Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, yer değiştirmelerin büyük oranda deprem ve kütle hareketleri kaynaklı olduğunu, özellikle 1990-2009 yılları arasında yoğunlaştığını göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Geçmiş olayların incelenmesi; afet risk analizi ve geleceğe yönelik sürdürülebilir senaryoların oluşturulması açısından kritik bir fenomenolojik anlayış sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de doğal nedenlerle yer değiştiren yerleşmeleri sistematik biçimde derlemek ve mekânsal dağılımlarını ArcGIS Online tabanlı olarak analiz etmektir. Araştırma kapsamında literatüre yansımış ve deprem, kütle hareketi, sel, taşkın, çığ, su kaynaklarının yetersizliği ile uygunsuz topografya koşulları gibi nedenlerle yer değiştirmiş 2625 yerleşme, yer değiştirme faktörlerine göre sınıflandırılmıştır. Elde edilen verilerle “Doğal Nedenlerle Yer Değiştiren Yerleşmeler (DOYER)” envanteri oluşturulmuş ve Web CBS ortamına aktarılmıştır. Çalışmanın özgün yönünü, Türkiye’de doğal nedenlerle yer değiştiren yerleşmelere ilişkin farklı kaynaklarda dağınık biçimde bulunan verilerin bütüncül ve sistematik bir envanter altında bir araya getirilmesi ve bu envanterin Web CBS ortamında sorgulanabilir ve mekânsal analizlere olanak sağlayan dinamik bir yapıya dönüştürülmesi oluşturmaktadır. Bulgular, yer değiştirmelerin büyük oranda deprem ve kütle hareketleri kaynaklı olduğunu, özellikle 1990-2009 yılları arasında yoğunlaştığını göstermektedir. Mekânsal analizler, Karadeniz (Giresun, Rize) ve Doğu Anadolu (Erzincan, Bingöl, Erzurum) bölgelerinde belirgin kümelenmeler olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye’nin yerleşim hafızasını belgeleyen bu dinamik envanterin, afet risklerinin azaltılması ve mekânsal planlama süreçlerine veri temelli katkı sunması hedeflenmektedir.
Abstract
The examination of past events provides a critical phenomenological understanding that informs disaster risk analysis and the development of sustainable future scenarios. This study aims to systematically compile a list of settlements in Türkiye that have been displaced by natural causes and to analyse their spatial distribution using ArcGIS Online. Within the scope of the research, 2625 settlements documented in the literature—which were relocated due to earthquakes, mass movements, floods, flash floods, avalanches, water scarcity, and unsuitable topographical conditions—were classified according to their relocation factors. Using the data obtained, the ‘Settlements Relocated due to Natural Causes (DOYER)’ inventory was created and transferred to a Web GIS environment. The originality of the study lies in the consolidation of data on settlements displaced by natural causes in Türkiye, which were previously scattered across various sources, into a comprehensive and systematic inventory, and in transforming this inventory into a dynamic structure within a Web GIS environment that allows for querying and spatial analysis. The findings indicate that relocations were largely caused by earthquakes and mass movements were particularly concentrated between 1990 and 2009. Spatial analyses reveal distinct clusters in the Black Sea (Giresun, Rize) and Eastern Anatolia (Erzincan, Bingöl, Erzurum) regions. The aim of this dynamic inventory, which documents Türkiye’s settlement history, is to provide data-driven contributions to disaster risk reduction and spatial planning.