Dergiler / Ankara Üniversitesi SBF Dergisi / 2019 / Cilt: 74 - Sayı: 4

AMERİKAN İŞLETME İDEOLOJİSİNİN TÜRKİYE’YE GELİŞİ, YAYILIŞI VE ÜCRET TARTIŞMALARI,1960-1980

The Arrival and Dissemination of the American Management Ideology in Turkey and Wage Debates, 1960-1980

Sayfa
1297–1327
Yayın Tarihi
2019-12-06
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda, çalışmanın temel amacı 1960-1980 arasının emek-sermaye çatışmasını incelerken emek süreçlerini büyük oranda ihmal eden mevcut literatüre katkı koymaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:1960-1980 arasında yeni bir toplu sözleşme düzenine geçilmesiyle ve kalkınma, sosyal adalet, ücret eşitsizlikleri gibi konularda kamusal tartışmaların gittikçe yoğunlaşmasıyla birlikte sermaye sahiplerinin en önemli gündemlerinden birisi sınai karlılıklarını gizlemek/arttırmak ve bunu yaparken de emek süreçleri üzerindeki denetimlerine özellikle örgütlü emeğin rızasını almaktı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu anlamda, özellikle 1945 sonrası dünyaya yayılan Amerikan işletme ideolojisi burjuvazinin/işletme yöneticilerinin bir yandan kapitalist karları gizlemek ve diğer yandan emek üzerindeki denetimi sağlamak hususunda rızanın üretilmesinde en önemli araçlardan birisi oldu.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda, çalışmanın temel amacı 1960-1980 arasının emek-sermaye çatışmasını incelerken emek süreçlerini büyük oranda ihmal eden mevcut literatüre katkı koymaktır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:The Labor-Capital relations in Turkey · Capitalist class and managers · Trade unions

Özet

1960-1980 arasında yeni bir toplu sözleşme düzenine geçilmesiyle ve kalkınma, sosyal adalet, ücret eşitsizlikleri gibi konularda kamusal tartışmaların gittikçe yoğunlaşmasıyla birlikte sermaye sahiplerinin en önemli gündemlerinden birisi sınai karlılıklarını gizlemek/arttırmak ve bunu yaparken de emek süreçleri üzerindeki denetimlerine özellikle örgütlü emeğin rızasını almaktı. Bu anlamda, özellikle 1945 sonrası dünyaya yayılan Amerikan işletme ideolojisi burjuvazinin/işletme yöneticilerinin bir yandan kapitalist karları gizlemek ve diğer yandan emek üzerindeki denetimi sağlamak hususunda rızanın üretilmesinde en önemli araçlardan birisi oldu. Bu çalışma, burjuvazinin örgütlü emeğin rızasını almak için kullandığı en önemli ideolojik mekanizmalardan birisi olan işletme ideolojisinin Türkiye’ye gelişine, yayılmasına ve özel olarak bu ideolojinin önemli bir boyutu olan ücret tartışmalarına odaklanmaktadır. Makalede sermaye sahiplerinin/yöneticilerin karlarını gizlemek-arttırmak ve emek üzerinde denetimi sağlamak için öne sürdüğü ücretler-verimlilik ilişkisi ve ücret sistemlerine örgütlü emeğin sendikal yapısı ve stratejileri nedeniyle rıza göstermediği öne sürülecektir. Bu bağlamda, çalışmanın temel amacı 1960-1980 arasının emek-sermaye çatışmasını incelerken emek süreçlerini büyük oranda ihmal eden mevcut literatüre katkı koymaktır.

