Journals / İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi / 2026 / Sayı: 29

From Empire to Nation-State: The Hierarchy of Citizenship and The Construction of The Desirable Citizen in Latin America and Türkiye

İmparatorluktan Ulus-Devlete: Latin Amerika ve Türkiye’de Yurttaşlık Hiyerarşisi ve Makbul Vatandaş İnşası

Bayram Koca(KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3269-7132
Celal Oral Özdemir(ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4287-1061
Pages
1030–1054
Publication Date
2026-10-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

By reading two experiences that have largely been studied as separate cases within a single analytical framework, the study contributes to comparative citizenship research and argues that citizenship should be reconsidered in the context of struggles for equality and recognition.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study aims to examine, from a comparative perspective, the historical formation of citizenship hierarchies in Türkiye and Latin America and how the “desirable citizen” is constructed by the state.
📊
Key Findings & Data:It analyzes how similar exclusionary citizenship patterns emerge in these two culturally, historically, and geographically distinct cases.
💡
Conclusion & Impact:By reading two experiences that have largely been studied as separate cases within a single analytical framework, the study contributes to comparative citizenship research and argues that citizenship should be reconsidered in the context of struggles for equality and recognition.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Latin Amerika · Türkiye · Yurttaşlık Hiyerarşisi

Abstract

This study aims to examine, from a comparative perspective, the historical formation of citizenship hierarchies in Türkiye and Latin America and how the “desirable citizen” is constructed by the state. It analyzes how similar exclusionary citizenship patterns emerge in these two culturally, historically, and geographically distinct cases. Citizenship is understood not as a legal status defined by the state, but as an ongoing arena of political struggle across stratified layers. Based on comparative historical analysis and the Most Different Systems Design approach, and drawing on secondary literature, the research examines how imperial and colonial legacies are reproduced in nation-state formation processes in both regions. The findings show that the Ottoman millet system and the colonial caste system in Latin America perpetuated exclusionary social hierarchies despite modern citizenship discourses. In Türkiye, Kemalist modernization, Cold War anti-communism, and neoliberal transformation have led to an unequal distribution of citizenship rights; similarly, in Latin America, populist regimes, military dictatorships, and neoliberal policies have produced a stratified structure of citizenship. Consequently, in both regions, citizenship functions not as a universal and egalitarian status but as a tool through which the state produces subjects compatible with its own political project. By reading two experiences that have largely been studied as separate cases within a single analytical framework, the study contributes to comparative citizenship research and argues that citizenship should be reconsidered in the context of struggles for equality and recognition.

Özet

Bu çalışma, Türkiye ve Latin Amerika’da yurttaşlık hiyerarşisinin tarihsel oluşumunu ve “makbul vatandaş” anlayışının devlet eliyle nasıl inşa edildiğini karşılaştırmalı bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Kültürel, tarihsel ve coğrafi açıdan birbirinden farklı bu iki örnekte benzer dışlayıcı yurttaşlık örüntülerinin nasıl ortaya çıktığı analiz edilmektedir. Yurttaşlık, devlet tarafından tanımlanmış hukuki bir statü olarak değil, katmanlar arası süregiden bir siyasal mücadele alanı olarak ele alınmaktadır. Karşılaştırmalı tarihsel analiz yöntemine ve “en farklı sistem tasarımı” yaklaşımına dayanan araştırmada, ikincil literatürden yararlanılarak her iki coğrafyada imparatorluk ve sömürge mirasının ulus-devlet süreçlerinde nasıl yeniden üretildiği incelenmektedir. Bulgular, Osmanlı millet sistemi ile Latin Amerika’daki sömürge kast düzeninin, modern yurttaşlık söylemlerine rağmen dışlayıcı toplumsal hiyerarşileri sürdürdüğünü göstermektedir. Türkiye’de Kemalist modernleşme, Soğuk Savaş dönemi anti-komünizmi ve neoliberal dönüşüm süreçlerinin yurttaşlık haklarının eşitsiz biçimde dağıtılmasına yol açtığı; Latin Amerika’da ise popülist rejimler, askeri diktatörlükler ve neoliberal politikaların benzer şekilde katmanlı bir yurttaşlık yapısı ürettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak iki bölgede de yurttaşlığın evrensel ve eşitlikçi bir statüden ziyade devletin kendi siyasal projesine uygun özne üretme aracı olarak işlediği görülmektedir. Literatürde büyük ölçüde ayrı vakalar olarak incelenen iki deneyimi aynı analitik çerçevede okuyan çalışma, yurttaşlığın eşitlik ve tanınma mücadeleleri bağlamında yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek karşılaştırmalı yurttaşlık literatürüne katkı sunmaktadır.

