Dergiler / Mecmua / 2026 / Sayı: 11

İRAN TÜRKLERİNİN MİZAHINDA BEHLÜL (DÂNÂ/DÂNENDE/DİVÂNE) LATİFELERİ ÜZERİNE MİZAH VE ELEŞTİRİ İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA BİR İNCELEME

Erhan Solmaz(UŞAK ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0003-4842-4614
Dergi
Mecmua
Sayfa
94–118
Yayın Tarihi
2021-03-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Behlül tipi genelde Türk Dünyası’nın birçok bölgesi, özelde ise Azerbaycan Cumhuriyeti ve İran Azerbaycanı’nda veya daha farklı bir ifadeyle Azerbaycan Türk kültür sahasında Behlül, Behlül Dânâ, Behlül Dânende veya Behlül Divâne gibi isimlerle geniş bir yayılım alanı göstermektedir ve İran Azerbaycanı’nın mizahi yaratmalarında önemli bir konumu vardır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İran Türkleri, geçmişten günümüze İran coğrafyasında üç temel bölgede yoğunlukla olmak üzere İran’ın tamamında halk bilgisi ürünlerini yaratıp, icra edip aktarmaktadırlar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Behlül tipi genelde Türk Dünyası’nın birçok bölgesi, özelde ise Azerbaycan Cumhuriyeti ve İran Azerbaycanı’nda veya daha farklı bir ifadeyle Azerbaycan Türk kültür sahasında Behlül, Behlül Dânâ, Behlül Dânende veya Behlül Divâne gibi isimlerle geniş bir yayılım alanı göstermektedir ve İran Azerbaycanı’nın mizahi yaratmalarında önemli bir konumu vardır.
💡
Sonuç & Katkı:Mizah-eleştiri ilişkisi bağlamında yaptığımız değerlendirmede Behlül’ün hiciv dilini kullanarak toplumsal hayattaki olumsuzlukları dile getirişi ve mizahı bir düzeltme aracı olarak kullandığı neticesine vardık.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:iran Türkleri · eleştiri · mizah

Özet

İran Türkleri, geçmişten günümüze İran coğrafyasında üç temel bölgede yoğunlukla olmak üzere İran’ın tamamında halk bilgisi ürünlerini yaratıp, icra edip aktarmaktadırlar. İran’ın kuzeybatı bölgesine denk düşen ve Tebriz, Erdebil, Urmiye, Zencan gibi Azerbaycan Türklerinin yoğun olarak yaşadığı bölge Doğu Azerbaycan ve Batı Azerbaycan eyaletlerini içermektedir ve İran’ın Azerbaycan bölgesine denk düşmektedir. İran Azerbaycanı olarak anabileceğimiz bu bölgede başta Tebriz olmak üzere birçok şehirde mizah ve fıkra türü önemli bir yer tutmaktadır ve sözlü ve yazılı kaynaklarda bu konularda önemli bir birikim mevcuttur. İran Türklerinin bu birikiminde ön plana çıkan isimlerden biri de Behlül’dür. Behlül tipi genelde Türk Dünyası’nın birçok bölgesi, özelde ise Azerbaycan Cumhuriyeti ve İran Azerbaycanı’nda veya daha farklı bir ifadeyle Azerbaycan Türk kültür sahasında Behlül, Behlül Dânâ, Behlül Dânende veya Behlül Divâne gibi isimlerle geniş bir yayılım alanı göstermektedir ve İran Azerbaycanı’nın mizahi yaratmalarında önemli bir konumu vardır. Biz de bu makalede, İran Türklerinin mizahi yaratmalarından olan latife türü ve bu türün en meşhur tipi olan Behlül üzerinde durduk. Makalede ilk olarak latife kavramı hakkında bilgi verdik, ardından da Behlül tipinin latifelerde ne şekilde yer aldığını inceledik. Mizah-eleştiri ilişkisi bağlamında yaptığımız değerlendirmede Behlül’ün hiciv dilini kullanarak toplumsal hayattaki olumsuzlukları dile getirişi ve mizahı bir düzeltme aracı olarak kullandığı neticesine vardık.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Solmaz, E., Sarpkaya, S. (2021). İRAN TÜRKLERİNİN MİZAHINDA BEHLÜL (DÂNÂ/DÂNENDE/DİVÂNE) LATİFELERİ ÜZERİNE MİZAH VE ELEŞTİRİ İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA BİR İNCELEME. Mecmua, Sayı: 11, 94–118. https://doi.org/10.32579/mecmua.885091

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. Büyükyılmaz, O. (2018). İş Hayatında Mizah Kullanımı, Ekin Yayınevi Bursa.
  2. Cavid, Selamullah. (1979). Azerbaycan Folklorundan Numuneler 2. Cild. İntişarate Ferzane, Tebriz.
  3. Çakmak, M. Ali & Tezcan, R. (2016). “Kutadgu Bilig’e Göre Türklerde Adalet Anlayışı”, Akademik Hassasiyetler Dergisi, 3(5), 177-183.
  4. Eşraki, Muhammed. (2009), Azerbaycan Ağız Edebiyatı Edebiyat Şifahiyi Azerbaycan, Yayın Yeri Yok, Tebriz.
  5. Ferehmendî, Ehed. (2019). “Azerbaycan Folklorunun Nüv’eler ve Janrları”, Azerbaycan Elbilimi Dergisi, (118-119), 5-16. Ferehmendî, Ehed. (HŞ 1392/M 2013). “Halk Yaşayışında Latifelerin Rolü”, Azerbaycan Elbilimi Dergisi, (54-55), 52-57. Ferzane, Memmedali Qövsi (2013). Güney Azerbaycan Folkloru I. Kitap (Tebriz, Yekanat ve Hemedan Arazilerinden Toplanmış Folklor Örnekleri), AMEA, Bakü.