Dergiler / History Studies / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 4

Emîr Nogay'dan Sonra Altın Orda Devleti Balkanlardan Çekildi mi? 14. Yüzyılın İlk Yarısında Balkanlarda Siyasi Durum

Did the Golden Horde Withdraw from the Balkans After Amir Nogai? Political Discourse in the Balkans during the First Half of the 14th Century

Sayfa
1192–1218
Yayın Tarihi
2026-11-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgaristan üzerindeki denetim, 1331 Rusokastro Savaşı’ndaki askerî ortaklık ve 1341 yılında Bizans sahasına yönelen büyük ordu hareketliliği, Altın Orda’nın bölgedeki belirleyici rolünü 14. yüzyılın ortalarına kadar koruduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Emir Nogay’ın tarih sahnesinden çekilmesiyle birlikte Balkanlar’daki Moğol nüfuzunun da büyük oranda sona erdiğini varsayan geleneksel tarih yazımını eleştirel bir yaklaşımla ele almaktadır. 14. yüzyılın ilk yarısına, bilhassa Tokta ve Özbek Han dönemlerine odaklanan makale, bölgedeki Altın Orda siyasî tazyikinin ortadan kalkmadığını, aksine biçim değiştirerek merkezî bir nitelik kazandığını ortaya koymaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bulgaristan üzerindeki denetim, 1331 Rusokastro Savaşı’ndaki askerî ortaklık ve 1341 yılında Bizans sahasına yönelen büyük ordu hareketliliği, Altın Orda’nın bölgedeki belirleyici rolünü 14. yüzyılın ortalarına kadar koruduğunu göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Netice itibarıyla çalışma, Nogay sonrası dönemi bir çöküş değil, merkezî otoritenin yönlendirmesiyle şekillenen bir evre olarak yeniden tanımlamaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Altın Orda Devleti · Balkanlar · Özbek Han

Özet

Bu çalışma, Emir Nogay’ın tarih sahnesinden çekilmesiyle birlikte Balkanlar’daki Moğol nüfuzunun da büyük oranda sona erdiğini varsayan geleneksel tarih yazımını eleştirel bir yaklaşımla ele almaktadır. 14. yüzyılın ilk yarısına, bilhassa Tokta ve Özbek Han dönemlerine odaklanan makale, bölgedeki Altın Orda siyasî tazyikinin ortadan kalkmadığını, aksine biçim değiştirerek merkezî bir nitelik kazandığını ortaya koymaktadır. Araştırma, Balkan coğrafyasındaki siyasî ağırlığın şahsî bir nüfuz alanından doğrudan Saray’daki hanlık idaresinin genel dış politikasına nasıl evrildiğini incelemektedir. Bulgaristan üzerindeki denetim, 1331 Rusokastro Savaşı’ndaki askerî ortaklık ve 1341 yılında Bizans sahasına yönelen büyük ordu hareketliliği, Altın Orda’nın bölgedeki belirleyici rolünü 14. yüzyılın ortalarına kadar koruduğunu göstermektedir. Netice itibarıyla çalışma, Nogay sonrası dönemi bir çöküş değil, merkezî otoritenin yönlendirmesiyle şekillenen bir evre olarak yeniden tanımlamaktadır.

Abstract

This study critically examines traditional historiography, which presumes that Mongol influence in the Balkans largely came to an end following the departure of Amir Nogai from the historical stage. Focusing on the first half of the 14th century, particularly the reigns of Toqta and Ozbeg Khans, this paper demonstrates that the political pressure of the Golden Horde in the region did not dissipate, rather, it underwent a transformation to assume a centralized character. The research analyzes how political leverage in the Balkan geography evolved from a personal sphere of influence into the direct foreign policy of the khanate administration in Sarai. The control exerted over Bulgaria, the military partnership during the Battle of Rusokastro in 1331, and the large-scale military mobilization directed toward Byzantine territory in 1341 collectively demonstrate that the Golden Horde maintained its decisive role in the region until the mid-14th century. Consequently, this study redefines the post-Nogai era not as a period of decline, but as a phase shaped and directed by central authority.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sürücü, M. (2026). Emîr Nogay'dan Sonra Altın Orda Devleti Balkanlardan Çekildi mi? 14. Yüzyılın İlk Yarısında Balkanlarda Siyasi Durum. History Studies, Cilt: 18 Sayı: 4, 1192–1218. https://doi.org/10.9737/historystudies.1990160

