Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2020 / Cilt: 9 - Sayı: 17

Mu‘tezilî Müfessir Ebu’l-Kāsım El-Belhî’nin Kıraatlere Yaklaşımı

Sayfa
1–19
Yayın Tarihi
2020-01-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bir diğer ifadeyle bu makalede kelâma ve tefsire dair görüşleriyle gerek sünnî gerekse de şiî ekollerin teşekkülünde önemli tesirleri bulunan bir âlim olarak Ebû’l-Kāsım el-Belhî’nin kıraatlere olan yaklaşımının ve kıraatleri kullanım keyfiyyetinin yapı taşları yine onun tefsirinden (tefsirine yapılan atıflardan) hareketle tespit ve inşâ edilmeye çalışılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslam düşünce geleneğine baktığımızda bir âlimin sahip olduğu ilmî, tarihî ve mezhebî kimlik ve aidiyetler, onun hem Kur’an vahyine ve metnine hem de bununla bağlantılı olarak kıraat ilmine olan yaklaşımını belirleyen temel parametreleri oluşturmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İşte bu gerçeklerden hareketle makalemizde hicrî üçüncü asrın sonuyla dördüncü asrın başı itibariyle Mu‘tezile ’nin önde gelen mütekellim ve müfessirlerinden olan Arap dili, felsefe, tarih, fıkıh, kelam, hadis ve tefsir gibi pek çok sahada eserler te’lif etmiş bulunan ve yaşadığı dönemde “Mu‘tezile ehlinin imamı” gibi vasıflarla nitelendirilen Ebû’l-Kāsım el-Belhî’nin (ö. 319/931) kıraatlere olan yaklaşımı tespit edilmeye gayret edilecektir.
💡
Sonuç & Katkı:Bir diğer ifadeyle bu makalede kelâma ve tefsire dair görüşleriyle gerek sünnî gerekse de şiî ekollerin teşekkülünde önemli tesirleri bulunan bir âlim olarak Ebû’l-Kāsım el-Belhî’nin kıraatlere olan yaklaşımının ve kıraatleri kullanım keyfiyyetinin yapı taşları yine onun tefsirinden (tefsirine yapılan atıflardan) hareketle tespit ve inşâ edilmeye çalışılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kur’an · Tefsir · Kırâat

Özet

İslam düşünce geleneğine baktığımızda bir âlimin sahip olduğu ilmî, tarihî ve mezhebî kimlik ve aidiyetler, onun hem Kur’an vahyine ve metnine hem de bununla bağlantılı olarak kıraat ilmine olan yaklaşımını belirleyen temel parametreleri oluşturmaktadır. Dolayısıyla bir âlimin kıraatlere olan yaklaşımını belirlerken öncelikle onun ilmî kişiliğini, mezhebî kimliğini, tarihî aidiyetini, yaşadığı dönemin panoramasını, kıraat telakkisini, Kur’an vahyine ve metnine dair temel tasavvurunu doğru bir şekilde tespit etmek elzemdir. İşte bu gerçeklerden hareketle makalemizde hicrî üçüncü asrın sonuyla dördüncü asrın başı itibariyle Mu‘tezile ’nin önde gelen mütekellim ve müfessirlerinden olan Arap dili, felsefe, tarih, fıkıh, kelam, hadis ve tefsir gibi pek çok sahada eserler te’lif etmiş bulunan ve yaşadığı dönemde “Mu‘tezile ehlinin imamı” gibi vasıflarla nitelendirilen Ebû’l-Kāsım el-Belhî’nin (ö. 319/931) kıraatlere olan yaklaşımı tespit edilmeye gayret edilecektir. Bu yapılırken de bir taraftan onun kıraatlere olan yaklaşımını şekillendiren bireysel, ilmî ve psikolojik zemine, diğer taraftan da tarihî ve sosyolojik zemine ve döneminde var olan kıraat telakkisine dikkat çekilecektir. Bir diğer ifadeyle bu makalede kelâma ve tefsire dair görüşleriyle gerek sünnî gerekse de şiî ekollerin teşekkülünde önemli tesirleri bulunan bir âlim olarak Ebû’l-Kāsım el-Belhî’nin kıraatlere olan yaklaşımının ve kıraatleri kullanım keyfiyyetinin yapı taşları yine onun tefsirinden (tefsirine yapılan atıflardan) hareketle tespit ve inşâ edilmeye çalışılacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TUNCEL, E. (2020). Mu‘tezilî Müfessir Ebu’l-Kāsım El-Belhî’nin Kıraatlere Yaklaşımı. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 17, 1–19. https://ajindex.com/articles/235088

