KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kamu Ekonomisi ve Kamu Mali Yönetimi Dergisi / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 1

KRİZ DÖNEMLERİNDE İSTİHDAM PROGRAMLARI: DEPREM SONRASI TÜRKİYE'DE TOPLUM YARARINA PROGRAM (TYP) ÇALIŞANLARININ DENEYİMLERİ

WORKFARE IN TIMES OF CRISIS: EXPERIENCES OF CBP WORKERS IN POST-EARTHQUAKE TÜRKİYE

Fahriye Yavaşoğlu(FIRAT UNIVERSITY, FACULTY OF ARCHITECTURE, DEPARTMENT OF CITY AND REGIONAL PLANNING, DEPARTMENT OF CITY PLANNING)0000-0003-0771-237X
Sayfa
1–17
Yayın Tarihi
2026-03-23
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu programlar, işsizlik yardımı çerçevesinde topluluk temelli kamu işleri olarak faaliyet göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İstihdam programları, kriz dönemlerinde kısa vadeli gelir desteği sağlama, toplumsal uyumu güçlendirme, geçim kaynaklarını sürdürme ve psikososyal dayanıklılığı artırma açısından kritik politika araçlarıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, 2023 depremlerinin ardından Hatay’daki Geçici Barınma Alanlarında (GBA) istihdam edilen TYP çalışanlarının deneyimlerini incelemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu programlar, işsizlik yardımı çerçevesinde topluluk temelli kamu işleri olarak faaliyet göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:İstihtam programları · Toplum yararına program (TYP) · 2023 Depremleri

Özet

İstihdam programları, kriz dönemlerinde kısa vadeli gelir desteği sağlama, toplumsal uyumu güçlendirme, geçim kaynaklarını sürdürme ve psikososyal dayanıklılığı artırma açısından kritik politika araçlarıdır. Türkiye’de afet sonrası geçici istihdam programları, oplum Yararına Programlar (TYP/CBP) aracılığıyla uygulanmaktadır. Bu programlar, işsizlik yardımı çerçevesinde topluluk temelli kamu işleri olarak faaliyet göstermektedir. Bu çalışma, 2023 depremlerinin ardından Hatay’daki Geçici Barınma Alanlarında (GBA) istihdam edilen TYP çalışanlarının deneyimlerini incelemektedir. Yarı yapılandırılmış, derinlemesine görüşmeler tematik içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, TYP çalışanlarının hem afet mağduru hem de hizmet sunucu olmalarından kaynaklanan ikili kırılganlıklar yaşadıklarını; barınma güvencesizliği, yas deneyimi ve sınırlı psikososyal destek gibi sorunlar bildirdiklerini ortaya koymaktadır. Bu bulguları tamamlamak amacıyla, barınma, erişim ve psikososyal sorunların yaygınlığını karşılaştırmak için Cochran’ın Q testi uygulanmıştır. Ancak istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Genel olarak bulgular, TYP’lerin yalnızca hayati öneme sahip geçici gelir desteği sağlamakla kalmadığını, aynı zamanda ekonomik açıdan dezavantajlı grupların dayanıklılığını da güçlendirdiğini göstermektedir.

Abstract

Workfare programs are critical policy instruments in times of crisis, offering short-term income support, fostering social cohesion, sustaining livelihoods, and enhancing psychosocial resilience. In Türkiye, post-disaster temporary employment is primarily implemented through Community Benefit Programs (CBPs), which operate as community-based public works within a workfare framework. This study examines the experiences of CBP workers employed in Temporary Shelter Areas (TSAs) in Hatay after the 2023 earthquakes. Semi-structured, in-depth interviews were analyzed through thematic content analysis. The results reveal that CBP employees faced dual vulnerabilities as both disaster survivors and service providers, reporting housing insecurity, bereavement, and limited psychosocial support. To complement these findings, Cochran’s Q test was applied to compare the prevalence of housing, access, and psychosocial problems. Although no statistically significant differences were found. Overall, the findings emphasize that CBPs not only provided vital temporary income support but also contributed to the resilience of economically disadvantaged groups.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yavaşoğlu, F. (2026). KRİZ DÖNEMLERİNDE İSTİHDAM PROGRAMLARI: DEPREM SONRASI TÜRKİYE'DE TOPLUM YARARINA PROGRAM (TYP) ÇALIŞANLARININ DENEYİMLERİ. Kamu Ekonomisi ve Kamu Mali Yönetimi Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 1, 1–17. https://doi.org/10.71284/jpepfm.2026611

