Dergiler / İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 6 - Sayı: 1

Osmanlılar'da İmamlık Müessesesi ve Vakıflar

Imamate Institution And Religious Endowments In The Ottoman Empire

Sayfa
22–65
Yayın Tarihi
2021-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bundan dolayı bu makalede özellikle 19. yüzyıl İstanbul’unda görev yapan imamların vakıflarla olan bu ciddi ve köklü münasebetleri ele alınacaktır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı Devleti’nde Müslüman topluma hizmet veren kadrolar içerisinde oldukça geniş bir yer tutan imamlar devletin sonuna kadar mahallenin en nüfuzlu şahsiyetleri olmuşlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunlarla birlikte “duâgûluk” olarak ifade edilen cihetler mukabilinde alınan ve birer ek gelir olarak değerlendirebileceğimiz ücretler de vakıf kurumları tarafından ödenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bundan dolayı bu makalede özellikle 19. yüzyıl İstanbul’unda görev yapan imamların vakıflarla olan bu ciddi ve köklü münasebetleri ele alınacaktır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslam Tarihi · İstanbul · Evkaf Nezareti

Özet

Osmanlı Devleti’nde Müslüman topluma hizmet veren kadrolar içerisinde oldukça geniş bir yer tutan imamlar devletin sonuna kadar mahallenin en nüfuzlu şahsiyetleri olmuşlardır. Çünkü onlar devletin mahalledeki temsilcileri olup yaptıkları dini hizmetler yanında idarî, beledî, adlî, eğitim ve sosyal konularla alakalı birçok resmî görev de icra etmişlerdir. Ancak bu hizmetlerini devlete bağlı olarak değil bir vakıf görevlisi yani hademe-i hayrat olarak yerine getirmişlerdir. Dolayısıyla îfa ettikleri bu görev ve hizmetler karşılığında aldıkları maaşlar da vakıflar tarafından finanse edilmiştir. Öte yandan imamların meşruta tabiri ile ifade edilen lojman ihtiyaçları vakıflarca karşılandığı gibi lojman verilemeyen imamlara ödenen kira bedelleri de yine vakıf gelirlerinden karşılanmıştır. Bunlarla birlikte “duâgûluk” olarak ifade edilen cihetler mukabilinde alınan ve birer ek gelir olarak değerlendirebileceğimiz ücretler de vakıf kurumları tarafından ödenmiştir. İmamlık kurumunun vakıflarla olan bu sıkı ve çok yönlü münasebetlerine rağmen şimdiye kadar bu konu ile alakalı doğrudan ilgili herhangi bir çalışma yapılmış değildir. Bundan dolayı bu makalede özellikle 19. yüzyıl İstanbul’unda görev yapan imamların vakıflarla olan bu ciddi ve köklü münasebetleri ele alınacaktır

Abstract

Until the end of the Ottoman empire, imams remained the most influential actors in Muslim neighborhoods. They comprised the largest group within the cadres of civil servants who had served the Ottoman society. In addition to religious services, they also carried out many official state duties concerning administrative, municipal, judicial, educational, and social matters as representatives of the Ottoman state. Nevertheless, their roles in these non-religious matters were independent of state apparatus. Instead, religious endowments (vakıfs) paid the salaries of imams who worked as religious functionaries (hademe-i hayrat). Also, religious endowments either provided accommodation to imams with lodging houses called meşruta or covered their rents for accommodation. Finally, religious endowments recompensed imams for their service of public praying and supplication (duâgûluk). The strong connections between imams and religious endowments and their multifaceted relations have been understudied so far. Thus, this article examines deeply-rooted and profound relations between imams and religious endowments in 19th century Istanbul.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DÖGÜŞ, N. (2021). Osmanlılar'da İmamlık Müessesesi ve Vakıflar. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 1, 22–65. https://ajindex.com/articles/216614

