Dergiler / İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi / 2025 / Cilt: 10 Sayı: 3

Boko Haram’ın Batı Karşıtı Söyleminde Kur’an Kullanımının Analizi

A Critical Analysis of the Use of the Qur’an in Boko Haram’s Anti-Western Discourse

Ifeoluwa Siddiq Oyelami(ERCIYES UNIVERSITY, INSTITUTE OF SOCIAL SCIENCES)0000-0003-2440-7473
Mustafa Karagöz(ERCIYES UNIVERSITY, FACULTY OF THEOLOGY)0000-0002-2215-0443
Sayfa
511–533
Yayın Tarihi
2025-12-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, Boko Haram’ın şiddeti meşrulaştırmak, geleneksel ilmî otoriteleri gayrimeşru kılmak ve kendi dinî otoritesini tesis etmek amacıyla Kur’an’ı retorik ve ideolojik bir araç olarak kullandığını ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Boko Haram adıyla bilinen Cemāʿatu Ehli's-Sünne li'd-Daʿve ve'l-Cihād’ın mesajının merkezinde, Batı medeniyetiyle özdeşleştirilen “boko” kavramına karşı çıkmak ve bu etkiden arındırılmış İslamî bir düzen çağrısı yer almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, 2006-2024 yılları arasında grup tarafından üretilen sesli, görsel ve yazılı materyallere dayanmakta; bu materyaller içerik, tematik ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılarak ana akım tefsir gelenekleriyle karşılaştırılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, Boko Haram’ın şiddeti meşrulaştırmak, geleneksel ilmî otoriteleri gayrimeşru kılmak ve kendi dinî otoritesini tesis etmek amacıyla Kur’an’ı retorik ve ideolojik bir araç olarak kullandığını ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2006-2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Tefsir · Boko Haram · Batı karşıtı söylem

Özet

Boko Haram adıyla bilinen Cemāʿatu Ehli's-Sünne li'd-Daʿve ve'l-Cihād’ın mesajının merkezinde, Batı medeniyetiyle özdeşleştirilen “boko” kavramına karşı çıkmak ve bu etkiden arındırılmış İslamî bir düzen çağrısı yer almaktadır. İddialarının meşruiyetini vurgulamak amacıyla grup sık sık Kur’an’a başvurmakta; bu durum da söylem ve yöntemlerinin Kur’an tarafından ne ölçüde meşrulaştırıldığı sorusunu gündeme getirmektedir. Bu nedenle, bu çalışma Boko Haram’ın Kur’an yorumları aracılığıyla Batı karşıtı ideolojisini nasıl inşa ettiğini ve savunduğunu incelemektedir. Çalışma, grubun devlet, eğitim sistemi ve “öteki” olarak konumlandırdığı kesimlere yönelik eleştirilerini meşrulaştırmak için belirli ayetlerin nasıl kullanıldığını analiz etmektedir. Çalışma, 2006-2024 yılları arasında grup tarafından üretilen sesli, görsel ve yazılı materyallere dayanmakta; bu materyaller içerik, tematik ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılarak ana akım tefsir gelenekleriyle karşılaştırılmaktadır. Bulgular, Boko Haram’ın şiddeti meşrulaştırmak, geleneksel ilmî otoriteleri gayrimeşru kılmak ve kendi dinî otoritesini tesis etmek amacıyla Kur’an’ı retorik ve ideolojik bir araç olarak kullandığını ortaya koymaktadır.

Abstract

Central to the message of Boko Haram, officially known as Jamāʿat Ahl al-Sunnah li-l-Daʿwah wa-l-Jihād, is opposition to “boko,” a term it equates with Western civilisation, and the call for an Islamic order free from such influence. To assert the authenticity of its claims, the group frequently appeals to the Qur’an, prompting the question of how far its discourse and methods are authorised by it. Thus, this study examines how Boko Haram constructs and defends its anti-Western ideology through Qur’anic interpretation. It analyses how specific verses are employed to justify the group’s critiques of political entities, the education system, and “the others.” Drawing upon audio, visual, and print materials produced by the group between 2006 and 2024, the study employs content, thematic, and comparative analyses to evaluate these interpretations against mainstream exegetical traditions. The findings reveal that Boko Haram instrumentalises the Qur’an as a rhetorical and ideological tool to legitimise violence, delegitimise traditional scholarship, while asserting its own religious authority.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Oyelami, I. S., Karagöz, M. (2025). Boko Haram’ın Batı Karşıtı Söyleminde Kur’an Kullanımının Analizi. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 3, 511–533. https://doi.org/10.20486/imad.1822851