🔖

Cite This Article

Koca, B., Özdemir, C. O. (2026). From Empire to Nation-State: The Hierarchy of Citizenship and The Construction of The Desirable Citizen in Latin America and Türkiye. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, Sayı: 29, 1030–1054. https://doi.org/10.25204/iktisad.1960313

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (72)

  1. Akdoğan, Y. (2010). Muhafazakâr demokrat siyasal kimliğin önemi ve siyasal İslâmcılıktan farkı. H. Yavuz (Ed.), AK Parti: Toplumsal değişimin yeni aktörleri içinde (ss. 59-95). Kitap Yayınevi.
  2. Akgemci, E. (2020). Monroe Doktrini’nin izinde: Latin Amerika’da ABD müdahaleciliğinin tarihsel gelişimi. K. Ateş & E. Akgemci (Ed.), Dünyanın ters köşesi içinde (ss. 53-75). İletişim Yayınları.
  3. Althusser, L. (2003). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (A. Tümertekin, Çev.). Metis Yayınları.
  4. Anderson, B. (2009). Hayali cemaatler: Milliyetçiliğin kökenleri ve yayılması (İ. Savaşır, Çev.). Metis Yayınları. Arias, E. D. (2017). Criminal enterprises and governance in Latin America and the Caribbean. Cambridge University Press.
  5. Aytekin, E. A. (2015). Kuruluşundan 18. yüzyıla dek Osmanlı İmparatorluğu: Başlangıç nağmesi. G. Atılgan, C. Saraçoğlu, & A. Uslu (Ed.), Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de siyasal hayat içinde (ss. 11-38). Yordam Kitap.
  6. Aytürk, İ., & Bora, T. (2020). Yetmişli yıllarda sağ-sol kutuplaşmasında siyasî düşünce¬ler. M. K. Kaynar (Ed.), Türkiye’nin 1970’li yılları içinde (ss. 307-328). İletişim Yayınları.
  7. Balibar, E. (2016). Yurttaşlık (M. Erşen, Çev.). Monokl Yayınları.
  8. Başkaya, F. (1991). Paradigmanın iflası. Doz Yayınları.
  9. Bora, T. (2009). Türk sağının üç hali. Birikim Yayınları.
  10. Borges, A., Lloyd, R., & Vommaro, G. (Ed.). (2024). The recasting of the Latin American right: Polarization and conservative reactions. Cambridge University Press.
  11. Brown, W. (2021). Halkın çözülüşü: Neoliberalizmin sinsi devrimi (B. E. Aksoy, Çev.). Metis Yayınları.
  12. Burns, E. B. (1980). The poverty of progress: Latin America in the nineteenth century. University of California Press. Charlip, J. A., & Burns, E. B. (2011). Latin America: An interpretive history. Prentice Hall.
  13. Cizre, Ü. (2014). Muktedirlerin siyaseti: Merkez sağ, ordu, İslâmcılık. İletişim Yayınları.
  14. Collier, R. B., & Collier, D. (1991). Shaping the political arena: Critical junctures, the labor movement, and regime dynamics in Latin America. Princeton University Press.
  15. Çoban, B. (2009). Medya, resmi tarih ve milliyetçilik. B. Çoban (Ed.), Medya, milliyetçilik, şiddet içinde (ss. 29-61). Su Yayınları.
  16. Dagnino, E. (2003). Citizenship in Latin America: An introduction. Latin American Perspectives, 30(2), 211-225. https://doi.org/10.1177/0094582X02250624
  17. Del Real, D. (2022). Seemingly inclusive liminal legality: The fragility and illegality production of Colombia’s legalization programmes for Venezuelan migrants. Journal of Ethnic and Migration Studies, 48(15), 3580-3601. https://doi.org/10.1080/1369183X.2022.2029374
  18. Erdem, E. E. (2015). Türkiye-ABD ilişkilerinin zirve noktası: Celal Bayar'ın ABD ziyareti. M. K. Kaynar (Haz.), Türkiye'nin 1950'li yılları içinde (ss. 135-150). İletişim Yayınları.
  19. Erdoğan, N. (2023). Kayıp halk: Günümüzde yoksulluk halleri. İletişim Yayınları.
  20. Ergüç, V. (2023). Ütopyaya tutunuştan iktidara tutunuşa Türkiye’de İslâmcılık. A. Sezer Şanlı (Ed.), Erken Cumhuriyet’ten günümüze Türkiye’de siyasal ideolojiler içinde (ss. 31-56). Nika Yayınları.
  21. Fraser, N. (1995). From redistribution to recognition? Dilemmas of justice in a “post-socialist” age. New Left Review, 212, 68-93. https://doi.org/10.64590/4rl