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (59)

  1. Aksarayî, Kerîmüddin Mahmud-i. Müsâmeretü’l-Ahbâr. Çeviren Mürsel Öztürk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2000.
  2. Bar Hebraeus, Gregory Abû’l Farac. Abû’l Farac Tarihi I-II. Çeviren Ömer Rıza Doğrul. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1945.
  3. Baybars, Rükneddin. "Zübdetü’l-fikre fî târîhi’l-hicre." In Altın Ordu Devleti Tarihine Ait Metinler, hazırlayan W. De. Tiesenhausen, çeviren İsmail Hakkı İzmirli. İstanbul: Maarif Matbaası, 1941.
  4. Cantacuzenus, Ioannes. Ex imperatoris historiarum libri IV. Editör Ludovicus Schopenus. Bonnae: Impensis Ed. Weberi, 1828.
  5. Gregoras, Nicephorus. Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae I/XIX. Hazırlayan Imm. Bekkerus ve L. Schopenus. Bonnae: Impensis Ed. Weberi, 1829.
  6. İbn Battûta Tancî, Ebu Abdullah Muhammed. İbn Battûta Seyahatnamesi I-II. Çeviren A. Sait Aykut. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2000.
  7. Mélikoff-Sayar, Irène. Le Destān d’Umūr Pacha (Düstūrnāme-i Enverī). Paris: Presses Universitaires de France, 1954.
  8. Nüveyri. "Nihâyetü’l-ereb." In Altın Ordu Devleti Tarihine Ait Metinler, hazırlayan W. De. Tiesenhausen, çeviren İsmail Hakkı İzmirli. İstanbul: Maarif Matbaası, 1941.
  9. Pachymérès, Georges. Bizanslı Gözüyle Türkler. Çeviren İlcan Bihter Barlas. İstanbul: İlgi Kültür Sanat Yayıncılık, 2009.
  10. Pachymérès, Georges. Relations Historiques I/I-III. Editör Albert Failler, çeviren Vitalien Laurent. Paris: Les Belles Lettres, 1984.
  11. Andreev, Yordan, ve Andrey Pantev. İstoriçeski Spravoçnik Bulgarskite Hanove i Tsare ot Han Kubrat do Tsar Boris III. Tırnova: Abagar, 2004.
  12. Ayönü, Yusuf. "Umur Bey Döneminde Aydınoğulları-Bizans İttifakı." In Aydınoğulları Tarihi: Uluslararası Batı Anadolu Beylikleri Tarih, Kültür ve Medeniyet Sempozyumu I, editör Mehmet Ersan, Mehmet Şeker ve Cüneyt Kanat, 83–96. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2013.
  13. Barker, Hannah. "What Caused the 14th-Century Tatar-Circassian Shift?" In Slavery in the Black Sea Region, c.900–1900: Forms of Unfreedom at the Intersection between Christianity and Islam, editör Felicia Roşu, 339–64. Leiden: Brill, 2022.
  14. Batmaz, Şakir. "River on the Crossroads: Historical and Geographical Significance of Kilia for the Ottoman Empire." Uluslararası Karadeniz İncelemeleri Dergisi 3, no. 3 (2007): 25–33.
  15. Bilge, Mustafa L. "Akkirman." In Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2:269–70. İstanbul: TDV Yayınları, 1989.
  16. Bosch, Ursula Victoria. Kaiser Andronikos III. Palaiologos: Versuch einer Darstellung der byzantinischen Geschichte in den Jahren 1321–1341. Amsterdam: Verlag Adolf M. Hakkert, 1965.
  17. Brătianu, G. I. Impăratul Mihail VIII Paleologul Şi Statul Oguzilor Pe Tărmul Mării Negre. Yaş: Tip Presa Buna, 1940.
  18. Bubalo, Dorbe. Duşanov Zakonik. Beograd: Zavod za Udzbenike, 2010.
  19. Burmov, Aleksandr. İzbrani Proizvedeniya v tri toma. Sofiya: Izd. na Bulgarskata Akademiya na Naukite, 1968.
  20. Cahen, Claude. Osmanlılardan Önce Anadolu. Çeviren Erol Üyepazarcı. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2000.
  21. Çerkas, Boris. Vsemirnaya İstoriya: Zolotaya Orda Pokoriteli Azii. Harkov: Klub Semeynogo Dosuga, 2020.