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. Acar, Ayşe Neslihan. Ebu’l-Kāsım el-Ka’bî’nin Makâlât’ında Mu‘tezile’yi Ele Alış Şekli. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2006.
  2. Alibekiroğlu, Fatmanur. Tarihsel Süreçte Hanefîlik Mu‘tezile İlişkisi. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, 2018.
  3. Arpaguş, Hatice. “Bağdat Mu‘tezile Ekolü: Kâ‘bî Örrneği”, İslam Medeniyetinde Bağdat (Medinetü’s-Selam) Uluslararası Sempozyum (Türkiye-İstanbul 7-9 Kasım 2018), İstanbul, 2011. Bağdâdî, Ebû Mansur Abdülkâhir b. Tâhir. el-Fark beyne’l-firak ve beyânü’l-fırkati’n-nâciye minhüm. Nşr. M. Muhyiddîn Abdülhamîd. Kâhire: Mektebetü Dâri’t-Türâs, ts. Bağdâdî, İsmail Paşa. Hediyyetü'l-ârifin esmâü'l-müellifîn ve âsârü'l-musannifîn. Nşr. İbnü’l-Emin Mahmûd Kemal İnal - Avni Aktuç. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı, 1951-1955. Bebek, Âdil. “Kâ‘bî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 24: 27. İstanbul: TDV Yayınları, 2001. Belhî, Ebû’l-Kāsım el-Kâ‘bî. Kitâbü’l-makâlât ve mahû ‘uyûnü’-mesâil ve’l-cevâbât. Thk. Hüseyin Hansu – Abdülhamîd Kürdî – Râcih Kürdî. İstanbul: Kuramer-Dâru’l-Feth Yayınları, 2018. Bennâ, Ahmed b. Muhammed b. Ahmed ed-Dimyâtî. İthâfü füdalâi’l-beşer bi’l-kırââti’l-erbaate ‘aşer. Thk. Şa’ban Muhammed İsmail. Beyrut, 1987.
  4. Bilmen, Ömer Nasûhî. Tabakâtü’l-Müfessirîn: Büyük Tefsir Tarihi. İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1973. Cürcânî, Abdülkâhir b. Abdirrahman. Delâilü’l-i‘câz. Nşr. Mahmud Muhammed Şakir, Cidde: Dâru’l-Medenî, ts. Dâvûdî, Şemsüddîn Muhammed b. Ali b. Ahmed. Tabakâtü’l-Müfessirîn. Beyrut: ts. Durmuş, İsmail. “Hazif”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 17: 123. İstanbul: TDV Yayınları, 1998. Ebû Hayyân et-Tevhîdî. el-Besâir ve’z-zehâir. Thk. Vedat Kadı. Beyrut: Dâru Sadır, ts. Ebû Hayyân, Muhammed b. Yusuf el-Endelûsî. el-Bahru’l-muhît. Nşr. Âdil Ahmed Abdülmevcud - Ali Muhammed Muavvız. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1413/1993. Eş‘arî, Ebü’l-Hasen. İlk Dönem İslam Mezhepleri. Çev: Mehmet Dalkılıç - Ömer Aydın. İstanbul, 2005. Fahreddîn er-Râzî, Ebû Abdillah Fahruddîn Muhammed b. Ömer b. el-Hüseyin. Mefâtîhu’l-gayb/et-Tefsîru’l-kebîr. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1401/1981. Fârisî, Ebû Ali el-Hasen b. Abdi’l-Ğaffâr. el-Hucce li’l-kurrâi’s-seb‘. Thk. Bedreddîn Kahvecî - Beşîr Cuvîcâtî. Beyrut, 1991. Ferrâ, Ebû Zekeriyyâ Yahya b. Ziyâd. Meâni’l-Kur’ân. Beyrut: ‘Âlemü’l-Kütüb, 1403/1983. Hamevî, Ebû AbdillahYâkût. Mu’cemü’l-üdebâ. Beyrut, 1993. Hatîb el-Bağdâdî, Ebubekir Ahmed b. Alî. Târihu Bağdâd. Thk. Mustafa A.Kâdir Atâ. Beyrut, 1997. İbn Âdil, Ebû Hafs Ömer b. Ali. el-Lübâb fî ‛ulûmi’l-K