Dergiler / Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 13

Orman yangınlarında sıklık ve yanan alan ilişkisinin peyzaj dirençliliği açısından değerlendirilmesi: Alanya örneği

Assessing the relationship between wildfire frequency and burned area from a landscape resilience perspective: A case study of Alanya

Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-11-17
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular İncelenen dönemde kaydedilen 309 yangında toplam 6.106,132 ha alan yanmış ve toplam yanan alanın %93,37’si 2021 yılında gerçekleşmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Giriş ve Hedefler Akdeniz peyzajlarında orman yangını tehlikesi yangınların görülme sıklığının yanı sıra, az sayıdaki büyük yangının neden olduğu geniş alan kayıplarıyla da şekillenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntem Orman Genel Müdürlüğü Yangın Yönetim Planı kapsamında, Alanya Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı 14 işletme şefliğinin 2015–2024 dönemine ait yangın kayıtları analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular İncelenen dönemde kaydedilen 309 yangında toplam 6.106,132 ha alan yanmış ve toplam yanan alanın %93,37’si 2021 yılında gerçekleşmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2015–2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Alanya · orman yangını · peyzaj dirençliliği

Özet

Giriş ve Hedefler Akdeniz peyzajlarında orman yangını tehlikesi yangınların görülme sıklığının yanı sıra, az sayıdaki büyük yangının neden olduğu geniş alan kayıplarıyla da şekillenmektedir. Bu çalışmada, Alanya Orman İşletme Müdürlüğü sınırlarında yangın sıklığı ile yanan alan büyüklüğünün mekânsal açıdan benzer bir öncelik örüntüsü oluşturup oluşturmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem Orman Genel Müdürlüğü Yangın Yönetim Planı kapsamında, Alanya Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı 14 işletme şefliğinin 2015–2024 dönemine ait yangın kayıtları analiz edilmiştir. Veriler; tanımlayıcı istatistikler, değişim katsayısı, Mann–Kendall testi, Sen eğimi, Gini katsayısı, yoğunlaşma oranları ve Spearman sıra korelasyonu kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular İncelenen dönemde kaydedilen 309 yangında toplam 6.106,132 ha alan yanmış ve toplam yanan alanın %93,37’si 2021 yılında gerçekleşmiştir. Bayır İşletme Şefliği toplam yangınların yalnızca %4,53’ünü oluşturmasına karşın yanan alanın %92,81’ini temsil ederken, Kargı İşletme Şefliği yangınların %18,12’sini ve yanan alanın yalnızca %0,75’ini oluşturmuştur. İşletme şeflikleri düzeyinde yangın sayısı ile yanan alan arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamış (ρ=0,289; p=0,316); yıllık yangın sayısı ve yanan alan serilerinde de anlamlı bir monoton eğilim belirlenmemiştir. Sonuç Bulgular, yangın sıklığı ile yangınların mekânsal sonuçlarının farklı örüntüler sergilediğini göstermektedir. Bu nedenle peyzaj planlamasında, tekrar eden yangınların azaltılmasına yönelik önlemler ile düşük sıklıkta ancak yüksek alan kaybı potansiyeline sahip birimlere yönelik dirençlilik odaklı müdahalelerin birlikte ele alınması önerilmektedir.

Abstract

Background and Aims In Mediterranean landscapes, wildfire hazard is shaped not only by the frequency of fire occurrence but also by the extensive area losses caused by a limited number of large fire events. This study aimed to determine whether wildfire frequency and burned-area magnitude generate similar spatial priority patterns within the boundaries of the Alanya Forest Enterprise Directorate. Methods Fire records for the 2015–2024 period from 14 forest sub-district directorates affiliated with the Alanya Forest Enterprise Directorate were analysed using data provided in the Fire Management Plan of the General Directorate of Forestry. The dataset was evaluated using descriptive statistics, coefficient of variation, the Mann–Kendall test, Sen’s slope estimator, the Gini coefficient, concentration ratios, and Spearman’s rank correlation. Results During the study period, a total of 309 fires burned 6,106.132 ha, with 93.37% of the total burned area occurring in 2021 alone. Bayır Forest Sub-District accounted for only 4.53% of all fires but represented 92.81% of the total burned area, whereas Kargı Forest Sub-District accounted for 18.12% of the fires but only 0.75% of the burned area. No statistically significant relationship was found between fire frequency and burned area at the forest sub-district level (ρ=0.289; p=0.316), and no significant monotonic trend was detected in either annual series. Conclusion The findings indicate that wildfire frequency and the spatial consequences of fires exhibit distinct patterns. Therefore, landscape planning should integrate measures aimed at reducing recurrent fires with resilience-oriented interventions targeting areas characterised by low fire frequency but high potential for extensive area loss.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Altuntaş, A., Özkartal, N. (2026). Orman yangınlarında sıklık ve yanan alan ilişkisinin peyzaj dirençliliği açısından değerlendirilmesi: Alanya örneği. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, Sayı: 13. https://doi.org/10.53516/ajfr.2022909