  22. Guerra, F. X. (1994). The Spanish-American tradition of representation and its European roots. Journal of Latin American Studies, 26(1), 1-35. https://doi.org/10.1017/S0022216X00018836
  23. Gülalp, H. (2003). Kimlikler siyaseti: Türkiye’de siyasal İslâm’ın temelleri. Metis Yayınları.
  24. Güneş-Ayata, A., & Doğangün, G. (2017). Gender politics of the AKP: Restoration of a religio-conservative gender climate. Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 19(6), 610-627. https://doi.org/10.1080/19448953.2017.1328887
  25. Gürbilek, N. (2023). Örme biçimleri: Bir ters bir düz fragmanlar. Metis Yayınları.
  26. Gürses, F. (2011). Kul, tebaa, yurttaş: Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze ders kitaplarında yurttaşlık. Ütopya Yayınevi.
  27. Holston, J. (2008). Insurgent citizenship: Disjunctions of democracy and modernity in Brazil. Princeton University Press.
  28. Inglehart, R. (1997). Modernization and postmodernization: Cultural, economic and political changes in 43 societies. Princeton University Press.
  29. Isin, E. F., & Nielsen, G. M. (Ed.). (2008). Acts of citizenship. Palgrave Macmillan.
  30. İnalcık, H. (2012). Osmanlı İmparatorluğu klasik çağ (1300-1600) (R. Sezer, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
  31. İslâmoğlu, H. (2018). Osmanlı İmparatorluğunda devlet ve köylü. İletişim Yayınları.
  32. Jelin, E. (1996). Citizenship revisited: Solidarity, responsibility, and rights. E. Jelin & E. Hershberg (Ed.), Constructing democracy: Human rights, citizenship, and society in Latin America içinde (ss. 101-119). Westview Press.
  33. Kadıoğlu, A. (1998). Cinselliğin inkârı: Büyük toplumsal projelerin nesnesi olarak Türk kadınları. A. Berktay Hacımirzaoğlu (Ed.), 75 yılda kadınlar ve erkekler içinde (ss. 89-100). Tarih Vakfı Yayınları.
  34. Kadıoğlu, A. (1999). Cumhuriyet iradesi demokrasi muhakemesi. Metis Yayınları.
  35. Kartal, F. (2010). Dışlayıcı bir kurum olarak yurttaşlığın evrimi: Polis’ten küresel düzene. F. Kartal (Ed.), Yurttaşlık tartışmaları: Yeni yaklaşımlar içinde (ss. 11-56). Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü.
  36. Kaya, A. (2000). Yurttaşlık, azınlıklar ve çokkültürlülük. T. H. Marshall & T. B. Bottomore, Yurttaşlık ve toplumsal sınıflar içinde (A. Kaya, Çev., ss. 135-169). Gündoğan Yayınları.
  37. Koyuncu, B. (2014). “Benim milletim.”. İletişim Yayınları.
  38. Köker, L. (1992). Demokrasi üzerine yazılar. İmge Kitabevi.
  39. Lynch, J. (2011). Simón Bolívar. İş Bankası Yayınları.
  40. Mahoney, J., & Rueschemeyer, D. (Ed.). (2003). Comparative historical analysis in the social sciences. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511803963
  41. Mallon, F. E. (1995). Peasant and nation: The making of postcolonial Mexico and Peru. University of California Press.
  42. Marshall, T. H., & Bottomore, T. B. (2000). Yurttaşlık ve toplumsal sınıflar (A. Kaya, Çev.). Gündoğan Yayınları.
  43. Martínez, M. E. (2008). Genealogical fictions: Limpieza de sangre, religion, and caste in colonial Mexico. Stanford University Press.
  44. Meşe, E. (2016). Komünizmle mücadele dernekleri: Türk sağında antikomünizmin inşası. İletişim Yayınları.
  45. Metiner, M. (1998). Totaliter ve otoriter olmayan bir devlet. Sözleşme, 3, 3-4.
  46. Mörner, M. (1967). Race mixture in the history of Latin America. Little, Brown.
  47. O’Donnell, G. (1973). Modernization and bureaucratic-authoritarianism: Studies in South American politics. Institute of International Studies, University of California.