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (56)

  1. Algül, Hüseyin. ‘Mescid-i Dırâr’. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 29/272–273. Ankara: TDV Yayınları, 2004.
  2. al-ʿAskarī, Abū Hilāl. al-Furūq al-lughawiyya. critical ed. Muḥammad Ibrāhīm Salīm. Cairo: Dār al-ʿIlm wa al-Thaqāfa, 1997.
  3. al-Baghawī, Abū Muḥammad al-Ḥusayn. Maʿālim al-tanzīl. critical ed. ʿAbd al-Razzāq al-Mahdī. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī, 1420.
  4. al-Barnāwī, Abu Musab Habib Yusuf - al-Barnāwī, Abba Yazeed. Khadhu’ al-waram bi-baʿati ahl al-karam. Qanāt al-Ḥaqāiq li-iʿlām, 2018.
  5. Başaran, Reyhan Erdoğdu. ‘Boko Haram: Tarihsel Gelişimi ve Dinî-Siyasi Söylemleri’. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 66/1 (31 May 2025), 461–488. https://doi.org/10.33227/auifd.1602736
  6. Fafunwa, A. Babs. History of Education in Nigeria. Oxon: Routledge, 2018. https://doi.org/10.4324/9780429454905-2
  7. Gibrill, Muhammed Al-Munir. A Structural-Functional Analysis of The Poetics of Arabic Qaṣīdah: An Ethnolinguistic Study of Three Qaṣīdahs on Colonial Conquest of Africa By Al-Ḥājj ῾Umar B. Abī Bakr B. ῾Uthmān Krachi (1858-1934). Indiana: Indiana University, PhD Dissertation, 2015.
  8. al-Ḥalabī, Aḥmad b. Yūsuf al-Samīn. ʿUmdat al-ḥuffāẓ fī tafsīr ashraf al-alfāẓ. critical ed. Muḥammad Bāsil ʿUyūn al-Sūd. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 2nd Ed., 2020.
  9. Ibn Abī Ḥātim, Abū Muḥammad ʿAbd al-Raḥmān. Tafsīr al-Qurʾān al-ʿaẓīm li-Ibn Abī Ḥātim. critical ed. Asʿad Muḥammad al-Ṭayyib,. 13 Volume. KSA: Maktabat Nizār Muṣṭafā al-Bāz., 2nd Ed., 1419.
  10. Ibn al-ʿArabī, Abū Bakr. Aḥkāmu’l-Qur’ān. critical ed. Muḥammad ʿAbd al-Qādir Āṭā. 4 Volume. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 1424.
  11. Ibn Juzayy, Abū al-Qāsim Muḥammad b. Aḥmad al-Kalbī. al-tashīl li-ʿulūm al-tanzīl. critical ed. ʿAbd Allāh al-Khālidī. Beirut: Sharikat al-Dār al-Arqam b. Abī al-Arqam, 1416.
  12. Ibn Kathīr, Abū l-Fidāʾ Ismāʿīl. Tafsīr al-Qurʾān al-ʿaẓīm. critical ed. Samī b. Muhammad Salāmat. Riyadh: Dāru t-Tayba li-Nashr wa Tawziʿ, 2nd Ed., 1999.
  13. Ibn Taymiyyah, Taqī al-Dīn Abū al-ʿAbbās. Muqaddimat fī uṣūl al-tafsīr. Beirut: Dār Maktabat al-Ḥayā, 1980.
  14. Imam, Yahya Oyewole. ‘The Tradition of Qur’anic Learning in Borno’. Journal of Qur’anic Studies 6/2 (2004), 96–102. https://doi.org/10.3366/jqs.2004.6.2.96
  15. Institute for Economics and Peace. Global Terrorism Index 2015. Institute for Economics and Peace, 2015. https://www.economicsandpeace.org/wp-content/uploads/2015/11/Global-Terrorism-Index-2015.pdf
  16. Jamā’at Ahl Al-Sunna Li-L-Da’Wa Wa-L-Jihād. ‘Groupıng of Sermons C’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. 173–178. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019.
  17. al-Khalīl b. Aḥmad. Kitāb al-ʿayn. critical ed. Mahdī al-Maḥzūmī, Ibrāhīm al-Sāmirrāʾī. Beirut: Maktabat al-Hilāl, 1988.
  18. Kane, Ousmane. Muslim Modernity in Postcolonial Nigeria: A Study of the Society for the Removal and Reinstatement of Tradition. Leiden: Brill Academic Pub, 2003. https://doi.org/10.1163/9789047401551
  19. Karterakis, S.M. et al. ‘The Hydrologic Cycle: A Complex History with Continuing Pedagogical Implications’. Water Supply 7/1 (1 March 2007), 23–31. https://doi.org/10.2166/ws.2007.003
