Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightSonuç olarak, 5. sınıf Türkçe ders kitabının "yetkin ve erdemli insan" hedefini büyük ölçüde yansıttığı, ancak bütünlük alanları arasındaki dengesizliğin giderilmesi amacıyla epistemolojik ve zamansal bütünlük alanlarına yönelik etkinliklerin artırılması gerektiği önerilmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu araştırmada, 2024 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabında (1. ve 2. kitap) yer alan metin sonu etkinlikler, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında tanımlanan "Yetkin ve Erdemli İnsan" öğrenci profili bağlamında incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniğinin kullanıldığı çalışmada, kitaplarda yer alan metin sonu etkinlikler veri kaynağı olarak ele alınmış ve veriler betimsel analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Etkinlikler, TYMM'nin öngördüğü ontolojik, epistemolojik, aksiyolojik ve zamansal bütünlük alanlarına göre kodlanmış ve frekansları hesaplanmıştır. Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, etkinliklerin çoğunun aksiyolojik olgunluk alanında, ahlaklı (f=86) ve merhametli (f=43) profil özelliklerinde yoğunlaşmasıdır. Epistemolojik bütünlük alanına ait etkinliklerde sorgulayıcı, (f=11) ve bilge, (f=7) profil özelliğine ait bileşenler belirlenirken bütün temalar incelendiğinde: Sorgulayıcı, (f=32) ve bilge, (f=23) profil özelliği ortaya çıkmıştır. Ontolojik bütünlük alanına ait etkinlikler bütün temalarda: İradeli, (f= 37), Cesaretli, (f= 32) ve Sağlıklı (f=23) profil özelliğine ait bileşenle desteklenmiştir. Değerlere bakışı önceleyen zamansal bütünlük alanında tüm temalarda üretken profil özelliğine ait (f=47) adet bileşen belirlenmiştir. Bu dağılım, ders kitabının değer aktarımı işlevini güçlü biçimde yerine getirirken, sorgulama, eleştirel düşünme, araştırma ve üretkenlik gibi üst düzey becerileri geliştirmeye yönelik etkinliklerin belirgin biçimde sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, 5. sınıf Türkçe ders kitabının "yetkin ve erdemli insan" hedefini büyük ölçüde yansıttığı, ancak bütünlük alanları arasındaki dengesizliğin giderilmesi amacıyla epistemolojik ve zamansal bütünlük alanlarına yönelik etkinliklerin artırılması gerektiği önerilmektedir.
Abstract
This study examines the end-of-text activities in the fifth-grade Turkish textbook (Books 1 and 2), published by the Ministry of National Education in 2024, within the framework of the "Competent and Virtuous Human" student profile defined by the Türkiye Century Maarif Model (TCMM). Using document analysis, a qualitative research technique, the study treated the end-of-text activities in both books as its data source, and the data were analyzed through descriptive analysis. The activities were coded according to the ontological, epistemological, axiological, and temporal integrity domains envisaged by the TCMM, and their frequencies were calculated. The most striking finding is that most activities were concentrated in the axiological maturity domain, particularly in the moral (f = 86) and compassionate (f = 43) profile traits. In the epistemological integrity domain, components of the inquisitive (f = 11) and wise (f = 7) traits were identified in the activities, whereas across all themes the inquisitive (f = 32) and wise (f = 23) traits emerged. Ontological integrity activities were supported across all themes by components of the strong-willed (f = 37), courageous (f = 32), and healthy (f = 23) traits. In the temporal integrity domain, which prioritizes the outlook on values, 47 components of the productive trait were identified across all themes. This distribution indicates that, while the textbook strongly fulfills its function of transmitting values, activities aimed at developing higher-order skills such as inquiry, critical thinking, research, and productivity remain markedly limited. In conclusion, the textbook largely reflects the “competent and virtuous human” goal; however, increasing activities targeting the epistemological and temporal integrity domains is recommended to redress the imbalance among the domains.