  48. Özdemir, C. O. (2021). 21. yüzyıl toplumsal hareket partilerinin yükselişi ve krizi: Bolivya’da Sosyalizme Doğru Hareket (MAS) ve İspanya’da Podemos (Yapabiliriz) örnekleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  49. Papila, A. (2012). Cumhuriyet döneminin Türk kimliğinin, cumhuriyet ideolojisini oluşturduğu (1923-1950) yılları arasında üretilen resimler üzerinden analizi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 151-168. https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunisosbil/article/38355
  50. Pion-Berlin, D. (1989). The ideology of state terror: Economic doctrine and political repression in Argentina and Peru. Lynne Rienner Publishers.
  51. Przeworski, A., & Teune, H. (1970). The logic of comparative social inquiry. Wiley.
  52. Quijano, A. (2000). Coloniality of power and Eurocentrism in Latin America. International Sociology, 15(2), 215-232. https://doi.org/10.1177/0268580900015002005
  53. Rehrmann, N. (2012). Simon Bolivar: Latin Amerika’yı özgürlüğüne kavuşturan adamın hayat hikayesi (H. Demirel, Çev.). İletişim Yayınları.
  54. Sabato, H. (2018). Republics of the New World: The revolutionary political experiment in nineteenth-century Latin America. Princeton University Press.
  55. Salep, M. (2021). Millî Nizam Partisi ve Türkiye İşçi Partisi’nin ara rejim (1971-1973) döneminde kapatılması. Tarihin Peşinde, (25), 315-342. https://www.tarihinpesinde.com/dergimiz/sayi25/TP25_14.pdf
  56. Santos, B. de S. (2010). Refundación del Estado en América Latina. Instituto Internacional de Derecho y Sociedad.
  57. Schmitt, C. (2007). The concept of the political. University of Chicago Press.
  58. Skocpol, T. (2004). Devletler ve toplumsal devrimler: Fransa, Rusya ve Çin’in karşılaştırmalı bir çözümlemesi (E. Türközü, Çev.). İmge Kitabevi. (Orijinal çalışmanın yayımlandığı yıl 1979)
  59. Şarlak, Z. (2022). Türkiye’nin millî güvenlik devleti: Kökeni, gelişimi, dönüşümü. İletişim Yayınları.
  60. Şenel, A. (2001). Çağdaş siyasal akımlar. İmaj Yayınları.
  61. Şimşek, S. S. (2024). Ağ toplumunda post-demokratik gözetim, millî kimlik, vatandaşlık ve egemenlik ilişkisi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(47), 93-113. https://doi.org/10.35343/kosbed.1490392
  62. Şimşek, S. S. (2026). Kademeli haklar mimarisi ve iç meşruiyet: MDKDK Komisyonu Raporu’nda güvenlik ve demokratikleşme ilişkisi. Yasama Dergisi, (53), 91-122. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yasamadergisi/article/1895043
  63. Tan, G. Ö. (2023). Türkiye’de feminizm: Büyük bir başkaldırının kısa tarihi. A. Sezer Şanlı (Ed.), Erken Cumhuriyet’ten günümüze Türkiye’de siyasal ideolojiler içinde (ss. 205-232). Nika Yayınları.
  64. Üstel, F. (2008). “Makbul vatandaş”ın peşinde: II. Meşrutiyet’ten bugüne vatandaşlık eğitimi. İletişim Yayınları.
  65. Wallerstein, I. (2005). Dünya sistemleri analizi (E. Abdoğlu, Çev.). Aram Yayınları.
  66. Williamson, J. (Ed.). (1990). Latin American adjustment: How much has happened? Institute for International Economics.
  67. Wood, E. M. (2008). Kapitalizm demokrasiye karşı (Ş. Artan, Çev.). Yordam Yayınları.
  68. Yalçınkaya, A. (2015). Yurttaş: Siyaset. M. A. Ağaoğulları (Ed.), Batı’da siyasal düşünceler tarihi I: Sokrates’ten Jakobenlere içinde (ss. 19-152). İletişim Yayınları.
  69. Yashar, D. J. (2005). Contesting citizenship in Latin America: The rise of indigenous movements and the postliberal challenge. Cambridge University Press.
  70. Yeğen, O. (2020). Bağımsızlıktan 21. yüzyıla Latin Amerika’da anayasalar ve anayasa yapım süreçleri. K. Ateş & E. Akgemci (Ed.), Dünyanın ters köşesi içinde (ss. 117-137). İletişim Yayınları.
  71. Yıldız, A. (2004). AK Parti’nin “yeni muhafazakâr demokratlığı”: Türkiye siyasetinde adlandırma problemi. Liberal Düşünce Dergisi, (34), 5-12. https://dergipark.org.tr/tr/pub/liberal/article/610047
  72. Koyuncu, B. (2014). “Benim milletim.”. İletişim Yayınları.