Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBuna göre formelleştirme tercihi, bu üç ölçüt arasındaki kaçınılmaz değiş tokuşlara bağlı bir gerekçelendirme sorunu olarak belirir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, İbn Sînâ mantığının modern mantıksal araçlarla formelleştirilmesi meselesini Catarina Dutilh Novaes'in (2007, 2012) kuramsal çerçevesi ışığında ele almaktadır. Wilfrid Hodges'ın çok sıralı birinci derece mantık ve Kripke anlambilimi temelli iki boyutlu model-teorik yaklaşımı, Saloua Chatti ve Riccardo Strobino'nun zamansal nicelemeyi içeren yüklemler mantığı temelli çözümlemeleri ile Shahid Rahman'ın yapıcı tip kuramı çerçevesinde sunduğu diyalojik yaklaşımı karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Çalışma, Dutilh Novaes'in formelleştirmeyi aksiyomlaştırma, sembolleştirme ve kavramsal çeviri olarak üç ayrı fakat birbirine bağlı göreve ayıran çözümlemesinden hareket etmekte ve bu çözümlemeye dayanan üç değerlendirme ölçütünü, yani kavramsal uyumu, ifade gücünü ve kuramsal verimi, ana karşılaştırma ekseni olarak benimsemektedir. Çalışmanın temel iddiası, İbn Sînâ mantığının formelleştirilmesinin tek bir meşru biçime indirgenemeyeceği ve söz konusu yaklaşımların bu üç ölçüt açısından birbirini tamamlayan ama birbiriyle de yarışan modeller sunduğu yönündedir. Buna göre formelleştirme tercihi, bu üç ölçüt arasındaki kaçınılmaz değiş tokuşlara bağlı bir gerekçelendirme sorunu olarak belirir.
Abstract
This study examines the question of the formalization of Ibn Sīnā’s logic with modern logical tools considering Catarina Dutilh Novaes's (2007, 2012) theoretical framework. It undertakes a comparative analysis of Wilfrid Hodges's two-dimensional model-theoretic approach grounded in many-sorted first-order logic and Kripke semantics, Saloua Chatti and Riccardo Strobino's predicate-logic-based analyses incorporating temporal quantification, and Shahid Rahman's dialogical approach developed within the framework of constructive type theory. The study proceeds from Dutilh Novaes's analysis of formalization as three distinct yet interrelated tasks, namely axiomatization, symbolization, and conceptual translation, and adopts three evaluative criteria grounded in this analysis, namely conceptual fit, expressive power, and theoretical fruitfulness, as its main axis of comparison. The central thesis is that the formalization of Ibn Sīnā’s logic cannot be reduced to a single legitimate form, and that these approaches offer models that are at once mutually complementary and in competition with one another along these three criteria. Accordingly, the choice of formalization emerges as a problem of justification contingent upon the unavoidable trade-offs among these three criteria.