  20. Kassim, Abdulbasit - Michael Nwankra (eds). ‘Debate on the Status Of Western Education and Working for The Nigerian Government Between Mallam Isa Ali Ibrahim Pantami And Mallam Muhammad Yusuf Maiduguri’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. 11–26. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019. https://doi.org/10.1093/oso/9780190908300.003.0002
  21. Kırca, Celal. ‘Kur’ân’ı Anlama Sorunları ve Yöntemleri’. Bilimname 2014/1 (6 August 2014), 7–24.
  22. Martin, Gus. Essentials of Terrorism: Concepts and Controversies (Los Angeles: SAGE Publications, Inc, 2019).
  23. Murtala, Ahmad. ‘Jamāʿat Boko Ḥarām: nashʾatuhā mabādiʾuhā wa aʿmāluhā fī Nījīriyā’. Qiraatafrican 12 (2012), 13–24.
  24. al-Naḥḥās, Abū Jaʿfar Aḥmad. Maʿānī al-Qurʾān. ed. Muhammad ʿAlī al-Ṣābūnī. Makkah: Jāmiʿat Umm al-Qurā, 1409.
  25. NASA—Goddard Space Flight Centre. ‘The Water Cycle’. Water Encyclopedia. ed. Jay H. Lehr - Jack Keeley. 191–195. USA: Wiley, 1 June 2005. https://doi.org/10.1002/047147844x.me2112
  26. Newman, Paul. ‘The Etymology of Hausa Boko’. Mega-Chad Research Network. https://hdl.handle.net/2022/20965
  27. Ngom, Fallou et al. A Poem on the British (Waƙar Nasara). https://sites.bu.edu/nehajami/the-four-languages/hausa/hausa-manuscripts/falke-1569-wakar-nasara/
  28. N.I.O, D.L.B. Boko Haram: Between Myth and Reality. Lexington, 2014.
  29. Oloyede, Is-haq. ‘Markaz in Nigeria’s Public Sphere: Of Exceptional Teachers, Preachers, Scholars and Public Servants’. Islamo-Nigeriana: On Being Muslim in Contemporary Nigeria. ed. Is-haq Oloyede et al. 95–110. 2022: Pan-African University Press, 2022.
  30. Pantami, Ali Isa Ibrahim. ‘Theology and Jurisprudence in the Ideological Framework of Current Insurgencies: Towards an Alternative Islamic Discourse’. Abuja: The Centre for Regional Integration and Development/ Assembly of Muslims In Nigeria (AMIN)/Arewa House., 2015.
  31. al-Qurṭubī, Abū ʿAbd Allāh Muḥammad b. Aḥmad. al-Jāmiʿ li-aḥkām al-Qur’ān. critical ed. Aḥmad al-Bardūnī, Ibrāhīm Aṭfīsh. Cairo: Dār al-Kutub al-Miṣriyya, 1964.
  32. al-Rāzī, Abū ʿAbd Allāh Fakhr al-Dīn. Mafātīḥ al-ghayb. 32 Volume. Beyrut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī, 3rd Ed., 1420.
  33. Sayyid, S. Recalling the Caliphate: Decolonization and World Order. London: Hurst, Revised edition., 2014. https://doi.org/10.1111/1468-2346.12356
  34. Sevinç, Bayram. Terör Endüstrisi Din ve Şiddet. Ankara Okulu Yayınları, 2019.
  35. Shekau, Abubakar. ‘Final Audio Sermon’, 2021. Accessed 12 February 2024. https://unmaskingbokoharam.com/2021/05/23/boko-haram-abubakar-shekau-final-audio-sermon-may-22-2021/
  36. Shekau, Abubakar. ‘Hādhihi ‘aqīdatunā (This Is Our Creed)’. trans. Atta Barkindo. The Boko Haram Doctrine. ed. Abdulbasit Kassim - Micheal Nwankra. 139–146. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019.
  37. Shekau, Abubakar. Risālat maʿānī al-islām wa ḍidduhu wa al-ṭāghūt wa al-madāris al-gharbiyyah. Wāḍiḥ al-Bayān, 2017.
  38. Shekau, Abubakar. ‘Shekau Says He Is Alive and Well’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. ed. Abdulbasit Kassim - Micheal Nwankra. 335–337. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019. https://doi.org/10.1093/oso/9780190908300.003.0049
  39. Shekau, Abubakar. ‘Western Civilizatıon Is Atheism and Anti-Islam’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. ed. Abdulbasit Kassim - Micheal Nwankra. 117–129. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019. https://doi.org/10.1093/oso/9780190908300.003.0015
