Dergiler / Şarkiyat / 2021 / Cilt: 13 - Sayı: 1

TÜRK DEVLETLERİNDE TABİİYET VE TEHDİDİN SİMGESİ: KESİK BAŞ GÖNDERME GELENEĞİ

A SYMBOL OF DEPENDENCE AND THREAT IN MUSLIM TURKISH STATES: THE TRADITION OF SENDING A SEVERED HEAD

Sayfa
287–301
Yayın Tarihi
2021-04-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, Selçuklu ve Selçuklu sonrası Yakındoğu coğrafyasında kurulmuş Türk devletlerinde başı kesilen yöneticilerin tespiti, cezalandırmaların gerekçesi ve kesik başların muhataplarına gönderilme amacı incelenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk devlet yöneticileri iktidarlarına karşı iç ve dış tehditleri bertaraf etmek için örfi ve şer’i hükümlere dayalı bir takım cezalandırmalara başvurulmuşlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunlardan bir tanesi baş kesmek idi.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, Selçuklu ve Selçuklu sonrası Yakındoğu coğrafyasında kurulmuş Türk devletlerinde başı kesilen yöneticilerin tespiti, cezalandırmaların gerekçesi ve kesik başların muhataplarına gönderilme amacı incelenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kesik Baş · Selçuklular · Timurlular

Özet

Türk devlet yöneticileri iktidarlarına karşı iç ve dış tehditleri bertaraf etmek için örfi ve şer’i hükümlere dayalı bir takım cezalandırmalara başvurulmuşlardır. Bunlardan bir tanesi baş kesmek idi. Baş kesmek, kişiyi cezalandırmanın yanı sıra kesik baş veya ölü bedenin teşhiriyle benzer hadiselerin önünü almak için caydırıcı bir yöntem olarak uygulanmıştır. İslam öncesi Türk devletlerinde başları kesilerek cezalandırılan kimseler olduğu gibi İslami dönem Türk devletlerinde de bu yöntem sembolik manalar yüklenerek daha yoğun şekilde uygulanmıştır. Başta Selçuklular olmak üzere Türk devletlerinin birçoklarında hükümdar, şehzade, emir veya bey gibi üst düzey yöneticilere yönelik baş kesme cezası uygulanmış ve kesilen başlar muhataplara tehdit, korkutma veya tabiiyet nişanı olarak gönderilmiştir. Öyle ki Abbasiler, tabiiyet sembolü olarak gönderilen kesik başlar için “Başlar Hazinesi” adında bir müessese kurmuşlardır. Selçuklular bağlılık ve sadakatlerinin bir göstergesi olarak Abbasi Halifeliğine düşman olanlardan birçok kişinin başını kesmiş ve Başlar Hazinesi’ne göndermiştir. Türk devletlerinin hiç birinde böyle bir kurum olmamakla birlikte baş kesme yöntemiyle cezalandırma ve kesik başın muhataplarına tehdit ve tabiiyet sembolü olarak gönderme zamanla bir gelenek haline gelmiştir. Bu çalışma, Selçuklu ve Selçuklu sonrası Yakındoğu coğrafyasında kurulmuş Türk devletlerinde başı kesilen yöneticilerin tespiti, cezalandırmaların gerekçesi ve kesik başların muhataplarına gönderilme amacı incelenmiştir.

Abstract

Turkish state administrators have resorted a number of punishments based upon customary and sharia provisions in order to set aside internal and external threats. One of these punishments was beheading and it had been applied as a deterrent method to punish a person, as well as to prevent similar incidents with the display of a severed head or dead body. In pre-Islamic Turkish states, there had been people punished by beheadings, and in the Islamic Period Turkish states, this method was applied more intensely by bearing symbolic meaning. In many Turkish States, especially the Seljuks, the beheading penalty was applied to high-level rulers such as monarch, shehzade, emir or bey, and the severed heads were sent to interlocutors as the symbols of threat, menace and dependence. Furthermore, the Abbasids established an institution called the “Treasure of Heads” for the severed heads delivered as the symbol of dependence and loyalty. The Seljuks, as a manifestation of commitment, beheaded many people who were the enemies of the Abbasid cliphate and sent their heads to Treause of Heads. Although there was no such institution in any of the Turkish states, beheading and sending the severed head to the addressees gradually became a tradition. The present study examined the identification of beheaded rulers in the Turkish States founded in the Near East area of the Seljuks and post-Seljuks, the justification of their punishment and the purpose of sending severed heads to their interlocutors.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TAŞKIRAN, H. (2021). TÜRK DEVLETLERİNDE TABİİYET VE TEHDİDİN SİMGESİ: KESİK BAŞ GÖNDERME GELENEĞİ. Şarkiyat, Cilt: 13 - Sayı: 1, 287–301. https://ajindex.com/articles/220688

