Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, literatürün ağırlıklı olarak etik riskler, kurumsal düzenleme, mesleki uyum ve iletişim eğitimi etrafında yoğunlaştığını; yapay zekânın ise çoğunlukla araçsal bir ontoloji içinde kavrandığını göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, yapay zekâ ile iletişim alanı arasındaki ilişkinin güncel akademik literatürde nasıl kavramsallaştırıldığını, özellikle ontolojik konumlanışlar ve kuramsal yönelimler ekseninde incelemektedir. Araştırma, iletişim alanında yapay zekâya ilişkin akademik üretimin nicel olarak genişlediği ve tematik olarak çeşitlendiği varsayımından hareket etmektedir. Buna karşılık söz konusu genişlemenin, iletişim disiplininin ontolojik ve kuramsal kabullerinde aynı ölçüde bir dönüşüm üretmediği öne sürülmektedir. Çalışma, Web of Science veri tabanında, başlığında “Artificial Intelligence” ve “Communication” ifadelerini birlikte içeren 26 açık erişimli makale ile DergiPark’ta başlığında “Yapay Zekâ” ve “İletişim” ifadelerini birlikte taşıyan 37 makaleyi karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Toplam 63 makaleden oluşan veri seti, nitel araştırma yöntemi kapsamında doküman analizi tekniğiyle incelenmiş; MAXQDA programı aracılığıyla çok katmanlı bir kodlama cetveli doğrultusunda çözümlenmiştir. Analizde tematik öncelikler, yapay zekâ türleri, ontolojik statüler ve kuramsal çerçeveler birlikte değerlendirilmiştir. Bulgular, literatürün ağırlıklı olarak etik riskler, kurumsal düzenleme, mesleki uyum ve iletişim eğitimi etrafında yoğunlaştığını; yapay zekânın ise çoğunlukla araçsal bir ontoloji içinde kavrandığını göstermektedir. Web of Science literatüründe yapay zekânın aktör/fail olarak konumlandırıldığı çalışmalar daha sık görünürken, DergiPark literatüründe araçsalcı yaklaşım belirgin biçimde baskındır. Çalışma, iletişim çalışmaları çerçevesinde yer alan yapay zekâ literatüründe tematik genişlemenin kuramsal bir kırılmaya tam olarak eşlik etmediğini ve alanın hâlâ güçlü biçimde insan-merkezci sınırlar içinde kaldığını ortaya koymaktadır.
Abstract
This study investigates how the relationship between artificial intelligence (AI) and the field of communication is conceptualized in contemporary academic literature, with particular attention to ontological positions and theoretical orientations. The research proceeds from the assumption that academic production on AI in communication studies has expanded quantitatively and diversified thematically. It further argues that this expansion has not generated a corresponding transformation in the ontological and theoretical assumptions of the discipline. The study comparatively analyzes 63 articles: 26 open-access articles indexed in the Communication category of the Web of Science database and including the terms “Artificial Intelligence” and “Communication” in their titles, and 37 articles from DergiPark including the terms “Yapay Zekâ” and “İletişim” in their titles. The dataset was examined through qualitative document analysis and analyzed using MAXQDA with a multi-layered coding scheme designed to evaluate thematic priorities, types of AI, ontological statuses, and theoretical frameworks. The findings reveal that the literature is primarily centered on ethical risks, institutional regulation, professional adaptation, and communication education, while AI is predominantly conceptualized within an instrumentalist ontological framework. Although studies positioning AI as an actor/agent are more visible in the Web of Science literature, the instrumentalist approach remains markedly dominant in the DergiPark corpus. Ultimately, the study argues that the thematic expansion of AI-communication literature has not yet produced a substantive theoretical rupture, and that the field continues to operate largely within anthropocentric boundaries.