıyla 1184 ve 1327 tarihlerinde bu hastanenin varlığından söz etmektedirler. Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde ise Nusaybin Hastanesi hakkında hiçbir bilgi bulunmamaktadır. İbnu’l-Ezrāḳ’ın Tārīḫ-i Meyyāfāriḳīn ve Āmid adlı eserinin Vezīr Cemālu’d-dīn’in Naṣībīn Bīmāristān’ın banisi olduğunu kaydeden halen tek eser olduğu görülmektedir.

Abstract

One of the hospitals built in Anatolia, which we have learned from the sources, was established in Nusaybin. Aḥmed ʿĪsā Beg notified that there was a hospital in Nusaybin in 14th century in the chapter on Bīmāristān-ı Naṣībīn of his book entitled Tārīḫ al-Bīmāristānāt fī al-Islām. His argument relied on The Travels of Ibn Baṭṭūta and solely this knowledge was referred to in lots of other works in the literature. Aim of this study is the complementary evaluation of the information regarding the history of Bīmāristān of Naṣībīn/Nusaybin existed in the history of Turkish medicine in the light of some new knowledge encountered during our research. Primary sources, which include information on Bīmāristān of Naṣībīn/Nusaybin, were determined and studied, then acquired information regarding Bīmāristān of Naṣībīn/Nusaybin were presented in the “results” section and discussed in the light of literature. Bīmāristān of Naṣībīn/Nusaybin was constructed by Jamāl al-dīn, the vizier of Zangid Atabegs of Mosul during the age of the Great Seljuk Empire. Ibn Jubayr and Ibn Baṭṭūṭa, in their travel books, made mention of this hospital existed in 1184 and 1327, respectively. There is no information on Bīmāristān of Naṣībīn/Nusaybin in Evliya Çelebi’s travel book. Tārīkh Mayyāfāriḳīn wa Āmid still is the unique book in which Vizier Jamāl al-dīn was registered as the founder of Bīmāristān of Naṣībīn/Nusaybin.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ACIDUMAN, A., AKSU, M. (2018). Naṣībīn/Nusaybin Bīmāristānı tarihine bir katkı. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 2, 120–132. https://ajindex.com/articles/275682

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Şehsuvaroğlu BN. Eskülap ve Asklepion’lar. [İstanbul] Tıp Fakültesi Mecmuası 1952;15(2):1010-32
  2. Bayat AH. Tıp Tarihi, 1. Baskı. İzmir: Sade Matbaa; 2003
  3. Terzioğlu A. Ortaçağ İslâm-Türk hastahaneleri ve Avrupa’ya tesirleri. Belleten 1970;34(133):121-49
  4. Sayılı A. The emergence of the prototype of the modern hospital in Medieval Islam. Belleten 1980;44(174):279-86
  5. Azizi MH. Gondishapur School of Medicine: the most important medical center in Antiquity. Arch Iranian Med 2008;11(1):116-9
  6. Ünver AS. Selçuk Tababeti XI-XIV üncü Asırlar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları; 1940
  7. Cantay G. Anadolu Selçuklu ve Osmanlı Darüşşifaları. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Yayını; 1992
  8. Kâhya E, Erdemir Demirhan A. Bilimin Işığında Osmanlıdan Cumhuriyete Tıp ve Sağlık Kurumları. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları; 2000
  9. Acıduman A, Tuzcu K. Meyyâfârikîn Bîmâristânı üzerine bazı yeni bilgiler ışığında bir değerlendirme. Belleten 2016;80(289):65-80
  10. Ünver AS, Bayrı H. Artık Oğulları ve Mardin’deki hastaneleri. Türk Tıb Tarihi Arkivi 1940;5(17):27-32
  11. Ünver AS. 750 Yıl Önce Kayseri Tıbbiyesi 1206-1956. İstanbul: Tıbbiyeli Yayınları; 1956
  12. Ünver AS. Sivas’ta Birinci Keykavus Hastanesi 1217 (614). Tedavi Kliniği ve Laboratuvarı Mecmuası 1938;201-8. 13. [Ünver] AS. Divrikide Prenses Turan Malik Hastanesi. Tedavi Seririyatı ve Laboratuvarı Mecmuası 1934; 4(15):126-9
  13. Önge Y. Çankırı Darüşşifası. Vakıflar Dergisi 1962;5:251-5+21 Resim
  14. Yaman TM. Kastamonu Tarihi “XV inci asrın sonlarına kadar” I. İstanbul: Ahmed İhsan Matbaası Ltd.; 1935. pp: 86-8. 16. [Ünver] AS. XIII cü asırda Tokatta Selçuk Hastanesi. Tedavi Notları 1934;9(15-16):436-9
  15. Ünver AS. Amasya darüşşifası 1308. Tedavi Kliniği ve Laboratuvarı Dergisi 1935;5:29-34
  16. Kütük A. Nusaybinli Aziz Yakub ve Nusaybin Şehrinin Manevi Savunması (M.S. 338-350). Mukaddime 2012;5:1-24
  17. Tuncel M. “Nusaybin.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt 33. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı; 2007. pp:269-70
  18. Honigmann E [Bu madde Besim Darkot tarafından ikmâl edilmiştir]. “Nasîbin.” İslâm Ansiklopedisi, 9. Cilt. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi; 1964. pp: 99-103
  19. Nusaybin Okulu ve Mor Yakup Kilisesi. Nusaybin Belediyesi. [Internet] [2015 May 25] Available from:
  20. Prioreschi P. A History of Medicine, Vol. IV-Byzantine and Islamic Medicine, Firs