Dergiler / Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2016 / Cilt: 3 - Sayı: ÖS (SI) 1

Aliboran Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed el-Biruni ve Bazı Teoremlerinin İspatı

Aliboran Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed el-Biruni and Proof of some of his Theorems

Sayfa
0–0
Yayın Tarihi
2016-05-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Anahtar Kelimeler: Biruni teoremleri, Türk-İslam matematikçileri

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Aliboran (El Biruni, 973-1048), bilim ve matematiğin gelişiminin temel taşları olan Türk-İslam bilginlerinden biridir; “Tüm zamanların en parlak zihinlerinden biri” olarak nitelendirilmiştir. “Bilimsel gözlem”in ve “Trigonometri”, “İzdüşüm Geometrisi” gibi birçok matematik alanının öncüsü olarak kabul edilen Biruni, eserlerini zamanın bilim dili olan Arapça yazmış olmasına rağmen, yer yer Türkçe notlar da düşmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada Biruni’nin matematiğe dair çalışmaları kısaca özetlenmiş ve esas olarak da, bazı Biruni araştırmalarında ona atfedilerek ifade edilmiş fakat (muhtemelen bulunamadığı için) ispatları verilmemiş olan iki teoreminin ispatları sunulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Anahtar Kelimeler: Biruni teoremleri, Türk-İslam matematikçileri
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Aliboran (El Biruni, 973-1048), bilim ve matematiğin gelişiminin temel taşları olan Türk-İslam bilginlerinden biridir; “Tüm zamanların en parlak zihinlerinden biri” olarak nitelendirilmiştir. “Bilimsel gözlem”in ve “Trigonometri”, “İzdüşüm Geometrisi” gibi birçok matematik alanının öncüsü olarak kabul edilen Biruni, eserlerini zamanın bilim dili olan Arapça yazmış olmasına rağmen, yer yer Türkçe notlar da düşmüştür. Bu çalışmada Biruni’nin matematiğe dair çalışmaları kısaca özetlenmiş ve esas olarak da, bazı Biruni araştırmalarında ona atfedilerek ifade edilmiş fakat (muhtemelen bulunamadığı için) ispatları verilmemiş olan iki teoreminin ispatları sunulmuştur. Biruni tarafından da sözel olarak yapılmış olduğunu tahmin ettiğimiz bu ispatlar, modern matematiksel notasyon ve terimleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Biruni teoremleri, Türk-İslam matematikçileri

Abstract

Aliboran (El Biruni, 973-1048), is one of the Turkish-Islamic scientists who is the cornerstone of development of science and mathematics; he has been described as “One of the most brilliant mind of all times”. Biruni is accepted as the pioneer of “Scientific observation” and many mathematical fields such as, “Trigonometry”, “Projection Geometry”; despite the fact that he wrote his works in Arabic that was accepted as the scientific language in his time, he also took notes in Turkish from time to time. In this study, Biruni's studies on mathematics are briefly summarized. Mainly, proof of two of his theorems, which were expressed by making attributions to him in some Biruni investigations, are given whose proofs were not given (probably because they couldn't be found). These proofs, which were, we guess, commented orally by Biruni, are verified by using modern mathematical notations and terms. Keywords: Biruni theorems, The Turkish-Islamic Mathematicians

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜNEY, Z., KORKMAZ, N. (2016). Aliboran Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmed el-Biruni ve Bazı Teoremlerinin İspatı. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: ÖS (SI) 1, 0–0. https://ajindex.com/articles/267442

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Arıcan, S. (1993). Matematiğin Gelişiminde Müslümanların Rolü. Sızıntı Aylık İlim Kültür Dergisi, 15(170). Armağan, M. (1990). İslam Bilimi Tartışmaları. İstanbul:
  2. İnsanYayınları.
  3. Aydüz, S. (1997). İslam İlim Tarihinde İlkler. Sızıntı Aylık İlim Kültür Dergisi, 18(216). Baloch, N.A. (1985). Milattan Sonra Yedinci ve Onuncu Yüzyıllarda Türk Devletlerinin ve Prensliklerinin Tarihi Perspektifi Işığında Beyruni’nin Kabul ve Peşaver’in Türk Yöneticilerine İşaretinin Değerlendirilmesi (Çev. Esin Kahya). Uluslar Arası İbn Türk, Harezmi, Farabi, Beyruni ve İbn Sina Sempozyumu Bildirileri kitabı içinde (ss. 25-34). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
  4. Bayraktar, M. (1985). İslam’da Bilim ve Teknoloji Tarihi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Beyruni Hakkında Türkçe Kaynaklar. (2000, Eylül). Bilim ve Ütopya, 75, 28-29.
  5. Bilir, H. (1979). Çocukluğundan İtibaren Üstün Zekâlı Olduklarını Kanıtlamış Bilgeler. Bilim ve Teknik, 142, 37-39.
  6. Boilot, J. (2000). Büyük Bilginin Uzun Yolculuğu. Bilim ve Ütopya, 75, 14-17.
  7. Bürgel, C. (1985). Some New Material Partaining to the Quotations from Plato’s Pahido in Biruni’s Book on India. Beyruni’ye Armağan kitabı içinde (ss. 127-137). Ankara:
  8. Türk Tarih Kurumu Basımevi. Ceyhun, C. (1973). Ebu Reyhan Biruni. Dirim, 48(5). Cumhuriyet Arşivi (2001). http://www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/4199/sayfa/2001/8/25/18.xhtml adresinden elde edilmiştir. Çıkman, Z. (1980). El-Biruni'nin Tıp Âlemindeki Yeri. Tıp Dünyası, 53, 9-12; 180-188; 251-260.
  9. Dizer, M. (1969). İlk Rasathaneler ve Türkler’ de Rasathaneler. Bilim ve Teknik, 2(22), 23-25.
  10. Dizer, M. (1977). El-Biruni. Bilim ve Teknik, 120, 14-16.
  11. Durant, W. (2004). İslam Medeniyeti (Çev. Orhan Bahaeddin). Ankara:
  12. Elips Yayınları.
  13. Gafurov, B. (2000). Bin Yıl Önce Orta Asya’da Yaşayan Evrensel Bir Deha. Bilim ve Ütopya, 75, 10-13.
  14. Gombrich, E.H. (1985). Dünya Tarihi (Çev. Ahmet Mumcu). İstanbul: İnkılâp Yayınları.
  15. Göker, L. (1989). Matematik Tarihi. Ankara:
  16. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  17. Grenard, F. (1970). Asyanın Yükselişi ve Düşüşü 1000 Temel Eser (Çev. Orhan Yüksel). İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  18. Güney, Z. (2013).
  19. Matematiksel Zihin Sporu, Türk Daması. Muğla: Hamle Matbaacılık. Helvacıoğlu, E. (2000). Büyük Biruni. Bilim ve Ütopya, 75, 6-8.
  20. Hunke, S. (1972). Avrupa’nın Üzerine Doğan İslam Güneşi. İstanbul:
  21. Bedir Yayınevi.
  22. İfrah, G. (1994). Çakıl Taşlarından Babil Kulesine: Rakamların Evrensel Tarihi (Çev. Kurtuluş Dinçer). Ankara:
  23. Tübitak Yayınları.
  24. Kahya, E. (1979). Be