Dergiler / Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi / 2025 / Sayı: 1-2

Mavi Marmara Olayı ve Gazze Ablukasının Hukuki Analizi

Legal Analysis of the Mavi Marmara Incident and the Gaza Blockade

Fatma Betül Sehravala(YAŞAR ÜNİVERSİTESİ, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, KAMU HUKUKU (DR))0009-0001-0354-3356
Sayfa
137–192
Yayın Tarihi
2026-09-23
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Mavi Marmara Olayı’nın üzerinden yaklaşık on beş yıl geçmesine rağmen Gazze ablukası yeniden patlak vermiş ve başkaca insani yardım filoları, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin hedefi hâline gelmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:31 Mayıs 2010 tarihinde, açık denizde seyrüsefer hâlindeki Özgürlük Filosu’nun amiral gemisi Mavi Marmara’ya, İsrail Donanması tarafından hukuka aykırı bir şekilde müdahale gerçekleştirilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak Gazze Şeridi’ne uygulanmakta olan deniz ablukasının meşruluğu tartışmalıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Mavi Marmara Olayı’nın üzerinden yaklaşık on beş yıl geçmesine rağmen Gazze ablukası yeniden patlak vermiş ve başkaca insani yardım filoları, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin hedefi hâline gelmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2010 Verileri
⚙️Değişkenler:Mavi Marmara Olayı · Gazze Ablukası · Sivil Halkın Açlığa Mahkûmiyeti Yasağı

Özet

31 Mayıs 2010 tarihinde, açık denizde seyrüsefer hâlindeki Özgürlük Filosu’nun amiral gemisi Mavi Marmara’ya, İsrail Donanması tarafından hukuka aykırı bir şekilde müdahale gerçekleştirilmiştir. Müdahalenin temeli terör endişesi ve ablukanın varlığıdır. Ancak Gazze Şeridi’ne uygulanmakta olan deniz ablukasının meşruluğu tartışmalıdır. Mavi Marmara Gemisi’nde bulunan aktivistlere kötü muamelelerde bulunulmuş, orantısız eylemler neticesinde dokuz Türk vatandaşı yolcu hayatını kaybetmiş ve çok sayıda aktivist yaralanmıştır. Bu olay, uluslararası kamuoyunda tepkilere sebep olmuş ve çok sayıda soruşturma ve devlet raporu ile olay aydınlatılmaya çalışmıştır. Mavi Marmara Olayı, Gazze ablukasının meşruiyetine ilişkin tartışmaları alevlendirmiş, açık denizlerin özgürlüğü ilkesi ile meşru müdafaa hakkının hukukiliği meselesini gündeme getirmiştir. Mavi Marmara Olayı’nın üzerinden yaklaşık on beş yıl geçmesine rağmen Gazze ablukası yeniden patlak vermiş ve başkaca insani yardım filoları, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin hedefi hâline gelmiştir.

Abstract

On 31 May 2010, the Israeli Navy unlawfully intervened in the Mavi Marmara, the flagship of the Freedom Flotilla, which was sailing on the high seas. The intervention was based on fears of terrorism and the existence of the blockade. However, the legitimacy of the naval blockade imposed on the Gaza Strip is debatable. The activists on the Mavi Marmara were mistreated, and as a result of these disproportionate actions, nine Turkish passengers lost their lives and many activists were injured. This incident provoked reactions in the international community, and numerous investigations and state reports attempted to shed light on the incident. The Mavi Marmara Incident fueled discussions on the legitimacy of the Gaza blockade and brought to the fore the legality of the principle of freedom of the high seas and the right of self-defense. Although approximately fifteen years have passed since the Mavi Marmara Incident, the Gaza blockade has broken out again and other humanitarian aid flotillas have become targets of the Israeli Defense Forces.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sehravala, F. B. (2026). Mavi Marmara Olayı ve Gazze Ablukasının Hukuki Analizi. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Sayı: 1-2, 137–192. https://ajindex.com/articles/1642915

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (69)

