KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / ODÜ SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMALARI DERGİSİ-ODÜSOBİAD / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 3

Öz-yeterlik inançlarının mesleki kaygı üzerindeki etkisi: Beden eğitimi öğretmen adayları örneği

The effect of physical education teacher candidates' self-efficacy beliefs on their professional anxiety levels

Özlem Sinem Uslu(ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ)0009-0009-5620-7389
Şinasi Özsaydı(Gençlik ve Spor Bakanlığı)0000-0003-0291-8248
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-09-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Regresyon analizi, öz-yeterlik inançlarının mesleki kaygıdaki toplam varyansın %25,8'ini açıkladığını (R² = 0,258; β = –0,508; p < 0,001) ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi öğretmen adaylarının öğretmenlik öz-yeterlik inançlarının mesleki kaygı düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkisini belirlemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlişkisel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın çalışma grubu, Selçuk Üniversitesi ve Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü'nde öğrenim gören 299 öğretmen adayından (163 erkek, 136 kadın) oluşmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Regresyon analizi, öz-yeterlik inançlarının mesleki kaygıdaki toplam varyansın %25,8'ini açıkladığını (R² = 0,258; β = –0,508; p < 0,001) ortaya koymuştur.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Beden eğitimi · ğretmen adayları · öz-yeterlik inancı

Özet

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi öğretmen adaylarının öğretmenlik öz-yeterlik inançlarının mesleki kaygı düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkisini belirlemektir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın çalışma grubu, Selçuk Üniversitesi ve Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü'nde öğrenim gören 299 öğretmen adayından (163 erkek, 136 kadın) oluşmaktadır. Veriler "Öğretmen Özyeterlik İnancı Ölçeği" ve "Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Kaygı Ölçeği" ile toplanmıştır. Korelasyon analizi sonuçları, öz-yeterlik inançları ile mesleki kaygı arasında negatif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir (r = –0,508; p < 0,01). Regresyon analizi, öz-yeterlik inançlarının mesleki kaygıdaki toplam varyansın %25,8'ini açıkladığını (R² = 0,258; β = –0,508; p < 0,001) ortaya koymuştur. Cinsiyet açısından, entelektüel öz-yeterlik boyutunda erkek adaylar lehine, mesleki kaygıda ise kadın adaylar aleyhine anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Yaş değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bu bulgular, öz-yeterlik inançlarının mesleki kaygının önemli bir yordayıcısı olduğunu göstererek öğretmen yetiştirme programlarında öz-yeterliği güçlendirmeye yönelik sistematik müdahalelerin ve cinsiyete duyarlı destek mekanizmalarının geliştirilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract

The purpose of this study was to determine the predictive effect of pre-service physical education teachers' teaching self-efficacy beliefs on their professional anxiety levels. The study was designed using a correlational survey model, and the sample consisted of 299 pre-service teachers (163 male, 136 female) enrolled in the Physical Education and Sports Teaching Department at Selçuk University and Alanya Alaaddin Keykubat University. Data were collected using the "Teacher Self-Efficacy Belief Scale" and the "Anxiety Scale towards Teaching Profession." Correlation analysis revealed a negative, moderate, and significant relationship between self-efficacy beliefs and professional anxiety (r = –.508; p < .01). Regression analysis demonstrated that self-efficacy beliefs explained 25.8% of the total variance in professional anxiety (R² = .258; β = –.508; p < .001). In terms of gender, significant differences were found in favor of male candidates for intellectual self-efficacy and against female candidates for professional anxiety. No significant differences were found by age. These findings indicate that self-efficacy beliefs are a significant predictor of professional anxiety, highlighting the necessity of developing systematic interventions to strengthen self-efficacy and gender-sensitive support mechanisms in teacher education programs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Uslu, Ö. S., Özsaydı, Ş. (2026). Öz-yeterlik inançlarının mesleki kaygı üzerindeki etkisi: Beden eğitimi öğretmen adayları örneği. ODÜ SOSYAL BİLİMLER ARAŞTIRMALARI DERGİSİ-ODÜSOBİAD, Cilt: 16 Sayı: 3. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1873265