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Abdi Beğ Şirâzî, Tekmiletü’l-Ahbâr (Safevîler), çev. Şefaattin Deniz ve Hasan Asadi, İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları, 2019.
  2. Aka, İsmail, “Şaybânî Han”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 39/43-45, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2010.
  3. Aka, İsmail, İran’da Türkmen Hâkimiyeti (Kara Koyunlular Devri), Ankara: TTK Yayınları, 2001.
  4. Aka, İsmail, Mirza Şahruh ve Zamanı (1405-1447), Ankara: TTK Yayınları, 1994.
  5. Aka, İsmail, Timur ve Devleti, Ankara: TTK Yayınları, 2014.
  6. Alan, Hayrunnisa, Bozkırdan Cennet Bahçesine Timurlular (1360-1506), İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2015.
  7. Alan, Hayrunnisa, Sultan Ebû Said Devri Timurlu Tarihi (1451-1469), Mimar Sinan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, İstanbul, 1996.
  8. Alpargu, Mehmet, “Şibanî Muhammed Han ve Özbek Hanlığının Yükselişi”, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8/4, (1992), 115-142.
  9. Anonim, Selçuknâme, çev. Halil İbrahim Gök ve Fahrettin Coşkuner, Ankara: Atıf Yayınları, 2014.
  10. Atıcı Arayancan, Ayşe, Karakoyunlu Hükümdarlarından Cihânşah ve Dönemi (Siyaset-Teşkilat-İktisad-Din-Kültür 1438-1467), Ankara Ünviversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, Ankara, 2010.
  11. Aydoğmuşoğlu, Cihat, Safevi Devleti Tarihi, Ankara: Gece Kitaplığı Yayınları, 2017. Azîmî, Azîmî Tarihi, çev. Ali Sevim, Ankara: TTK Yayınları, 2006.
  12. Bardakoğlu, Ali, “Ceza”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 7/470-478, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1993.
  13. Brockelmann, Carl, İslam Milletleri ve Devletleri Tarihi I, Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 1964. Bündârî, Zübdetü’n-Nusra ve Nuhbetü’l-usra, çev. Kıvameddin Burslan, Ankara: TTK Yayınları, 1999. Ca’ferî b. Muhammed el-Hüseynî, Târîh-i Kebîr (Tevârîh-i Enbiyâ ve Mülûk), çev. İsmail Aka, Ankara: TTK Yayınları, 2011. Cüveynî, Tarih-i Cihan Güşa, çev. Mürsel Öztürk, Ankara: TTK Yayınları, 2013. Devletşah Semerkandî, Tezkiretü’ş-Şuara, 3-4
  14. Cilt. çev. Necati Lugal, İstanbul: Kervan Yayınları, 1977. Ebû Bekr-i Tihrani, Kitab-ı Diyarbekriyye, çev. Mürsel Öztürk, Ankara: TTK Yayınları, 2014.
  15. Erdem, İlhan, “Akkoyunlu Devleti’nin Kurucusu Kara Yülük Osman Bey’in Hayatı ve Faaliyetleri”, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, XXXIV/1-2, (1990), 99-108.
  16. Erdem, İlhan-Kazım Paydaş, Ak-Koyunlu Devleti Tarihi (Siyaset, Teşkilat, Kültür), Birleşik Yayınevi, Ankara 2007.
  17. Feridun Ahmed Bey, Münşeâtü’s-Selâtîn, 1 Cilt. İstanbul: Matbaa-i Amire, 1274. Gelibolulu Mustafa ‘Âli Efendi, Künhü’l Ahbar, 4 Cilt. haz. Ahmet Uğur