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (52)

  1. AA (Anadolu Ajansı). (2024). 3 il valiliğinden çalışma süresi dolan TYP’lilere ilişkin açıklama, Accessed on 14.06.2025, from https://www.aa.com.tr/tr/gundem/3-il-valiliginden-calisma-suresi-dolan-typ-lilere-iliskin-aciklama/3239978
  2. Abramson, D. M., Grattan, L. M., Mayer, B., Colten, C. E., Arosemena, F. A., Bedimo-Rung, A., Lichtveld, M. (2015). The resilience activation framework: A conceptual model of how access to social resources promotes adaptation and rapid recovery in post-disaster settings, The Journal of Behavioral Health Services & Research, 42(1), 42–57.
  3. Açık, Y. (2023). Toplum yararına programlar, ülke uygulamaları ve İŞKUR, Uzmanlık tezi, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara, 138 s. Accessed on 14.07.2025, from https://www.iskur.gov.tr/medya/py3ptyjw/yusuf-acik.pdf
  4. Albris, K., Lauta, K. C., Raju, E.,(2020). Disaster knowledge gaps: Exploring the interface between science and policy for disaster risk reduction in Europe, International Journal of Disaster Risk Science, 11(1), 1–12.
  5. Alexander, D. A., Klein S. (2009). First responders after disasters: A review of stress reactions, at-risk, vulnerability, and resilience factors, Prehospital and Disaster Medicine, 24(2), 87–94.
  6. Benedek, D. M., Fullerton, C., Ursano, R. J. (2007). First responders: Mental health consequences of natural and human‑made disasters for public health and public safety workers, Annual Review of Public Health, 28, 55–68.
  7. Berke, P. R., Campanella, T. J. (2006). Planning for postdisaster resiliency, The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 604(1), 192-207.
  8. Bolin, R. C. (1982). Long-term family recovery from disaster, Institute of Behavioral Science, University of Colorado, Boulder-CO, 278 p. Bonanno, G. A., Brewin, C. R., Kaniasty, K., La Greca, A. M. (2010). Weighing the costs of disaster: Consequences, risks, and resilience in individuals, families, and communities, Psychological Science in the Public Interest, 11(1), 1–49. Brooks, S. K., Dunn, R., Sage, C. A., Amlôt, R., Greenberg, N., Rubin, G. J. (2015). Risk and resilience factors affecting the psychological well-being of individuals deployed in humanitarian relief roles after a disaster, Journal of Mental Health, 24(6), 385–413. Brooks, S. K., Dunn, R., Amlôt, R., Rubin, G. J., Greenberg, N. (2016). Social and occupational factors associated with psychological distress in disaster responders: A systematic review, BMC Psychology, 4(1), 18.
  9. Cochran, W. G. (1950). The comparison of percentages in matched samples. Biometrika, 37(3/4), 256–266. Cutter, S. L., Boruff, B. J., Shirley, W. L. (2003). Social vulnerability to environmental hazards, Social Science Quarterly, 84(2), 242–261.
  10. Dynes, R. R. (2006). Social capital: Dealing with community emergencies. Accessed on 14.06.2025, from https://calhoun.nps.edu/server/api/core/bitstreams/e51a5d69-a364-4007-af0b-68ef2a28d659/content Ein, N., Plouffe, R. A., Liu, J. J., Gervasio, J., Baker, C., Carleton, R. N., Richardson, J. D. (2024). Physical and psychological challenges faced by military, medical, and public safety personnel relief workers supporting natural disaster operations: a systematic review, Current Psychology, 43(2), 1743-1758.
  11. Faas, A. J. (2016). Disaster vulnerability in anthropological perspective, Annals of Anthropological Practice, 40(1), 14-27.
  12. FAO (2020). Public employment programmes in the time of COVID-19. Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome. Accessed on 14.07.2025, from https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/1e204474-319d-4155-95bf-85872981b7a4/content Fothergill, A., Peek, L. A. (2004). Poverty and disasters in the United States: A review of recent sociological findings, Natural hazards, 32(1), 89-110.
  13. The Governorship of Hatay (2025). Deprem Sonrası Hatay Faaliyet Raporu 2023-2025. The Governorship of Hatay, Hatay. Accessed on 14.07.2025, from http://www.hatay.gov.tr/kurumlar/hatay.gov.tr/pop-up/faaliyet_raporu_23062025.pdf
  14. Hemingway, L., Priestley, M. (2006). Natural hazards, human vulnerability and disabling societies: A disaster for disabled people?, Review of Disability Studies: An International Journal, 2(3).