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Altuntaş, S., & Genç, H. (2020). Mutluluğun yordayıcısı olarak psikolojik sağlamlık: Öğretmen örnekleminin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(4), 936-948. https://doi.org/10.16986/HUJE.2018046021
  2. Asare, P., & Cobbold, C. (2022). Assessing Preservice Teachers' Teaching Self-Efficacy and Anxiety: A Structural Equation Modeling Approach. European Modern Studies Journal. 6(3), 150-167.
  3. Aslan, M., & Kalkan, H. (2018). Öğretmenlerin Özyeterlik Algılarının Analizi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 477-494. https://doi.org/10.29029/busbed.434926
  4. Atasoy, G. (2023). Beden eğitimi öğretmen adayları ve diğer öğretmen adaylarının öğretmen öz yeterlik algıları ile mesleki kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
  5. Atasoy, G., & Harmandar Demirel, D. (2023). Beden Eğitimi ve Diğer Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz Yeterlik Algıları ile Mesleki Kaygıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 182-209.
  6. Baltaş, A., & Baltaş, Z. (2002). Stres ve başa çıkma yolları. Remzi Kitabevi.
  7. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
  8. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W.H. Freeman.
  9. Burić, I., & Moè, A. (2020). What makes teachers enthusiastic: The interplay of positive affect, self-efficacy and job satisfaction. Teaching and Teacher Education, 89, Article 103008. https://doi.org/10.1016/j.tate.2019.103008
  10. Cabı, E., & Yalçınalp, S. (2013). Öğretmen adaylarına yönelik mesleki kaygı ölçeği (MKÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44, 85-96.
  11. Chalabaev, A., Sarrazin, P., Fontayne, P., Boiché, J., & Clément-Guillotin, C. (2013). The influence of sex stereotypes and gender roles on participation and performance in sport and exercise: Review and future directions. Psychology of Sport and Exercise, 14(2), 136–144. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2012.10.005
  12. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
  13. Çolak, İ., Yorulmaz, Y. İ., ve Altınkurt, Y. (2017). Öğretmen Özyeterlik İnancı Ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 20-32. https://doi.org/10.21666/muefd.319209
  14. Collie, R. J., Shapka, J. D., & Perry, N. E. (2012). School climate and social–emotional learning: Predicting teacher stress, job satisfaction, and teaching efficacy. Journal of Educational Psychology, 104(4), 1189-1204. https://doi.org/10.1037/a0029356
  15. Cui, C., Xie, X., & Yin, Y. (2024). Exploring the relationships among music performance anxiety, teaching anxiety, and self-efficacy of Chinese preservice music teachers. Frontiers in Psychology, 15, Article 1373454. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1373454
  16. Deniz, S., & Tican, C. (2017). Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlik İnançları ile Mesleki Kaygılarına Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(4), 1838-1859. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.32772-363968
  17. Doğan, H., & Güney, K. (2024). Öğretmenlerin öz yeterlik algılarının, mesleki inanç ve psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisi. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 4(2), 133-151. https://doi.org/10.7051/e-ijpa.126
  18. Dursun, S., & Karagün, E. (2012). Öğretmen adaylarının mesleki kaygı düzeylerinin incelenmesi: Kocaeli Üniversitesi beden eğitimi ve spor yüksekokulu son sınıf öğrencileri üzerine bir araştırma. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24, 93-112.
  19. Genç, Ö., & Yurdakal, İ. H. (2024). Sınıf Öğretmenlerinin Öz Yeterlik İnançları ile Sınıf Yönetimi Beceri Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 13(37), 27-42.
  20. Gorospe, D. E. C. (2022). Pre-service teachers' teaching anxiety, teaching self-efficacy, and problems encountered during the practice teaching course. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 21(6), 282-299. https://doi.org/10.26803/ijlter.21.6.16
  21. Güngör, C., & Gül, İ. (2021). Öğretmen Adaylarının Öz Yeterlik Algıları ile Mesleki Kaygı Düzeyleri Arasındaki İlişki. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25, 774-811.
  22. Güvercin, D., & Arastaman, G. (2025). Öğretmen kimliği, öğretmen öz-yeterliği ve öğretmen liderliği arasındaki ilişkinin okul türüne ve yerine göre incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(2), 1215-1237. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1613814
  23. Gyamera, E. A. (2025). Is increasing teaching self-efficacy an antidote for high practicum anxiety: Logistic regression evidence on preservice management teachers. Heliyon, 11(2), e41267. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2025.e41267
  24. Kafkas, M. E., Açak, M., Çoban, B., & Karademir, T. (2010). Beden eğitimi öğretmen adaylarının öz-yeterlik algıları ile mesleki kaygıları arasındaki ilişki. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 93-111.
  25. Kahraman, Ü., & Çelik, K. (2019). Eğitim Fakültesi Formasyon Öğrencilerinin Özyeterlik İnançları ile Mesleki Kaygıları Arasındaki İlişki. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 45(45), 353-375.
