Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, engelliliğin söz konusu metinlerde çoğunlukla normallik, işlevsellik ve verimlilik ölçütleri üzerinden tanımlandığını ve bu tanımlamaların biyoiktidarın yönetsel mantıklarıyla uyumlu biçimde işlediğini göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, engelliliğin modern toplumlarda nasıl tanımlandığını, sınıflandırıldığını ve yönetildiğini, Foucault’nun biyoiktidar ve normalleştirme kavramları çerçevesinde eleştirel bir perspektifle incelemektedir. Araştırma, yorumlayıcı ve eleştirel nitel araştırma geleneği içinde konumlandırılmış ve doküman analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Bu kapsamda ulusal ve uluslararası politika metinleri, yasal düzenlemeler, strateji belgeleri, kurumsal raporlar, sivil toplum kuruluşu raporları ve ilgili akademik literatür kuramsal amaçlı örnekleme doğrultusunda seçilmiş; eleştirel söylem çözümlemesi yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Bulgular, engelliliğin söz konusu metinlerde çoğunlukla normallik, işlevsellik ve verimlilik ölçütleri üzerinden tanımlandığını ve bu tanımlamaların biyoiktidarın yönetsel mantıklarıyla uyumlu biçimde işlediğini göstermektedir. Ölçme, sınıflandırma ve uzman değerlendirmelerine dayalı uygulamaların engelliliği teknik ve yönetilebilir bir sorun olarak kurduğu; erken tanı ve müdahale söylemlerinin ise zamansal normlar aracılığıyla birey ve aile üzerinde düzenleyici etkiler ürettiği belirlenmiştir. Bununla birlikte kapsayıcılık ve hak temelli söylemlerin, bağlama bağlı olarak, yalnızca özgürleştirici değil aynı zamanda yeni normalleştirme biçimlerini yeniden üretebildiği görülmüştür. Elde edilen bulgular, engelliliğin sabit bir kategori olmaktan ziyade tarihsel, söylemsel ve politik süreçler içinde sürekli yeniden kurulan bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır.
Abstract
This study critically examines how disability is defined, classified, and governed in modern societies within the framework of Foucault’s concepts of biopower and normalization. Positioned within an interpretive and critical qualitative research tradition, the study employs document analysis as its primary methodological approach. In this context, national and international policy documents, legal regulations, strategy papers, institutional reports, reports of non-governmental organizations (NGOs), and relevant academic literature were selected through theoretical purposive sampling and analyzed using a critical discourse analysis framework. The findings reveal that disability is predominantly defined in these texts through criteria of normality, functionality, and productivity, and that these definitions operate in line with the governing rationalities of biopower. Practices based on measurement, classification, and expert evaluation frame disability as a technical and governable issue, while discourses of early diagnosis and intervention operate through temporal norms that regulate both individuals and families. Furthermore, the study demonstrates that inclusion and rights-based discourses, depending on their context and implementation, may not only be emancipatory but may also reproduce new forms of normalization. Overall, the findings suggest that disability is not a fixed category but a phenomenon continuously reconstituted within historical, discursive, and political processes.