Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, doların küresel rezervlerdeki payının ani bir çöküş yerine kademeli ve sessiz bir erozyona uğradığını; finansal yaptırımların yoğunlaşmasının rezerv varlıkların jeopolitik riskini görünür kılarak merkez bankalarını altına yönelttiğini ve altının ihraççı devletin yükümlülüğü olmayan, yaptırıma konu edilemeyen tarafsız bir rezerv varlık olarak jeopolitik korunma işlevi kazandığını göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışmanın amacı, ABD dolarının küresel rezerv para statüsünün dayandığı yapısal temelleri ve bu statünün 1945–2026 döneminde geçirdiği dönüşümü uluslararası politik ekonomi perspektifinden analiz etmek ve altının bu dönüşüm sürecinde nasıl stratejik bir araca dönüştüğünü kuramsal olarak açıklamaktır. Araştırma problemi, doların rezerv para konumunu hangi jeoekonomik ve jeopolitik süreçlerin dönüştürdüğü ve altının bu dönüşümde üstlendiği stratejik işlevin ne olduğudur. Çalışmada nitel bir araştırma deseni benimsenmiş; kuram yönlendirmeli süreç izleme ve tarihsel-karşılaştırmalı analiz, uluslararası kuruluş verilerine ve ikincil literatüre dayalı doküman analiziyle birleştirilmiştir. Bulgular, doların küresel rezervlerdeki payının ani bir çöküş yerine kademeli ve sessiz bir erozyona uğradığını; finansal yaptırımların yoğunlaşmasının rezerv varlıkların jeopolitik riskini görünür kılarak merkez bankalarını altına yönelttiğini ve altının ihraççı devletin yükümlülüğü olmayan, yaptırıma konu edilemeyen tarafsız bir rezerv varlık olarak jeopolitik korunma işlevi kazandığını göstermektedir. Çalışmanın ulaştığı temel sonuç, küresel rezerv para düzeninin tek kutuplu yapıdan çok kutuplu ve paralel parasal düzenlere doğru evrimsel biçimde dönüştüğü ve altının bu geçiş döneminin temel stratejik dengeleme aracı hâline geldiğidir.
Abstract
The purpose of this study is to analyse the structural foundations of the US dollar's global reserve currency status and its transformation between 1945 and 2026 from an international political economy perspective, and to explain theoretically how gold has become a strategic instrument in this transformation. The research problem concerns which geoeconomic and geopolitical processes are transforming the dollar's reserve status and what strategic function gold performs in this process. The study adopts a qualitative research design that combines theory-guided process tracing and historical-comparative analysis with document analysis based on international data and the secondary literature. The findings show that the dollar's share of global reserves has undergone a gradual and stealthy erosion rather than a sudden collapse; that the intensification of financial sanctions has made the geopolitical risk of reserve assets visible and directed central banks towards gold; and that gold has acquired a geopolitical hedging function as a neutral reserve asset that is no state's liability and cannot be sanctioned. The main conclusion is that the global reserve currency order is evolving from a unipolar structure towards multipolar and parallel monetary orders, with gold emerging as the principal strategic balancing instrument of this transition period.