  15. Hobfoll, S. E., Watson, P., Bell, C. C., Bryant, R. A., Brymer, M. J., Friedman, M. J., Ursano, R. J. (2007). Five essential elements of immediate and mid–term mass trauma intervention: Empirical evidence, Psychiatry: Interpersonal and Biological Processes, 70(4), 283-315.
  16. İŞKUR (2000). 2000 Yılı Çalışma Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. İŞKUR (2011). İstihdamda 3İ Dergisi, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/15349/istihdamda-3isayi-1.pdf
  17. İŞKUR (2012). Van İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu Eylem Planı Raporu Ek1. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://www.iskur.gov.tr/kurumsal-bilgi/raporlar/
  18. İŞKUR (2013). Toplum Yararına Program Genelgesi (2013/1). Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://nallihan.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2016_03/16044218_kurtoplumyararnaprogramgenelgesi.pdf
  19. İŞKUR (2013a). Van İli İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu 2013 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://www.iskur.gov.tr/kurumsal-bilgi/raporlar/
  20. İŞKUR (2020a). Elazığ İli İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu 2020 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/48870/elazig.pdf
  21. İŞKUR (2020b). İzmir İli İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu 2020 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/48882/izmir.pdf
  22. İŞKUR (2021a). Elazığ İli İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu 2021 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/57084/elazig.pdf
  23. İŞKUR (2021b). İzmir İli İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu 2021 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/57096/izmir.pdf
  24. İŞKUR (2023a). Hatay İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu 2023 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/94781/hatay.pdf
  25. İŞKUR (2023b). Kahramanmaraş Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü 2023 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/94786/kahramanmaras.pdf. İŞKUR (2023c). Malatya Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü 2023 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/94799/malatya.pdf
  26. İŞKUR (2024a). Hatay İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu 2024 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/107081/hatay.pdf
  27. İŞKUR (2024b). Kahramanmaraş Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü 2023 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/107086/kahramanmaras.pdf İŞKUR (2024c). Malatya Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü 2023 Yılı Faaliyet Raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://media.iskur.gov.tr/107099/malatya.pdf
  28. James, L. E., Gilliland, B. E. (2012). Crisis intervention strategies, Brooks/Cole, Belmont, CA, 752p.
  29. Kaniasty, K., Norris, F. H. (2004). Social support in the aftermath of disasters, catastrophes, and acts of terrorism: Altruistic, overwhelmed, uncertain, antagonistic, and patriotic communities. (In Bioterrorism: Psychological and Public Health Interventions, Editor: Ursano R. J. et al., Cambridge University Press, Cambridge), 200–229 p.
  30. Makwana, N. (2019). Disaster and its impact on mental health: A narrative review, Journal of Family Medicine and Primary Care, 8(10), 3090–3095.
  31. Marshall, J., Wiltshire, J., Delva, J., Bello, T., Masys, A. J. (2020). Natural and manmade disasters: vulnerable populations. (In Global health security: Recognizing vulnerabilities, creating opportunities, Editor: Anthony J. M., et al., Springer), 143-161 p.
  32. McCord, A. (2008). A typology for Public Works Programming, Overseas Development Institute. Accessed on 14.07.2025, from https://media.odi.org/documents/3478.pdf
  33. McCord, A. (2017). The role of public works in addressing poverty: Lessons from recent developments in public works programming. (In What Works for Africa’s Poorest: Programmes and policies for the extreme poor, Editor: Lawson D., et al., Practial Action Publishing), 141 p.
  34. Nagamatsu, S., Ono, A. (2017). Job creation after catastrophic events: Lessons from the emergency job creation program after the 2011 Great East Japan Earthquake, Japan Labor Review, 14(1), 112-131.
  35. Norris, F. H., Friedman, M. J., Watson, P. J., Byrne, C. M., Diaz, E., Kaniasty, K. (2002). 60,000 disaster victims speak: Part I. An empirical review of the empirical literature, 1981- 2001, Psychiatry, 65(3), 207-239.