  1. AKSAR, Yusuf, ‘Birleşmiş Milletler Palmer (Mavi Marmara) Raporu ve Uluslararası Hukuk’, Uluslararası İlişkiler Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 33, Yıl: 2012, s. 23-40.
  2. ARSAVA, A. Füsun, ‘Abluka ve Sivil Halkın Açlığa Mahkumiyeti’, Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Sayı: 1, Yıl: 2021, s. 1-14.
  3. AŞKIN, Muhammed, Mavi Marmara Olayı ve Uluslararası Hukuk (Yüksek Lisans Ödevi), T.C. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin, 2019.
  4. BEDİR, Ömer, ‘The Flotilla Incident from the Perspective of International Law and the Judicial Rights of the Victims’, The Age of Human Rights Journal, Sayı: 15, Yıl: 2020, s. 51-72.
  5. BUCHAN, Russel. ‘The International Law of Naval Blockade and Israel’s Interception of the Mavi Marmara’, Netherlands International Law Review, Cilt: LVII, Yıl: 2011, s. 209-241.
  6. CHURCHILL Robin Rolf / LOWE, Alan Vaughan, The Law of the Sea, Manchester University Press, Manchester, 1988.
  7. DOST, Süleyman/ KORKMAZ, Zehra, ‘Savaşa Varmayan Zorlama Yolu Olarak Zararla Karşılık ve Bazı Uygulamalar’, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 2, Yıl: 2015, s. 111-157.
  8. EREN, M. Yusuf, ‘Uluslararası Hukukta Savaşa Varmayan Kuvvet Kullanma Yolları’, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 2, Yıl: 2012, s. 229-259.
  9. FINKELSTEIN, Norman, ‘What Happened on the Mavi Marmara? An Analysis of the Turkel Commission Report’, Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 2, Yıl: 2014, s. 31-53.
  10. GÖK, Ali, ‘Uluslararası Hukuka Göre Devletlerin Açık Denizlerde Müdahale Yetkileri: Mavi Marmara Olayı’, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 53, Yıl: 2017, s. 280-288.
  11. GUILFOYLE, Douglas, ‘The Mavi Marmara Incident and Blockade in Armed Conflict’, The Bristish Yearbook of International Law, Cilt: 81, Sayı: 1, Yıl: 2011, s. 171-223, (Incident and Blockade).
  12. GUILFOYLE, Douglas, ‘The Proliferation Security Initiative: Interdicting Vessels in International Waters to Prevent the Spread of Weapons of Mass Destruction?’, Melbourne University Law Review, Cilt: 29, Sayı: 3, Yıl: 2005, s. 733-765, (Mass Destruction).
  13. GÜRPINAR, Bulut, ‘Dış Politika ve Kamuoyu: Mavi Marmara Krizi’, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 53, Yıl: 2017, s. 241-253.
  14. HACALOĞLU, Gönenç, ‘Uluslararası Hukuka Aykırı Ambargo ve Abluka Uygulamaları: ABD-Küba İlişkileri Üzerine Bir Değerlendirme’, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl: 2022, s. 649-672.
  15. ICRC, Customary International Humanitarian Law, Volume I: Rules, Cambridge University Press, Cambridge, 2005.
  16. KARADAŞ, Cemalettin, Uluslararası Deniz Hukukunda Açık Denizlerin Serbestliği İlkesi Mavi Marmara Olayı, USAK Yayınları, Ankara, 2013.
  17. KESKİN ATA, Funda, ‘Uluslararası Hukukta Savaş ve Barış’, Mülkiye Dergisi, Cilt: 38, Sayı: 3, Yıl: 2014, s. 83-99.
  18. KRASKA, James ‘Siege’, Max Planck Encyclopedia of International Law, 2009.
  19. KRETZMER, David, ‘Targeted Killing of Suspected Terrorists: Extra-Judicial Executions or Legitimate Means of Defence’, EJIL, Cilt: 16, Sayı: 2, Yıl: 2005, https://www.ejil.org/article.php?article=292&issue=15 (erişim tarihi: 12.05.2025).
