Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, Osmanlı millet sistemi ile Latin Amerika’daki sömürge kast düzeninin, modern yurttaşlık söylemlerine rağmen dışlayıcı toplumsal hiyerarşileri sürdürdüğünü göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Türkiye ve Latin Amerika’da yurttaşlık hiyerarşisinin tarihsel oluşumunu ve “makbul vatandaş” anlayışının devlet eliyle nasıl inşa edildiğini karşılaştırmalı bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Kültürel, tarihsel ve coğrafi açıdan birbirinden farklı bu iki örnekte benzer dışlayıcı yurttaşlık örüntülerinin nasıl ortaya çıktığı analiz edilmektedir. Yurttaşlık, devlet tarafından tanımlanmış hukuki bir statü olarak değil, katmanlar arası süregiden bir siyasal mücadele alanı olarak ele alınmaktadır. Karşılaştırmalı tarihsel analiz yöntemine ve “en farklı sistem tasarımı” yaklaşımına dayanan araştırmada, ikincil literatürden yararlanılarak her iki coğrafyada imparatorluk ve sömürge mirasının ulus-devlet süreçlerinde nasıl yeniden üretildiği incelenmektedir. Bulgular, Osmanlı millet sistemi ile Latin Amerika’daki sömürge kast düzeninin, modern yurttaşlık söylemlerine rağmen dışlayıcı toplumsal hiyerarşileri sürdürdüğünü göstermektedir. Türkiye’de Kemalist modernleşme, Soğuk Savaş dönemi anti-komünizmi ve neoliberal dönüşüm süreçlerinin yurttaşlık haklarının eşitsiz biçimde dağıtılmasına yol açtığı; Latin Amerika’da ise popülist rejimler, askeri diktatörlükler ve neoliberal politikaların benzer şekilde katmanlı bir yurttaşlık yapısı ürettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak iki bölgede de yurttaşlığın evrensel ve eşitlikçi bir statüden ziyade devletin kendi siyasal projesine uygun özne üretme aracı olarak işlediği görülmektedir. Literatürde büyük ölçüde ayrı vakalar olarak incelenen iki deneyimi aynı analitik çerçevede okuyan çalışma, yurttaşlığın eşitlik ve tanınma mücadeleleri bağlamında yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek karşılaştırmalı yurttaşlık literatürüne katkı sunmaktadır.
Abstract
This study aims to examine, from a comparative perspective, the historical formation of citizenship hierarchies in Türkiye and Latin America and how the “desirable citizen” is constructed by the state. It analyzes how similar exclusionary citizenship patterns emerge in these two culturally, historically, and geographically distinct cases. Citizenship is understood not as a legal status defined by the state, but as an ongoing arena of political struggle across stratified layers. Based on comparative historical analysis and the Most Different Systems Design approach, and drawing on secondary literature, the research examines how imperial and colonial legacies are reproduced in nation-state formation processes in both regions. The findings show that the Ottoman millet system and the colonial caste system in Latin America perpetuated exclusionary social hierarchies despite modern citizenship discourses. In Türkiye, Kemalist modernization, Cold War anti-communism, and neoliberal transformation have led to an unequal distribution of citizenship rights; similarly, in Latin America, populist regimes, military dictatorships, and neoliberal policies have produced a stratified structure of citizenship. Consequently, in both regions, citizenship functions not as a universal and egalitarian status but as a tool through which the state produces subjects compatible with its own political project. By reading two experiences that have largely been studied as separate cases within a single analytical framework, the study contributes to comparative citizenship research and argues that citizenship should be reconsidered in the context of struggles for equality and recognition.