Dergiler / Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi / 2026 / Sayı: 24

Ödüllü Kitap Okuma Yarışmalarının Ortaokul Öğrencilerinin Kitap Okuma Alışkanlığı Bağlamında İncelenmesi

Examining Award-Based Book Reading Competitions In Relation To Middle School Students’ Book Reading Habits

Nurullah Aykaç(DİCLE ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-0261-9769
Sayfa
1746–1777
Yayın Tarihi
2026-10-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, kitap okuma yarışmalarının öğrencilerin okuma motivasyonunu artıran, kitaplarla kurdukları ilişkiyi güçlendiren ve düzenli okuma alışkanlığı kazanmalarına katkı sağlayan önemli uygulamalar olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmada, ödüllü kitap okuma yarışmaları ortaokul öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığı bağlamında incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, Diyarbakır ilindeki devlet ortaokullarında öğrenim gören ve herhangi bir ödüllü kitap okuma yarışmasına katılmış olan 228 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, kitap okuma yarışmalarının öğrencilerin okuma motivasyonunu artıran, kitaplarla kurdukları ilişkiyi güçlendiren ve düzenli okuma alışkanlığı kazanmalarına katkı sağlayan önemli uygulamalar olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2015 Verileri
⚙️Değişkenler:Türkçe Eğitimi · Okuma Alışkanlığı · Kitap Okuma Yarışmaları

Özet

Bu araştırmada, ödüllü kitap okuma yarışmaları ortaokul öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığı bağlamında incelenmiştir. Nicel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, Diyarbakır ilindeki devlet ortaokullarında öğrenim gören ve herhangi bir ödüllü kitap okuma yarışmasına katılmış olan 228 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgiler Formu ile Tok, Küçük ve Kırmacı (2015) tarafından geliştirilen Ortaokul Kitap Okuma Alışkanlığı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Araştırma sonuçları, öğrencilerin genel kitap okuma alışkanlığı düzeylerinin orta düzeyin üzerinde olduğunu göstermiştir. Cinsiyet değişkeni açısından erkek öğrencilerin genel kitap okuma alışkanlığı puanlarının kız öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenirken, sınıf düzeyine göre anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Buna karşılık kitap okuma yarışmalarına ön hazırlık yapan öğrencilerin, yarışmaların her yıl düzenlenmesini isteyenlerin ve yarışmalarda verilen ödülleri ilgi çekici bulan öğrencilerin hem genel kitap okuma alışkanlığı puanlarının hem de ölçeğin tüm alt boyutlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular, kitap okuma yarışmalarının öğrencilerin okuma motivasyonunu artıran, kitaplarla kurdukları ilişkiyi güçlendiren ve düzenli okuma alışkanlığı kazanmalarına katkı sağlayan önemli uygulamalar olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, ödüllendirmenin yalnızca dışsal bir motivasyon aracı olarak değil, öğrencilerde kalıcı bir okuma kültürü oluşturacak biçimde yapılandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca okul, aile ve öğretmen iş birliğine dayalı sürdürülebilir okuma etkinliklerinin öğrencilerin kitap okuma alışkanlıklarının geliştirilmesinde önemli bir rol oynayacağı değerlendirilmektedir.

Abstract

In this study, book-reading competitions with prizes were examined within the context of middle school students' reading habits. The study employed a quantitative research approach and utilized a correlational survey design. It was conducted with 228 students attending public middle schools in the province of Diyarbakır who had participated in at least one book-reading competition offering prizes. Data were collected using a demographic information form and the "Middle School Book-Reading Habit Scale," developed by Tok, Küçük, and Kırmacı (2015). The data were analyzed using an independent samples t-test and a one-way analysis of variance (ANOVA). The results indicate that the students' overall level of book-reading habits is above the moderate range. Regarding gender, male students scored significantly higher than female students in terms of their overall book-reading habits, while no significant differences were found based on grade level. Conversely, students who engaged in preparatory activities for the competitions, those who expressed a desire for the competitions to be held annually, and those who found the prizes offered in the competitions appealing, demonstrated significantly higher scores in both their overall book-reading habits and across all sub-dimensions of the scale. These findings suggest that book-reading competitions are significant initiatives that enhance students' motivation to read, strengthen their relationship with books, and contribute to the development of consistent reading habits. Furthermore, it is concluded that the use of rewards should be structured not merely as a tool for extrinsic motivation, but in a way that fosters a lasting culture of reading among students. Furthermore, it is considered that sustainable reading activities—based on collaboration between the school, the family, and the teacher—will play a significant role in developing students' reading habits.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aykaç, N. (2026). Ödüllü Kitap Okuma Yarışmalarının Ortaokul Öğrencilerinin Kitap Okuma Alışkanlığı Bağlamında İncelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, Sayı: 24, 1746–1777. https://doi.org/10.47994/usbad.2000676