  20. LAUTERPACHT, Hersch, Recognition in International Law, Cambridge University Press, Cambridge, 1947.
  21. LONGOBARDO, Marco, ‘Everything is Relative, Even Gravity’, Journal of International Criminal Justice, Cilt: 14, Sayı: 4, Yıl: 2016, s. 1011-1030.
  22. MAKOWSKI, Andrzej/ WEINBAUM, Laurence, ‘The Mavi Marmara Incident and the Modern Law of Armed Conflict at Sea’, (çev. Laurence Weinbaum), Israel Journal of Foreign Affairs, Cilt: 7, Sayı: 2, Yıl: 2013, s. 75-89.
  23. PAZARCI, Hüseyin, Uluslararası Hukuk, Turhan Kitabevi, Ankara, 2006, (Uluslararası).
  24. PAZARCI, Hüseyin, Uluslararası Hukuk Dersleri II. Kitap, Turhan Kitabevi, Ankara, 2005, (II. Kitap).
  25. PAZARCI, Hüseyin, Uluslararası Hukuk Dersleri III. Kitap, Gözden Geçirilmiş 4. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2005, (III. Kitap).
  26. PAZARCI, Hüseyin, Uluslararası Hukuk Dersleri IV. Kitap, Turhan Kitabevi, Ankara, 2005, (IV. Kitap).
  27. SUR, Melda, Uluslararası Hukukun Esasları, Gözden Geçirilmiş 16. Baskı, Beta Yayınevi, İstanbul, 2024.
  28. TANAKA, Yoshifumi, The Peaceful Settlement of International Disputes, Cambridge University Press, Cambridge, 2018.
  29. TOPAL, Ahmet Hamdi, ‘Uluslararası Ceza Mahkemesinin Mavi Marmara Kararı ve Kararın Uluslararası Hukuk Açısından Değerlendirilmesi’, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt: 21, Sayı: 2, Yıl: 2015, s. 481-508.
  30. TOPAL, Ahmet Hamdi, ‘İsrail’in Gazze Ablukası ve Mavi Marmara Saldırısı’, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt: 32, Sayı: 1, Yıl: 2012, s. 103-154.
  31. URS, Priya, ‘Situation on Regestered Vessels of the Union of the Comoros, the Hellenic Republic and the Kingdom of Cambodia (Mavi Marmara Incident)’, (ed. F. Lachenmann/ R. Wolfrum), Max Planck Encyclopedia of Comparative Constitutional Law, 2020.
  32. YELTİN, Hüseyin ‘Türkiye-İsrail İlişkilerinde Son Dönem Krizleri: Türk Muhalefetinin ve Kamuoyunun Yaklaşımı’, Artuklu Kaime Uluslararası İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, Cilt: 4, Sayı:1, Yıl: 2021, s. 1-32.
  33. İnternet Kaynakları
  34. AMNESTY INTERNATIONAL, Gaza: Looming Humanitarian Catastrophe Highlights Need to Lift Israel’s 10 Year Illegal Blockade, 14 June 2017, https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2017/06/gaza-looming-humanitarian-catastrophe-highlights-need-to-lift-israels-10-year-illegal-blockade/ (erişim tarihi: 10.05.2025).
  35. AMNESTY INTERNATIONAL, Israeli Inquiry into Gaza Flotilla Deaths No More Than a “Whitewash”, 28 January 2011, https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2021/07/mde150132011en.pdf (erişim tarihi: 09.05.2025).
  36. ANADOLU AJANSI, Gaza death toll exceeds 52,900 as Israel kills 20 more Palestinians, 14.05.2025, https://www.aa.com.tr/en/middle-east/gaza-death-toll-exceeds-52-900-as-israel-kills-20-more-palestinians/3567486 (erişim tarihi: 15.05.2025).
  37. BİRLEŞMİŞ MİLLETLER, Denizde Seyir Güvenliğine Karşı Yasadışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Sözleşmeye Ait 2005 Protokolü, 2005, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/12/20091231M7-2-1.pdf (erişim tarihi: 06.05.2025).