  26. Kalemoğlu, V. Y., Erbaş, M. K., & Ünlü, H. (2014). Beden eğitimi öğretmen adaylarının mesleki kaygı düzeylerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarını yordama gücü. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(2), 113-123. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000255
  27. Koca, C. (2006). Beden Eğitimi ve Spor Alaninda Toplumsal Cinsiyet İlişkileri. Spor Bilimleri Dergisi, 17(2), 81-99. https://izlik.org/JA66JC26BL
  28. Köklükaya, A. N. ve Güven-Yıldırım, E. (2016, Nisan). Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Kaygı Ölçeğinin geliştirilmesi ve fen bilgisi öğretmen adaylarının kaygı düzeylerinin belirlenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(43), 1454-1462.
  29. Koparan, İ., Öztürk, F., & Korkmaz, H. N. (2011). Beden eğitimi öğretmenlerinin öz-yeterlik ve beden eğitimi yeterliklerinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(Özel Sayı), 52-61.
  30. Liu, S., & Onwuegbuzie, A. J. (2012). Chinese teachers' work stress and their turnover intention. International Journal of Educational Research, 53, 160-170. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2012.03.006
  31. Marschall, G. (2023). The role of emotional arousal in shaping teacher self-efficacy beliefs. Teaching and Teacher Education, 121, Article 104012. https://doi.org/10.1016/j.tate.2022.104012
  32. Morris, D. B., Usher, E. L., & Chen, J. A. (2017). Reconceptualizing the sources of teaching self-efficacy: A critical review of emerging literature. Educational Psychology Review, 29(4), 795-833. https://doi.org/10.1007/s10648-016-9378-y
  33. Namlı, S., Tekkurşun Demir, G., Türkeli, A., & Hazar, Z. (2018). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği bölümünde öğrenim gören öğretmen adaylarının mesleki kaygılarının incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(1), 38-47.
  34. Pajares, F. (2002). Gender and Perceived Self-Efficacy in Self-Regulated Learning. Theory Into Practice, 41(2), 116–125. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4102_8
  35. Pekrun, R. (2006). The control-value theory of achievement emotions: Assumptions, corollaries, and implications for educational research and practice. Educational Psychology Review, 18(4), 315–341. https://doi.org/10.1007/s10648-006-9029-9
  36. Pfitzner-Eden, F. (2016). Why do I feel more confident? Bandura's sources predict preservice teachers' latent changes in teacher self-efficacy. Frontiers in Psychology, 7, Article 1486. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.01486
  37. Pozo-Rico, T., Gilar-Corbí, R., Izquierdo, A., & Castejón, J. L. (2024). Emotional factors and self-efficacy in the psychological well-being of trainee teachers. Frontiers in Psychology, 15, Article 1434250. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1434250
  38. Razia, B. (2016). Emotional intelligence of pupil teachers in relation to their well being. International Research Journal of Social Sciences, 5(1), 20-23.
  39. Saban, A., Korkmaz, İ., & Akbaşlı, S. (2004). Öğretmen adaylarının mesleki kaygıları. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 17, 198-209.
  40. Şeref, İ., & Çinpolat, E. (2021). Türkçe Öğretmenlerinin Öğretim Yöntem ve Tekniklerini Kullanma Becerileri ile Öğretmen Öz Yeterlikleri Arasındaki İlişki. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(4), 1051-1065. https://doi.org/10.16916/aded.907876
  41. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson.
  42. Tschannen-Moran, M., & Woolfolk Hoy, A. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17(7), 783-805. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(01)00036-1
  43. Tschannen-Moran, M., & Woolfolk Hoy, A. (2007). The differential antecedents of self-efficacy beliefs of novice and experienced teachers. Teaching and Teacher Education, 23(6), 944-956. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.05.003
  44. Twohill, A., NicMhuirí, S., Harbison, L., & Karakolidis, A. (2023). Primary preservice teachers' mathematics teaching efficacy beliefs: The role played by mathematics attainment, educational level, preparedness to teach, and gender. International Journal of Science and Mathematics Education, 21(2), 601-622. https://doi.org/10.1007/s10763-022-10256-2
  45. Ünlü, H., & Erbaş, M. K. (2018). Beden eğitimi öğretmen adaylarının akademik öz-yeterlikleri ve mesleki kaygıları. Türkiye Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 15-25.
  46. Yılmaz, G., Yılmaz, B., & Türk, N. (2010). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin öz-yeterlik düzeylerinin incelenmesi (Nevşehir ili örneği). Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, 12(2), 85-90.
  47. Zee, M., & Koomen, H. M. (2016). Teacher self-efficacy and its effects on classroom processes, student academic adjustment, and teacher well-being: A synthesis of 40 years of research. Review of Educational Research, 86(4), 981-1015. https://doi.org/10.3102/0034654315626801
  48. Zimmerman, B. J. (2000). Self-efficacy: An essential motive to learn. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 82–91. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1016