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Abdülaziz Bey. Osmanlı Adet, Merasim ve Tabirleri. haz. Kazım Arısan-Duygu Arısan Günay. 2 Cilt, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1995.
  2. Ahunbay, A. Zeyneb. “Meşrûta”. Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi. 29/387-388, İstanbul: TDV Yayınları, 2004.
  3. Arslantürk, H. Ahmet. Turhan Valide Sultan Vakfiyesi. İstanbul: Okur Kitaplığı, 2012.
  4. Akgündüz, Ahmet. İslam Hukukunda ve Osmanlı Tatbikatında Vakıf Müessesesi. İstanbul: OSAV Yayınları, 2013.
  5. Akgündüz, Ahmet. Osmanlı Tarih ve Hukuk Istılahları Kamusu. İstanbul: OSAV Yayınları, 2018.
  6. Akgündüz, Murat. “Osmanlı döneminde Camilerde Kur’an Okunmasıyla İlgili Görevliler”. Diyanet İlmî Dergi 56 (2020), 443-458.
  7. Akın, Ahmet. 1575-1600 Tarihli Bursa Şer’iyye Sicillerine Göre Din Görevlisinin Sosyal Hayattaki Rolü. Bursa: Uludağ Üniversitesi,
  8. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2002.
  9. Aksoy, Cihan. Valide Sultan Vakıflarının Sosyo-Ekonomik Etkileri –Bezm-i Alem Valide Sultan Vakıfları-. İstanbul:
  10. Marmara Üniversitesi,
  11. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1997.
  12. Aksoy, Özgönül. Osmanlı Devri İstanbul Sıbyan Mektepleri Üzerine Bir İnceleme. İstanbul: İstanbul Akgün Matbaası, 1968.
  13. Ateş, İbrahim. “Vakfiyeler Göre Din Görevlileri’nde Aranan Özellikler ve Sağlanan Ekonomik İmkanlar”. Diyanet Dergisi 27/ 4 (Ekim-Kasım-Aralık 1991), 191-227.
  14. Baltacı, Cahid, Osmanlı Medreseleri. 2 Cilt. İstanbul: İFAV Yayınları, 2. Basım, 1995.
  15. Barkan, Ömer Lütfi-Ekrem Hakkı Ayverdi. İstanbul Vakıfları Tahrir Defteri, 953 (1546) Tarihli. İstanbul: Baha Matbaası, 1970.
  16. Berki, Ali Himmet. “Vakıf Kuran İlk Osmanlı Padişahı”. Vakıflar Dergisi 5 (1962), 128-129.
  17. Berki, Ali Himmet. Istılah ve Tabirler. Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Neşriyatı, 1966.
  18. Berki, Ali Himmet. Vakıflar. İstanbul: Aydınlık Basımevi, 2. Basım, 1946.
  19. Berki, Şakir. “Türkiye’de İmparatorluk ve Cumhuriyet Döneminde Vakıf Çeşitleri”. Vakıflar Dergisi 9 (2006), 1-13.
  20. Beydilli, Kemal. Osmanlı Döneminde İmamlar ve Bir İmamın Günlüğü. İstanbul: Tarih ve Tabiat Vakfı Yayınları, 2001. BOA Osmanlı Arşivi. Sadâret Mektûbî Kalemi Nezâret ve Devâir Kalemi [A.}MKT. NZD]. No: 269, Gömlek No: 55; No: 230, Gömlek No: 99; No: 267, Gömlek No: 100; No: 397, Gömlek No: 25; No: 234, Gömlek No: 92; No: 274, Gömlek No: 68; No: 275, Gömlek No: 47. BOA Osmanlı Arşivi. Sadâret Amedî Kalemi Evrakı [A. AMD]. No: 31, Gömlek No: 12. BOA Osmanlı Arşivi. Cevdet Evkâf [C. EV]. No: 158/ Gömlek No: 7866; No:493/ Gömlek No: 24934; No: 530/ Gömlek No: 26777; No: 542, Gömlek No: 2739; No: 543, Gömlek