KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türk Dünyası Araştırmaları / 2019 / Cilt: 123 - Sayı: 243

FİLİSTİN MESELESİNİN KRONİKLEŞMESİ (1918-1948)

Ali Ata YİĞİT
Sayfa
391–414
Yayın Tarihi
2019-12-16
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Başka bir ifadeyle Filistin meselesi kronikleşti.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Filistin meselesi, 1880’li yıllardan itibaren Yahudi göçmenlerin Filistin’e yerleşmeleri ve satın aldıkları topraklar üzerinde büyük koloniler oluşturmalarıyla başladı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu durum İngiliz manda idaresi döneminde artarak devam etti ve Yahudiler devletleşme sürecine girdiler.
💡
Sonuç & Katkı:Başka bir ifadeyle Filistin meselesi kronikleşti.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türkiye · Filistin · Araplar

Özet

Filistin meselesi, 1880’li yıllardan itibaren Yahudi göçmenlerin Filistin’e yerleşmeleri ve satın aldıkları topraklar üzerinde büyük koloniler oluşturmalarıyla başladı. Bu durum İngiliz manda idaresi döneminde artarak devam etti ve Yahudiler devletleşme sürecine girdiler. Zaten Balfour Bildirisi ile Filistin’de Yahudi millî yurdunun kurulması âdeta taahhüt edilmekteydi. Öncelikle Filistin toprakları kuzeyden güneye doğru ikiye bölünerek, Şeria Nehri’nin doğusunda Ürdün Devleti kuruldu. Yahudi kolonilerinin bulunduğu batı bölgesi ise Filistin olarak adlandırıldı. Böylece Araplar için doğuda, Yahudiler için batıda iki ayrı bölgenin tahsis edildiği zımnen belirtilmiş olmaktaydı. Bu politikanın bir sonucu olarak Filistin’in yalnız siyasi coğrafyası değil, aynı zamanda demografik yapısı da bütünüyle değişti. Bu süreç içinde Araplar kendi aralarında bir bütünlük oluşturamadılar, fakat İngiliz manda idaresinin uygulamalarına ve Yahudilerin devletleşme çabalarına karşı Filistin millî hareketini geliştirmeyi başardılar. Bunun üzerine İngiltere, Filistin’in Araplar ve Yahudiler arasında taksim edilmesine yönelik Peel Raporu’nu gündeme getirdi, ancak kabul edilmedi. Araplar kendi toprakları üzerinde bir Yahudi devletinin kurulmasına razı değillerdi. Yahudiler ise Filistin’in tamamına hâkim olmak istiyorlardı. İkinci Dünya Savaşı öncesi İngiltere, ortak bir Filistin devleti kurulması için çalıştı, fakat hazırlanan Mac-Donald Raporu taraflarca reddedildi. Böylece taksim edilemeyen ve üzerinde ortak bir devlet kurulamayan Filistin’in çatışmalı ortamı derinleşti. Başka bir ifadeyle Filistin meselesi kronikleşti.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YİĞİT, A. A. (2019). FİLİSTİN MESELESİNİN KRONİKLEŞMESİ (1918-1948). Türk Dünyası Araştırmaları, Cilt: 123 - Sayı: 243, 391–414. https://ajindex.com/articles/168302

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. I. Belgeler Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), İstanbul.
  2. BOA, Babıâli Evrak Odası (BEO), BEO, 107/7958, (16 Kasım 1892); BOA, BEO, 1946/145908, (7 Kasım 1902);
  3. BOA, BEO, 2412/180836, (17 Eylül 1904);
  4. BOA, BEO, 2866/214947 (5 Temmuz 1906);
  5. BOA, BEO, 3133/234941, (27 Ağustos 1907);
  6. BOA, BEO, 3782/283630, (22 Temmuz 1910);
  7. BOA, BEO, 3826/286904, (21 Kasım 1910);
  8. BOA, BEO, 3903/292714, (11 Haziran 1911);
  9. BOA, Dâhiliye Nezareti Mektubî Kalemi (DH.MKT), 1787/10, (1 Aralık 1890); BOA, DH.MKT, 2025/36 (26 Kasım 1892); BOA, DH.MKT, 2043/94 (18 Ocak 1893); BOA, Hariciye Nezareti Siyasi Kısım (HR.SYS), 1779/43, (16 Şubat 1903);
  10. BOA, HR.SYS, 2333/4, (13 Kasım 1917);
  11. BOA, HR.SYS, 2456/21, (24 Ağustos 1918);
  12. BOA, HR.SYS, 2458/52, (20 Eylül 1918);
  13. BOA, Hariciye Nezareti Tahrirat-ı Hariciye Odası, 130/11 (22 Mayıs 1893); BOA, Yıldız Mütenevvi Maruzat Evrakı, 228/30, (14 Nisan 1902);
  14. BOA, Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Maliye Nezareti Maruzatı, 23/8, (25 Temmuz 1902). Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Ankara, BCA, 030.10.259.745.3/9, 18 Eylül 1936; BCA, 490.1.0.0.607.102.13, 12 Ekim 1936; BCA, 030.10.266.793.28, 26 Mayıs 1938; BCA, 030.10.85.558.14, 4 Mart 1939; BCA, 030.10.266.793.38, 5 Mayıs 1939; BCA, 030.10.265.788.22, 12 Ekim 1939; BCA, 030.10.266.793.42, 22 Kasım 1939; BCA, 030.10.266.793.46, 17 Mayıs 1946; BCA, 030.10.266.793.49, 8 Aralık 1947.
  15. II. Yayınlar ALKAN, Necmettin: Ortadoğu’da Casuslar Savaşı NİLİ, Kronik Kitap Yay., İstanbul 2017.
  16. ARMAOĞLU, Fahir: Filistin Meselesi ve Arap - İsrail Savaşları (1948-1988), 2. bs., Türkiye İş Bankası Kültür Yay., Ankara 1991.
  17. ASLAN, Taner: “Mehmet Asaf Bey ve Filistin Layihası”, Tarihin Peşinde, Yıl: 8, Sayı: 16, Ekim 2016.
  18. ATAÖV, Türkkaya: “Kudüs ve Devletler Hukuku”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 35, Sayı: 1, Ankara 1980.
  19. ATİLHAN, Cevat Rifat: Filistin Cephesinde Yahudi Casuslar, Üstün Eserler Neşriyatevi, İstanbul 1947.
  20. BAYUR, Yusuf Hikmet: Türk İnkılâbı Tarihi, C. III, Kısım: 3-4, 2. bs., TTK Yay., Ankara 1983.
  21. BEST, Antony vd.: 20. Yüzyılın Uluslararası Tarihi, Çev.: Taciser Ulaş Belge, Siyasal Kitapevi, Ankara 2012.
  22. BİLGE, Mustafa L.: “Kassâm, İzzeddin”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 24, İstanbul 2001.
  23. COHEN, Israel: A Short History of Zionism, Frederick Muller, London 1951.
  24. COHEN, Michael J.: Palestine: Retreat From The Mandate, The Making of British Policy 1936-1945,
  25. Paul Elek, London 1978. _______________: Palastine and the Great Powers 1945-1948,
  26. Princeton University Press, Princeton 1982. Düstur, 1. Tert