KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 2

Haber Söyleminin Üretken Yapay Zekâ ile Yeniden Kurulması: Hamaney'in Ölümü Haberleri Üzerine ChatGPT, Gemini ve Copilot Karşılaştırması

Reconstructing News Discourse With Generative Artificial Intelligence: A Comparison of ChatGPT, Gemini, and Copilot on News of Khamenei’s Death

Fatih Yılmaz(ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ)0009-0004-7162-1645
Ceren Saran(ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2444-2455
Sayfa
218–232
Yayın Tarihi
2026-10-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, aynı kaynak ve aynı prompt koşulunun üç araçta aynı söylemsel sonucu üretmediğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Üretken yapay zekâ araçlarının haber üretim süreçlerine dâhil olması, dijital habercilikte hız ve verimlilik sağlarken haberin nasıl çerçevelendiği, kaynaklara ne ölçüde mesafe konulduğu ve belirsizliğin nasıl aktarıldığına ilişkin yeni sorular ortaya çıkarmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, aynı kaynak haberlerin aynı yeniden yazım yönergesi altında üç farklı üretken yapay zekâ aracı tarafından yeniden kurulması sırasında ortaya çıkan söylemsel farklılıkları incelemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, aynı kaynak ve aynı prompt koşulunun üç araçta aynı söylemsel sonucu üretmediğini göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2026 Verileri
⚙️Değişkenler:Üretken yapay zekâ · haber söylemi · dijital habercilik

Özet

Üretken yapay zekâ araçlarının haber üretim süreçlerine dâhil olması, dijital habercilikte hız ve verimlilik sağlarken haberin nasıl çerçevelendiği, kaynaklara ne ölçüde mesafe konulduğu ve belirsizliğin nasıl aktarıldığına ilişkin yeni sorular ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışma, aynı kaynak haberlerin aynı yeniden yazım yönergesi altında üç farklı üretken yapay zekâ aracı tarafından yeniden kurulması sırasında ortaya çıkan söylemsel farklılıkları incelemektedir. Araştırmanın örneklemini Hürriyet, Sabah ve Sözcü'nün internet sitelerinde 28 Şubat–1 Mart 2026 tarihlerinde yayımlanan ve İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ölümüne ilişkin altı kaynak haber ile bu haberlerin ChatGPT, Gemini ve Copilot tarafından yeniden oluşturulan on sekiz çıktısı oluşturmaktadır. Kaynak haberlerin tam metinleri her araca aynı prompt ile sunulmuş, çıktılara araştırmacı tarafından içeriksel veya dilsel müdahalede bulunulmamıştır. Toplam yirmi dört metin, van Dijk'ın haber söylemi çözümleme çerçevesi temel alınarak makro ve mikro yapı göstergeleri üzerinden karşılaştırılmıştır. Bulgular, aynı kaynak ve aynı prompt koşulunun üç araçta aynı söylemsel sonucu üretmediğini göstermektedir. İncelenen çıktılarda ChatGPT'nin kaynak mesafesi ve epistemik ihtiyatı daha görünür kıldığı, Gemini'nin kriz ve askerî-stratejik çerçeveyi daha belirginleştirdiği, Copilot'un ise kısaltma yoluyla bazı bağlam ve kaynak ayrıntılarını sınırlandırdığı gözlenmiştir. Bu sonuçlar, üretken yapay zekâ çıktılarının kendiliğinden tarafsız kabul edilmemesi gerektiğini; haber üretiminde kaynak, bağlam, epistemik kesinlik ve söylemsel çerçevenin insan editoryal denetimi altında değerlendirilmesinin gerekli olduğunu göstermektedir.

Abstract

The integration of generative artificial intelligence (AI) into news production raises questions about how news is reframed, how sources are attributed, and how uncertainty is communicated. This study investigates the discursive differences that arise when ChatGPT, Gemini, and Copilot rewrite the same source news reports under an identical prompt. The corpus comprises six news reports published by Hürriyet, Sabah, and Sözcü between 28 February and 1 March 2026 concerning the death of Iranian leader Ayatollah Ali Khamenei, and the eighteen outputs generated from them. The full source texts were provided to each tool with the same prompt. The outputs were not edited by the researcher. A total of twenty-four texts were compared using macro- and micro-structural indicators derived from van Dijk's approach to news discourse. The findings indicate that identical source material and an identical prompt did not produce identical discursive patterns. In the outputs examined, ChatGPT made source attribution and epistemic caution more visible; Gemini more strongly foregrounded crisis and military-strategic framing; and Copilot, through condensation, limited some contextual and source-related details. These results suggest that generative AI outputs should not be treated as inherently impartial and that source attribution, context, epistemic certainty, and discursive framing require human editorial oversight.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yılmaz, F., Saran, C. (2026). Haber Söyleminin Üretken Yapay Zekâ ile Yeniden Kurulması: Hamaney'in Ölümü Haberleri Üzerine ChatGPT, Gemini ve Copilot Karşılaştırması. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, Cilt: 8 Sayı: 2, 218–232. https://doi.org/10.55055/mekcad.2024743