Abstract

The introduction of a new collective bargaining system in 1963 and flourish of public debates related with the labor-capital relationship, such as development, social justice wage inequalities has created concerns among the Turkish bourgeoisie about its profits and control over the labor in the production process within the enterprises between the period of 1960 and 1980. In this regard, the American management ideology which has spread to the world especially after the Second World War, has become one of the main ideological tool of the bourgeoisie in an effort to take consent of the organized labor This study focuses on the arrival and dissemination of the management ideology in Turkey as one of the main mechanism of the capitalist class to derive such a consent. It, particularly, analyzes the wage debate, which constituted an important component of the management ideology. Thus, the main argument of this article is that the capitalist class and/or managers of the period asserted that trade unions had to make wage demands in accordance with the productivity of enterprises and offered some wage systems. However, most of the trade unions did not accept them mainly due to profile of their members and their union politics. Focusing on such debates over the organization of relations in production, the article aimsto contribute in the existing literature which, by and large, ignores the labor process in explaining the labor-capital conflict between 1960 and 1980 in Turkey.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BALKILIÇ, Ö. (2019). AMERİKAN İŞLETME İDEOLOJİSİNİN TÜRKİYE’YE GELİŞİ, YAYILIŞI VE ÜCRET TARTIŞMALARI,1960-1980. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 74 - Sayı: 4, 1297–1327. https://ajindex.com/articles/165645

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. Adas, Michael (2006), Dominance By Design: Technological Imperatives and America’s Civilizing Mission (Cambridge: Belknap). Aksan, Zeki ve Sera Özbaşar (1978), “İşletmelerimizde Personel Yönetimi Sorunları”, Sevk ve İdare Dergisi 13 (114): 39-44.
  2. Altun, Mehmet (2008), Ortak Aklı Ararken: TÜSİAD’ın İlk On Yılı, 1970-1980 (İstanbul: Doğan Kitap). Arçelik (2001), Mamulattan Markaya Arçelik Kurum Tarihi, 1955-2000, (ş.y.: Arçelik Anonim Şirketi). Arçelik’te Bir Ay (1966), “Haberler Arasında”, Arçelik’te Bir Ay 5: 1. Artan, Sinan (1976), Endüstri İşletmelerinde Yönetici Yetiştirilmesi ve Türkiye’deki Uygulama (Eskişehir: Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Basımevi). Atılgan, Gökhan (2007), “Yön-Devrim Hareketi”, Gültekingil, Murat (der.) Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce, cilt 8: Sol (İstanbul: İletişim): 597-646.
  3. Atılgan, Gökhan (2016), “Tarımsal Kapitalizmin Şafağında”, Atılgan, Gökhan, Cenk Saraçoğlu ve Ateş Uslu (yay. haz.) Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Siyasal Hayat (İstanbul: Yordam): 393-520.
  4. Algül, Süreyya (2015), DİSK (1967-1975) (İstanbul: İletişim). Avcıoğlu, Doğan (1971), Türkiye’nin Düzeni (Ankara: Bilgi Yayınevi). Aydın, Zafer (2010), Kavel: Kanunsuz Bir Grevin Öyküsü (İstanbul: Sosyal Tarih). Aysan, Mustafa A. (1973), Türkiye’de İşletmecilik Eğitiminin Durumu ve Gelişme İmkanları ile İlgili Araştırma Raporu (İstanbul: Sevk ve İdarecilik Eğitim Vakfı). Balkılıç, Özgür (2015), For the Union Makes Us Strong: The Istanbul Metal Workers and Their Struggle for Unionization, 1947-1970,
  5. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Wilfrid Laurier University, Tarih Bölümü. Binat, Tarık (1966), Burası Amerika: Bir Geziden Notlar (ş.y.: y.y.). Braverman, Harry (1974), Labor and Monopoly Capital, (New York: Free Press). Buğra, Ayşe (1997), Devlet ve İşadamları (İstanbul: İletişim). Burawoy, Michael (1979), Manufacturing Consent: Changes in the Labor Process under Monopoly Capitalism (Chicago: The University of Chicago Press). Burawoy, Michael (1985), The Politics of Production: The Factory Regimes under Capitalism and Socialism (London: Verso). Cansen, Ege (1966), “Amerika’dan Bir Mektup Var”, Arçelik’te Bir Ay 11: 3. Carew, Anthony (1987), Labour Under the Marshall Plan: The Politics of Productivity and the Marketing of Management Science (Detroit: Wayne State University Press). Chandler, Alfred (1977), The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business (Cambridge: Belknap Press). Çelik, Aziz ve Zafer Aydın (2006), Paşabahçe: Gelenek Yaratan Grev