  36. Norris, F. H., Baker, C. K., Murphy, A. D., Kaniasty, K. (2005). Social support mobilization and deterioration after Mexico's 1999 flood: Effects of context, gender, and time, American journal of community psychology, 36(1-2), 15-28.
  37. Novia, K., Hariyanti, T., Yuliatun, L. (2020). The impact of natural disaster on mental health of victims lives: Systematic review, International Journal of Science and Society 2(3), 65–85.
  38. TR Official Journal (2008). 31. Türkiye İş Kurumu İşgücü Yetiştirme ve Uyum Hizmetleri Yönetmeliği, 12.2008 date and 27097 number TR Official Journal. Accessed on 14.07.2025, from https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2008/12/20081231M6-2.htm
  39. TR Official Journal (2013). Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği, 12. 03.2013 date and 28585 number TR Official Journal. Accessed on 14.07.2025, from https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/03/20130312-7.htm
  40. TR Official Journal (2014). Geçici Barınma Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi ve İşletilmesi Hakkında Yönerge, 22.10.2014 date and 29153 number TR Official Journal Accessed on 14.07.2025, from https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/2310/files/Gecici_Barinma_Merkezlerinin_Kurulmasi_Yonetimi_Isletilmesi_Yonerge.pdf
  41. TR Official Journal (2022). Toplum Yararına Programların Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, 29. 05.2022 date and 31850 number TR Official Journal. Accessed on 14.07.2025, from https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/05/20220529-8.htm
  42. TR Official Journal (2023a). Toplum Yararına Programların Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 17.02.2023 date and 32107 number TR Official Journal. Accessed on 14.07.2025, from https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/02/20230217-7.htm TR Official Journal (2023b). Toplum Yararına Programların Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 16. 08.2023 date and 32281 number TR Official Journal. Accessed on 14.07.2025, from https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/08/20230816-2.htm
  43. Oliver-Smith, A. (1996). Anthropological research on hazards and disasters, Annual review of anthropology, 25(1), 303-328.
  44. Oliver-Smith, A. (2019). What is a disaster? (In The Angry Earth: Disaster in anthropological perspective, Editors: Oliver-Smith A., Hoffman S. M., Routledge), 29- 40 p.
  45. Tierney, K. J. (2007). From the margins to the mainstream? Disaster research at the crossroads, Annu. Rev. Sociol., 33(1), 503-525.
  46. Twigg, J. (2004). Disaster risk reduction: Mitigation and preparedness in development and emergency programming, Accessed on 04.06.2025, from https://www.humanitarianlibrary.org/sites/default/files/2014/06/Disaster%20risk%20reduction%20Mitigation%20and%20preparedness%20in%20development%20and%20emergency%20planning.pdf
  47. SBB (2023a). Genel Faaliyet Raporu 2023. T. C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2024/06/2023-Yili-Genel-Faaliyet-Raporu.pdf
  48. SBB (2023b). 2023 Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu. T. C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Ankara. Accessed on 14.07.2025, from https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/03/2023-Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Raporu.pdf
  49. Sphere. (2018). The Sphere Handbook: Humanitarian charter and minumum standards humanitarian response. Sphere Association, Geneva. Accessed on 14.07.2025, from https://www.spherestandards.org/handbook/editions/
  50. UN/ISDR (2004). Living with risk: A global review of disaster reduction initiatives (Vol. I). United Nations International Strategy for Disaster Reduction. Accessed on 14.07.2025, from https://www.unisdr.org/files/7817_UNISDRTerminologyEnglish.pdf
  51. Wisner, B., Blaikie, P., Cannon, T., Davis, I. (2004). At risk: Natural hazards, people's vulnerability and disasters, Accessed on 14.07.2025, from https://www.preventionweb.net/files/670_72351.pdf?startDownload=true Vale, L. J. (2014). The politics of resilient cities: whose resilience and whose city?, Building Research & Information, 42(2), 191-201.
  52. Vale, L. J., Campanella, T. J. (2005). The resilient city: How modern cities recover from disaster. Oxford University Press, New York., 363p.