  38. BLOOMBERG HT, İsrail, Türkiye’den Özür Diledi, 22 Mart 2013, https://www.bloomberght.com/israil-turkiyeden-ozur-diledi-1324357 (erişim tarihi: 14.05.2025).
  39. COMMITTEE ON MARITIME NEUTRALITY, Helsinki Principles on the Law of Maritime Neutrality, 1998, https://archive.org/stream/pdfy-zwUMQoiwLk5e3kj_/Helsinki%20Principles%20On%20The%20Law%20Of%20Maritime%20Neutrality_djvu.txt (erişim tarihi: 08.05.2025).
  40. FREEDOM FLOTILLA COALITION, Condemnations and call for investigation from experts following the attack on the Freedom Flotilla, https://freedomflotilla.org/2025/05/02/condemnations-and-call-for-investigation-from-experts-following-the-attack-on-the-freedom-flotilla/ (erişim tarihi: 15.05.2025).
  41. GISHA-LEGAL CENTER FOR FREEDOM OF MOVEMENT, Partial List of Items Prohibited/Permitted into the Gaza Strip, May 2010, https://gisha.org/UserFiles/File/HiddenMessages/ItemsGazaStrip060510.pdf (erişim tarihi: 10.05.2025). HOUSE OF COMMONS FOREIGN AFFAIRS COMMITTEE, Global Security: Israel and the Occupied Palestinian Territories, 26 July 2008, https://publications.parliament.uk/pa/cm200809/cmselect/cmfaff/261/261.pdf (erişim tarihi: 12.05.2025).
  42. ICC, Situation in the State of Palestine: ICC Pre-Trial Chamber I rejects the State of Israel’s challanges to jurisdiction and issues warrants pf arrest for Benjamin Netanyahu and Yoav Gallant, 21 November 2024, https://www.icc-cpi.int/news/situation-state-palestine-icc-pre-trial-chamber-i-rejects-state-israels-challenges (erişim tarihi: 15.05.2025).
  43. ICJ, Order of 26 January 2024, 26 January 2024, https://www.icj-cij.org/node/203447 (erişim tarihi: 15.05.2025).
  44. ICJ, The Republic of South Africa institutes proceedings against the State of Israel and requests the Court to indicate provisional measures, No. 2023/77, 29 December 2023, https://www.ıcj-cij.org/case/192 (erişim tarihi: 15.05.2025).
  45. ICJ, Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory, Advisory Opinion, 13 July 2004, https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n04/419/86/pdf/n0441986.pdf (erişim tarihi: 12.05.2025).
  46. ICRC, Israel, Blockade of Gaza and the Flotilla Incident, News Release No. 10/103, 14 June 2010, https://casebook.icrc.org/print/21121 (erişim tarihi: 13.05.2025).
  47. INTERNATIONAL LAW ASSOCIATION (ILA), The Hague Conference: Use of Force-Final Report on the Meaning of Armed Conflict in International Law, 2010, https://www.rulac.org/assets/downloads/ILA_report_armed_conflict_2010.pdf (erişim tarihi: 06.05.2025).
  48. INTERNATIONAL MILITARY TRIBUNAL, Nuremberg Military Tribunal, Hostage Case, United States v. List (Wilhelm) and ors-Opinion and Judgement of Military Tribunal V, 19 February 1948, https://www.worldcourts.com/imt/eng/decisions/1948.02.19_United_States_v_List1.pdf (erişim tarihi: 06.05.2025).
  49. INTERNATIONAL TRIBUNAL FOR THE FORMER YUGOSLAVIA (ICTY), Trial Chamber, Prosecutor v. Mladen Naletilic aka "Tuta", Vinko Martinovic aka "Stela" (Trial Judgement), IT-98-34-T, 31 March 2003, https://www.refworld.org/jurisprudence/caselaw/icty/2003/en/40183 (erişim tarihi: 06.05.2025).