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2010). Aydınlanmanın diyalektiği (N. Ülner & E. Öztarhan Karadoğan, Çev.). Kabalcı Yayınevi.
  2. Althusser, L. (2006). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (A. Tümertekin, Çev.). İthaki Yayınları.
  3. Böyük, M. (2024). Dijital çağda haber: İnsan ve yapay zekâ üretimi haber içeriklerinin karşılaştırmalı analizi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 46, 44–72. https://doi.org/10.31123/akil.1541214
  4. Breazu, P., & Katsos, N. (2024). ChatGPT-4 as a journalist: Whose perspectives is it reproducing? Discourse & Society, 35(6), 687–707. https://doi.org/10.1177/09579265241251479
  5. Cools, H., & Diakopoulos, N. (2026). Uses of generative AI in the newsroom: Mapping journalists’ perceptions of perils and possibilities. Journalism Practice, 20(3), 878–896. https://doi.org/10.1080/17512786.2024.2394558
  6. Geyik, K. (2025). Yapay zekâ haberciliği: Haber yazma kuralları çerçevesinde analiz. Yeni Medya, 18, 306–326. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1550454
  7. Gramsci, A. (1986). Hapishane defterleri (A. Cemgil, Çev.). Belge Yayınları.
  8. İnal, M. A. (1996). Haberi okumak. Temuçin Yayınları.
  9. Karabay, N. (2002). Gazetecilik ve haber: Kuramsal bir yaklaşımla. META Basım.
  10. Kırık, A. M., Göksu, O., & Yegen, C. (2024). Yapay zekâ ve gazetecilik: Türk medyasında ChatGPT kullanımı. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 68, 90–109. https://doi.org/10.47998/ikad.1469909
  11. Küçükvardar, M. (2023). Tık odaklı habercilik çerçevesinde ekonomi haberlerinin incelenmesi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 42, 145–168. https://doi.org/10.17829/turcom.1194831
  12. Mosco, V. (2009). The political economy of communication (2nd ed.). SAGE Publications.
  13. Murdock, G. (2006). Büyük şirketler ve iletişim endüstrilerinin kontrolü (L. Yaylagül, Çev.). In L. Yaylagül (Ed.), Kitle iletişiminin ekonomi politiği (ss. 61–127). Dalbaz Yayıncılık.
  14. Özer, Ö. (2010). Liberal basın. Literatürk Yayınları.
  15. Özer, Ö. (2022). Eleştirel söylem çözümlemesi: Haber örnekleri üzerinden bir inceleme. Etkileşim, 9, 36–54. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2022.5.9.154
  16. Pehlivan, M. (2026). İletişim araştırmalarında bir “yöntem” olarak eleştirel söylem çözümlemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(1), 279–313. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1641850
  17. Perreault, G. P., Lewis, S. C., & Ely, M. (2025). ChatGPT, generative AI, and an epistemic opportunity for journalistic authority. Digital Journalism. https://doi.org/10.1080/21670811.2025.2510967
  18. Sarıkaya, T. (2020). Çerçeveleme kuramı bağlamında Türkiye’nin Suriyeli göçmenlere Avrupa sınırlarını açmasının gazetelere yansıması: Sabah ve Cumhuriyet gazetesi örnekleri. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 12(4). https://dergipark.org.tr/tr/pub/iaud/article/756035
  19. Sine Nazlı, R., & Değer, B. E. (2025). Haber söyleminde ideoloji: 14 Mayıs 2023 Türkiye Cumhurbaşkanlığı seçimleri haberleri örneği. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 10(20), 137–152. https://dergipark.org.tr/tr/pub/akader/article/1797038
  20. Şen, R. (2025). Gazetecilik ve yapay zekâ: Haber üretiminde ChatGPT ve DeepSeek uygulamalarının karşılaştırmalı analizi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34, 493–517. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1685596
  21. Toprak, Ö., & Koçak, M. C. (2021). Haber üretim sürecinde seçim haberlerinin inşası. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2021(53), 37–51. https://doi.org/10.47998/ikad.874618
  22. Trhlík, F., & Stenetorp, P. (2024). Quantifying generative media bias with a corpus of real-world and generated news articles. In Findings of the Association for Computational Linguistics: EMNLP 2024 (pp. 4420–4445). Association for Computational Linguistics. https://doi.org/10.18653/v1/2024.findings-emnlp.255
  23. Van Dijk, T. A. (1988). News analysis: Case studies of international and national news in the press. Lawrence Erlbaum Associates.
  24. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. bs.). Seçkin Yayıncılık.
  25. Yıldız Karakaya, S. (2025). Medyanın sahiplik yapısı ve iktidar sahipleri ile ilişkisinin haber üretimine olası etkileri. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 42(2), 621–638. https://doi.org/10.32600/huefd.1643815
  26. Yoo, J., & Shin, Y. (2025). Fair or framed? Political bias in news articles generated by LLMs. In Proceedings of the 2025 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing (pp. 16904–16930). Association for Computational Linguistics. https://doi.org/10.18653/v1/2025.emnlp-main.856
  27. Elektronik kaynaklar Hürriyet. (2026, 28 Şubat). İran ve İsrail’den Hamaney iddiaları: Öldü mü, ölmedi mi?
  28. Hürriyet. (2026, 1 Mart). Hamaney nasıl öldürüldü? CIA’in İran’daki casus ağı sürpriz saldırıyı mümkün kıldı.
  29. Sabah. (2026, 28 Şubat). İran dini lideri Hamaney’in ölüm haberini gözyaşları içinde böyle duyurdu.
  30. Sabah. (2026, 1 Mart). Hamaney öldürüldü iddiası.
  31. Sözcü. (2026, 28 Şubat). Trump duyurdu: Hamaney öldü.
  32. Sözcü. (2026, 1 Mart). Hamaney’in öldürüldüğü yerden İsrail casusu çıktı: Fotoğrafını çekip Netanyahu’ya attılar.