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Adıgüzel, F. B., & Süslü, G. (2017). Yaratıcı dramayla kitap kurdu olunur mu? çocuk kitaplarıyla okuma sevgisi ve ilgisi kazandırma. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(3), 367-394. https://doi.org/10.16916/aded.331238
  2. Aktaş, E., & Eş, A. T. (2024). 2019 ve 2024 Ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarının okuma becerisi bağlamında karşılaştırılması. Journal of History School, 17(73), 3527-3556. http://dx.doi.org/10.29228/joh.78200
  3. Alan, Y. (2020). Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin kitap okuma profilleri. Söylem Filoloji Dergisi, 5(1), 278-303. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.720634
  4. Arıcı, A. F. (2008). Okumayı niye sevmiyoruz? Üniversite öğrencileri ile mülakatlar. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(10), 91-100.
  5. Aykaç, N. (2024). Diyarbakır Prof. Dr. Aziz Sancar bebek ve çocuk kütüphanesinin çeşitli değişkenler bakımından incelenmesi, Şehir ve Edebiyat – Diyarbakır’da Sözün Serüveni (Ed. Ali Karakaş, Abdüsselam Ertekin, Uğur Yiğiz ve Tahsin Kula) içinde, 231-241. Ensar Yayınları.
  6. Balyemez, S. (2013). 100 temel eser okuma yarışmaları üzerine eleştirel bir inceleme. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 342-360. https://doi.org/10.14686/201311975
  7. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2021). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik. Pegem Akademi
  8. Deniz, E. (2015). Ortaokul öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıkları. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 3(2), 46-64.
  9. Dilekçi, A. (2022). Ortaokullarda yürütülen okuma projelerine eleştirel bir bakış. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 10(2), 124-135. https://doi.org/10.35233/oyea.1137588
  10. Gambrell, L. B. (2011). Seven rules of engagement: What's most important to know about motivation to read. The Reading Teacher, 65(3), 172-178. https://doi.org/10.1002/TRTR.01024.
  11. Cesar, J., Gaona, G., & Gonzalez, E. R. V. (2011). Relationship between reading habits, university library and academic performance in a sample of psychology students. Revista de La Educacion Superior Journal, 40(1), No:157, 55-73.
  12. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 25 step by step a simple guide and reference. Routledge Taylor and Francis Group.
  13. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (36. Baskı). Nobel.
  14. Kaya, M., & Aydın, E. (2024). 2019 Türkçe dersi öğretim programı ile 2024 Türkçe dersi öğretim programı’nın karşılaştırılması. Harran Maarif Dergisi, 9(1), 108-146. https://doi.org/10.22596/hej.1482003.
  15. MEB. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı. https://mufredat.meb.gov.tr/ (Erişim tarihi: 30.01.2025)
  16. Mut, G., & Gelişli, Y. (2021). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlığının oluşmasında etkili olan faktörlere ilişkin görüşleri. Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 92-113.
  17. Odabaş, H., Odabaş, Y., & Polat, C. (2008). Üniversite öğrencilerinin okuma alışkanlığı: Ankara üniversitesi örneği. Bilgi Dünyası,9(2), 431-465. https://doi.org/10.15612/BD.2008.313
  18. Özsoy, F., & Fırat, H. (2024). Yazar-öğrenci buluşmalarının ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonu artırmadaki yeri: yazar-öğrenci görüşleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 12(4), 876-897. https://doi.org/10.16916/aded.1503862
  19. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson.
  20. Tanju, E. H. (2010). Çocuklarda kitap okuma alışkanlığı’na genel bir bakış. Aile ve Toplum, 11(6), 30-39. Tok, M., Küçük, B., & Kırmacı, Ö. (2015). Ortaokul kitap okuma ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 11(2), 694-716.
  21. TÜİK [Türkiye İstatistik Kurumu]. (2024). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kutuphane-Istatistikleri-2024-54192 (E.T. 27.01.2026)
  22. Türkben, T. (2019). Çocuk kütüphanelerinin okuma alışkanlığı üzerindeki etkilerinin öğretmen adayları görüşleri doğrultusunda incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, 23(77), 363-388. https://izlik.org/JA49GN82TF
  23. Ungan, S. (2008). Okuma alışkanlığımızın kültürel altyapısı. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 218-228.
  24. Yaman, H. & Süğümlü, Ü. (2010). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin ders dışı kitap okuma alışkanlıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 18(1), 291-306.