Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightAraştırma bulgularına göre; "dijital din", çevrim içi ibadet, sanal cemaatler ve yapay zekâ destekli din hizmetleri ("insanımsı teoloji") gibi olgular, geleneksel din anlayışını, mekân algısını ve dini otoriteyi kökten dönüştürmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Din sosyolojisi, değişen dünya dinamikleri ve özellikle dijitalleşme süreciyle birlikte yeni teorik ve pratik meselelerle karşı karşıya kalmıştır. Bu çalışma, din sosyolojisinin konusunu, amacını, araştırma yöntemlerini ve temel problemlerini kuruluşundan bugüne dijitalleşme, yapay zekâ ve sanal dindarlık ekseninde yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Literatür taramasına dayalı yorumlayıcı ve betimleyici bir metodoloji benimsenen araştırmada, klasik sosyolojik yaklaşımların güncel dijital olgular karşısındaki konumu tartışılmaktadır. Çalışmada, geleneksel nicel ve nitel yöntemlerin yanı sıra, günümüzde siber-etnografi (netnografi), çevrim içi içerik analizi ve sanal mülakatlar gibi dijital yöntemlerin disiplin için ne denli zorunlu hale geldiği ortaya konmaktadır. Araştırma bulgularına göre; "dijital din", çevrim içi ibadet, sanal cemaatler ve yapay zekâ destekli din hizmetleri ("insanımsı teoloji") gibi olgular, geleneksel din anlayışını, mekân algısını ve dini otoriteyi kökten dönüştürmektedir. Ayrıca, bireyi somut toplumsal eylemden uzaklaştırıp sanal bir duyarlılığa hapseden "dijital vicdan" kavramı ve ekran bağımlılığının yol açtığı yabancılaşma gibi sorunlar yeni yöntem ve tekniklere ihtiyaç hissettirmektedir. Sonuç olarak, transhümanizm ve dijital medyanın inanç pratiklerini yeniden şekillendirdiği bu yeni düzende, din sosyolojisinin psikoloji, felsefe ve hukuk gibi alanlarla disiplinlerarası bir zeminde çalışarak yeni metodolojik araçlar geliştirmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Abstract
The sociology of religion faces new theoretical and practical challenges in light of changing global dynamics, particularly the process of digitalization. This study aims to re-evaluate the subject matter, objectives, research methods, and fundamental problems of the sociology of religion through the lens of digitalization, artificial intelligence, and virtual religiosity. Adopting an interpretive and descriptive methodology based on a literature review, the study discusses the position of classical sociological approaches in the face of current digital phenomena. The study highlights how digital methods—such as cyber-ethnography (netnography), online content analysis, and virtual interviews—have become indispensable for the discipline, alongside traditional quantitative and qualitative methods. According to the research findings, phenomena such as “digital religion,” online worship, virtual communities, and AI-supported religious services (“humanoid theology”) are fundamentally transforming traditional understandings of religion, perceptions of space, and religious authority. Additionally, the study highlights the issues of alienation caused by screen addiction and the concept of “digital conscience,” which isolates the individual from concrete social action and confines them to a virtual sensibility. Consequently, in this new order where transhumanism and digital media are reshaping religious practices, it is emphasized that the sociology of religion must develop new methodological tools by collaborating with disciplines such as psychology, philosophy, and law on an interdisciplinary basis.