  22. Çerkas, Boris. Zahidni Volodinnya Ulusu Cuci: Politiçna İstoriya, Teritorialno-Administrativniy Ustrıy, Ekonomika, Mista (XIII-XIV st.). Kiev: İnstitut İstorii Ukraini NAN Ukraini, 2014.
  23. Ciocîltan, Virgil. "Surse Şi Interpretări Argumente În Favoarea Identităţii Vicina-Măcin." Revista Istorică 22, no. 5–6 (2011): 411–30.
  24. Çıvgın, İzzet. Ortaçağ Tarihi. Ankara: Maya Akademi, 2008.
  25. Daş, Mustafa. "Aydınoğlu Umur Bey’in Tartışılan Epir ve Tuna Seferi." In Aydınoğulları Tarihi: Uluslararası Batı Anadolu Beylikleri Tarih, Kültür ve Medeniyet Sempozyumu I, editör Mehmet Ersan, Mehmet Şeker ve Cüneyt Kanat. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2013.
  26. Deletant, Dennis. "Genoese, Tatars and Rumanians at the Mouth of the Danube in the Fourteenth Century." The Slavonic and East European Review 62, no. 4 (1984): 511–34. https://doi.org/10.2307/4208960.
  27. Donchev, Vasil. "Late Antiquity and Medieval Fortress Rusokastro: Prospects for Conservation, Restoration and Adaptation as Cultural Heritage Tourism Site." In V. International Symposium for Student of Doctoral Studies PhIDAC: Proceedings, 31–37. Niş, 2019.
  28. Emecen, Feridun. "Umur Bey." In Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 42:156–59. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
  29. Emecen, M. Feridun. "Aydınoğlu Umur Bey: Kısa Bir Biyografi Denemesi." In Aydınoğulları Tarihi: Uluslararası Batı Anadolu Beylikleri Tarih, Kültür ve Medeniyet Sempozyumu I, editör Mehmet Ersan, Mehmet Şeker ve Cüneyt Kanat, 41–62. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2013.
  30. Georgieva, Sashka. "Marital Unions as a Tool of Diplomacy Between Bulgaria and Byzantium from 1280 to 1396." In Bulgaria Mediaevalis, editör Vassil Gjuzelev, Vassilka Tapkova-Zaimova ve Kiril Nenov, 4–5:453–78. Sofia: Bulgarian Historical Heritage Foundation, 2014.
  31. Gregory, Timothy E. Bizans Tarihi. Çeviren Esra Esmert. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2008.
  32. Jackson, Peter. The Mongols and the West, 1221–1410. New York: Routledge, 2014.
  33. Jireček, Constantin Jos. Geschichte der Bulgaren. Prag: Verlag von F. Tempsky, 1876.
  34. Jireček, Constantin. Geschichte der Serben. Gotha: Friedrich Andreas Perthes A.G., 1911.
  35. Kuyucuklu, Nazif. "Bulgaristan." In Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 6:391–96. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
  36. Laurent, V. "L’assaut avorté de la Horde d’Or contre l’empire byzantin (Printemps-été 1341)." Revue des Études Byzantines 18 (1960): 145–62. https://doi.org/10.3406/rebyz.1960.1225.
  37. Laurent, V. "Le Metropolite de Vicina Macaire et la prise de la Ville par les Tartares." Revue Historique du Sud-Est Européen 22 (1946): 225–31.
  38. Lazăr, Silvia. "Stadiul Actual al Cercetărilor Privind Localizarea Vicinei." Buletinul Cercurilor Ştiinţifice Studenţeşti Arheologie-İstorie-Muzeologie 8 (2002).
  39. Lemerle, Paul. L’Émirat d’Aydın, Byzance et l’Occident: Recherches sur "La Geste d’Umur Pacha". Paris: Presses Universitaires de France, 1957.
  40. Loenertz, R. "Dernière ambassade grecque à la Horde d’Or (1341)." Revue des Études Byzantines 17 (1959): 162–66.