  40. Thurston, Alexander. Boko Haram: The History of an African Jihadist Movement. Princeton: Princeton University Press, 2017. https://doi.org/10.1515/9781400888481-fm
  41. Tuan, Yi-Fu. The Hydrologic Cycle and the Wisdom of God: A Theme in Geoteleology. University of Toronto Press, First Edition., 1968. https://doi.org/10.3138/9781487584535-003
  42. Umaru, Sanni. ‘Boko Haram Ressurects, Declares Total Jihad’. Vanguard (14 September 2009). https://www.vanguardngr.com/2009/08/boko-haram-ressurects-declares-total-jihad/
  43. Walker, Andrew. ‘Eat the Heart of the Infidel’: The Harrowing of Nigeria and the Rise of Boko Haram. London: Hurst, 1st edition., 2016.
  44. Yılmaz, Muhammet. Kur’an’da Siyasi Düzenin Temel İlkeleri. Erkam Yayınları, 2023.
  45. Yusuf, Muhammad. Mamman Nur. ‘Returning to the Qur’ān And Sunna’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. ed. Micheal Nwankra - Kass. 151–164. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019. https://doi.org/10.1093/oso/9780190908300.003.0019
  46. Yusuf, Muhammad. ‘Exegesis of Sūrat Al ‘Imrān (Qur’Ān 3:165–175)’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. ed. Abdulbasit Kassim - Micheal Nwankra. 63–69. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019. https://doi.org/10.1093/oso/9780190908300.003.0009
  47. Yusuf, Muhammad. ‘Exegesis of Sūrat Al-Tawba (Qur’ān 9:9–16)’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. ed. Abdulbasit Kassim - Micheal Nwankra. 49–57. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019. https://doi.org/10.1093/oso/9780190908300.003.0007
  48. Yusuf, Muhammad. ‘Film’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. ed. Abdulbasit Kassim - Michael Nwankra. 77–81. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019. https://doi.org/10.1093/oso/9780190908300.003.0011
  49. Yusuf, Muhammad. Hādhihi ʿaqīdatunā wa minhaj daʿwatunā. Fursân’l-Balâġ, 2nd Ed., 2015.
  50. Yusuf, Muhammad. ‘History of the Muslims’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. ed. Abdulbasit Kassim - Michael Nwankra. 85–101. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019. https://doi.org/10.1093/oso/9780190908300.003.0012
  51. Yusuf, Muhammad. ‘Open Letter to The Nigerian Government or Declaration of War’. trans. Abdulbasit Kassim. The Boko Haram Doctrine. ed. Kassim Abdulbasit, - Michael Nwankra. 179–198. Lagos: Ouida Books, 2nd Ed., 2019. https://doi.org/10.1093/oso/9780190908300.003.0022
  52. al-Zamakhsharī, Abū al-Qāsim Maḥmūd b. ʿUmar b. Muḥammad al-Khāwarizmī. al-Kashshāf ʿan ḥaqāʾiqi ghawāmiḍ al-tanzīl wa ʿuyūn al-aqāwīl fī wujūh al-taʾwīl. 4 Volume. Beirut: Dār al-Kitāb al-ʿArabī, 3rd Ed., 1407.
  53. Zenn, Jacob. Unmasking Boko Haram: Exploring Global Jihad in Nigeria. Boulder: Lynne Rienner Publishers, Inc., 2020. https://doi.org/10.1515/9781626378933-002
  54. ‘Ilā Man Yabḥathu’l-Ḥaqq’. Publish Date 9 June 2019. https://unmaskingbokoharam.com/2019/09/24/boko-haram-abubakar-shekau-searching-for-the-truth-video-september-6-2019/
  55. ‘Muʾaskar Shaykh Abī Bakri Al-Shakawī’. Publish Date 18 January 2021. https://unmaskingbokoharam.com/2021/01/20/boko-haram-camp-shaykh-abubakar-shekau-training-video-january-18-2021/
  56. al-ʿAskarī, Abū Hilāl. al-Furūq al-lughawiyya. critical ed. Muḥammad Ibrāhīm Salīm. Cairo: Dār al-ʿIlm wa al-Thaqāfa, 1997.