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Avcı, M., Korkmaz, M., 2021. Türkiye’de orman yangını sorunu: Güncel bazı konular üzerine değerlendirmeler. Turkish Journal of Forestry, 22(3), 229-240. https://doi.org/10.18182/tjf.942706.
  2. Baysal, İ., Bilgili, E., Başkent, E.Z., 2016. Orman yangınları ve orman amenajman planları. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 16(1), 169-180. https://doi.org/10.17475/kujff.48428.
  3. Çelik, M.Ö., Fidan, D., Ulvi, A., Yakar, M., 2024. Akdeniz Bölgesi’ndeki orman yangınlarının uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak değerlendirilmesi: Mersin ili Silifke ilçesi örneği. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 9(2), 116-125. https://doi.org/10.53516/ajfr.1302553.
  4. Fernandes, P.M., 2013. Fire-smart management of forest landscapes in the Mediterranean basin under global change. Landscape and Urban Planning, 110, 175-182. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2012.10.014.
  5. Gastwirth, J.L., 1972. The estimation of the Lorenz curve and Gini index. The Review of Economics and Statistics, 54(3), 306-316. https://doi.org/10.2307/1937992.
  6. Güngöroğlu, C., Güney, C.O., Sarı, A., 2014. Yangına dirençli orman projelerine (YARDOP) ait uygulamaların değerlendirilmesi (Antalya örneği). II. Ulusal Akdeniz Orman ve Çevre Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta, pp. 467-476.
  7. Güngöroğlu, C., Özkara, Z.U., Tutmaz, V., 2024. Türkiye’de orman yangın yönetimi: Sorunlar ve çözüm önerileri. Memleket Siyaset Yönetim, 19(43), 517-570. https://doi.org/10.56524/msydergi.1565981.
  8. Kavgacı, A., Tavşanoğlu, Ç., 2010. Akdeniz tipi ekosistemlerde yangın sonrası vejetasyon dinamiği. Turkish Journal of Forestry, 11(2), 149-166. https://doi.org/10.18182/tjf.57284.
  9. Mann, H.B., 1945. Nonparametric tests against trend. Econometrica, 13(3), 245-259. https://doi.org/10.2307/1907187.
  10. Moritz, M.A., Batllori, E., Bradstock, R.A., Gill, A.M., Handmer, J., Hessburg, P.F., Leonard, J., McCaffrey, S., Odion, D.C., Schoennagel, T., Syphard, A.D., 2014. Learning to coexist with wildfire. Nature, 515, 58-66. https://doi.org/10.1038/nature13946.
  11. Omi, P.N., 2015. Theory and practice of wildland fuels management. Current Forestry Reports, 1(2), 100-117. https://doi.org/10.1007/s40725-015-0013-9.
  12. Orman Genel Müdürlüğü, 2026. Alanya Orman İşletme Müdürlüğü Yangın Yönetim Planı (2026-2030). Antalya Orman Bölge Müdürlüğü. https://www.ogm.gov.tr/tr/e-kutuphane-sitesi/YanginYonetimPlanlari/AntalyaOBM-Alanya%20Yang%C4%B1n%20Y%C3%B6netim%20Plan%C4%B1%20%282026-2030%29.pdf (Erişim tarihi: 15.07.2026).
  13. Pais, S., Aquilué, N., Campos, J., Sil, Â., Marcos, B., Martínez-Freiría, F., Domínguez, J., Brotons, L., Honrado, J.P., Regos, A., 2020. Mountain farmland protection and fire-smart management jointly reduce fire hazard and enhance biodiversity and carbon sequestration. Ecosystem Services, 44, 101143. https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2020.101143.
  14. Prichard, S.J., Povak, N.A., Kennedy, M.C., Peterson, D.W., 2020. Fuel treatment effectiveness in the context of landform, vegetation, and large, wind-driven wildfires. Ecological Applications, 30(5), e02104. https://doi.org/10.1002/eap.2104.
  15. Sen, P.K., 1968. Estimates of the regression coefficient based on Kendall’s tau. Journal of the American Statistical Association, 63(324), 1379-1389. https://doi.org/10.1080/01621459.1968.10480934.
  16. Sil, Â., Azevedo, J.C., Fernandes, P.M., Honrado, J.P., 2024. Will fire-smart landscape management buffer the effects of climate and land-use changes on fire regimes? Ecological Processes, 13, 57. https://doi.org/10.1186/s13717-024-00535-3.
  17. Sivrikaya, F., Enez, K., Özcan, G., 2024. Orman yol ağının orman yangınlarına etkisinin coğrafi bilgi sistemleri ile araştırılması. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 10(1), 72-77. https://doi.org/10.53516/ajfr.1456067.
  18. Spearman, C., 1904. The proof and measurement of association between two things. The American Journal of Psychology, 15(1), 72-101. https://doi.org/10.2307/1412159.
  19. Thacker, F.E.N., Ribau, M.C., Bartholomeus, H., Stoof, C.R., 2023. What is a fire resilient landscape? Towards an integrated definition. Ambio, 52, 1592-1602. https://doi.org/10.1007/s13280-023-01891-8.
  20. Varol, T., Ertuğrul, M., 2015. Climate change and forest fire trend in the Aegean and Mediterranean regions of Turkey. Fresenius Environmental Bulletin, 24(10B), 3436-3444.