  41. Nikolov, Milen. "Krepostta Rusokastro v Svetlinata na İstoriçeskite İzvori ot XII-XIV v." In Trnovska Knijovna Şkola: Prostranstva na Pametta, editör Ivan Lazarov, Hristo Bondzholov, Tsenka Ivanova, Plamen Pavlov ve Vladimir Vladov, 11:417–21. Tırnova: Velikotornovski Universitet "Sv. Kiril i Metodiy," 2019.
  42. Nikov, P. "Bulgari i Tatari v Srednit Vekove." Bulgarska İstoriçeska Biblioteka 3, no. 2 (1929): 97–141.
  43. Nikov, P. "Tatarobulgarski Otnoşeniya priz Srednit Vekove s Ogled komu Tsaruvanete na Smiletsa." Godişnik na Sofiyskiya Universitet: İstoriko-Filologiçeski Fakultet 15–16 (1921). Sofiya: Drjavna Peçatnitsa.
  44. Nikov, P. "Vidinskogo Knyajestvo do 1323 god." Godişnik na Sofiyskiya Universitet: İstoriko-Filologiçeski Fakultet 18 (1922). Sofiya: Peçatnitsa P. Gluşkov, Botev.
  45. Ostrogorsky, Georg. Bizans Devleti Tarihi. Çeviren Fikret Işıltan. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1986.
  46. Panaitescu, P. P. "Mircea l’Ancien et les Tatares." Revue Historique du Sud-Est Européen 19, no. 2 (1942): 438–48.
  47. Rădvan, Laurențiu. "Between Byzantium, the Mongol Empire, Genoa and Moldavia: Trade Centers in the North-Western Black Sea Area." In From Pax Mongolica to Pax Ottomanica: War, Religion and Trade in the Northwestern Black Sea Region (14th-16th Centuries), editör Ovidiu Cristea ve Liviu Pilat, 66–80. Leiden: Brill, 2020.
  48. Russev, N. D. "Dva varianta gorodskoy istorii srednevekogo Priçernomorya: Belgorod i Oleşe." In The Genoese Gazaria and the Golden Horde, editör Sergei Bocharov ve Ayrat Sitdikov, 19–38. Kazan: Stratum Plus, 2015.
  49. Spuler, Bertold. Die Goldene Horde: Die Mongolen in Russland, 1223–1502. Leipzig: Otto Harrassowitz, 1943.
  50. Togan, Zeki Velidi. Umumi Türk Tarihine Giriş-I: En Eski Devirlerden 16. Asra Kadar. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2019.
  51. Uzelac, Aleksandar. "A Century of the Tatars 'Hegemony': The Golden Horde and Bulgarian Lands (1241–1341)." In The Routledge Handbook of the Mongols and Central-Eastern Europe: Political, Economic, and Cultural Relations, editör Alexander V. Maiorov ve Roman Hautala. London: Routledge, 2021.
  52. Uzelac, Aleksandar. "The Golden Horde and the Balkans (13th–14th Centuries)." In The Golden Horde in World History, editör Rafael Khakimov ve Marie Favereau, 376–93. Kazan: Sh. Marjani Institute of History of the Tatarstan Academy of Sciences, 2017.
  53. Uzelac, Aleksandar. "The Port of Maurocastro, Emperor Theodore Svetoslav and the Tatar Elite in the Pontic Steppes." Istorijski Časopis 65 (2016): 45–59.
  54. Uzelac, Aleksandar. Pod Senkom Psa: Tatari i Yujnoslovenske Zemle u Drugoy Polovini XIII Veka. Belgrad: Utopiya, 2015.
  55. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1969.
  56. Vásáry, István. Kumanlar ve Tatarlar: Osmanlı Öncesi Balkanlar’da Doğulu Askerler (1185–1365). Çeviren Ali Cevat Akkoyunlu. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2008.
  57. Veselovskiy, İ. Nogay i Ego Vremya: Han iz Temnikov Zolotoy Ordı. Petrograd, 1922.
  58. Yurçenko, A. G. "Katalonskiy Atlas 1375 goda: Kodıy i Simbolıy." Stepi Evropıy v Epohu Srednevekovya 8 (2010).
  59. Zhukov, Konstantine. "Pîrî Reîs’in ‘Kitâb-ı Bahriye’si Işığında Umur Paşa Destanı." Çeviren Vehbi Günay. Tarih İncelemeleri Dergisi 22, no. 1 (2007): 249–53.