  50. IPS, Famine Review Committee: Gaza Strip, March 2024- Conclusions and Recommendaditions, https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_Famine_Committee_Review _Report_Gaza_Strip_Acute_Food_Insecurity_Feb_July2024_Special_Brief.pdf (erişim tarihi: 15.05.2025).
  51. İHH İNSANİ YARDIM VAKFI, Rotamız Filistin Yükümüz İnsani Yardım Filosu Özet Raporu, http://www.ihh.org.tr/uploads/2010/insaniyardim-filosu-ozet-raporu-tr.pdf (erişim tarihi: 06.05.2025).
  52. MILANOVIC, Marko, ‘Is Gaza Still Occupied by Israel?’, European Journal of International Law (EJIL): TALK!, 1 March 2009, https://www.ejiltalk.org/is-gaza-still-occupied-by-israel/ (erişim tarihi: 12.05.2025).
  53. MİLLİYET, “Türkiye’ye bir ders vermenin zamanı geldi”, 05.03.2013, https://www.milliyet.com.tr/dunya/turkiyeye-bir-ders-vermenin-zamani-geldi-1676510 (erişim tarihi: 14.05.2025).
  54. NPR, Food is running out in Gaza nearly a monyh into Israeli blockade, 27 March 2025, https://www.npr.org/2025/03/27/nx-s1-5342467/gaza-aid-israel-blockade (erişim tarihi: 15.05.2025).
  55. NTV, İsrail-Türkiye doğalgaz hattına çalışıyoruz, 11.04.2013, https://www.ntv.com.tr/dunya/israil-turkiye-dogalgaz-hattina-calisiyoruz,nGx75_anikms5i8l1lj6DQ (erişim tarihi: 14.05.2025). REUTERS, Aid trucks enter Gaza after delays, as pressure mounts on Israel, 22 May 2025, https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-still-waiting-aid-pressure-mounts-israel-2025-05-21/#:~:text=CAIRO%2FJERUSALEM%2C%20May%2021%20(,far%20reached%20people%20in%20need. (erişim tarihi: 23.05.2025).
  56. RG, Türkiye Cumhuriyeti ile İsrail Devleti Arasında Tazminata İlişkin Usul Anlaşması, Karar Sayısı: 2016/9145, Tarih: 9.9.2016, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/09/20160909-1.pdf (erişim tarihi: 14.05.2025).
  57. SABAH, İsrail medyası: Türkiye İsrail’i 112-0 mağlup etti, 2.11.2013, https://sabah.com.tr/ekonomi/2013/11/02/israil-medyasi-turkiye-israili-1120-maglup-etti (erişim tarihi: 14.05.2025).
  58. SDE ANALİZ, Türkiye-İsrail İlişkileri (Analiz), Ekim 2011, https://www.sde.org.tr/Content/Upload/Dosya/2011%20analiz/Türkiye%20-%20İsrail%20İlişkileri%20Analiz%20-kaan%20dilek-t.pdf (erişim tarihi: 15.05.2025).
  59. SHANY, Yuval, ‘Know Your Rights! The Flotilla Report and International Law Governing Naval Blockades’, EJIL: Talk!, 12 October 2010, https://www.ejiltalk.org/know-your-rights-the-flotilla-report-and-international-law-governing-naval-blockades/ (erişim tarihi: 13.05.2025).
  60. THE INDEPENDENT, Israel-Gaza conflict: Right-wing Israeli politician calls for Gazans to be concentrated in camps, 5 August 2014, https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/israelgaza-conflict-rightwing-israeli-politician-calls-for-gazans-to-be-concentrated-in-camps-and-then-all-resistance-exterminated-9649103.html (erişim tarihi: 10.05.2025).
  61. THE NATION, The Ship Trying to Get Aid to Gaza Won’t Let a Drone Strike End Its Mission, 9 May 2025, https://www.thenation.com/article/activism/conscience-drone-strike-gaza-flotilla-aftermath/ (erişim tarihi: 15.05.2025).
  62. TURKEL COMMISSION, Report of the Public Commission to Examine the Maritime Incident of 31 May 2010, 23 January 2010, https://www.gov.il/en/pages/turkel_committee (erişim tarihi: 05.05.2025).
  63. UNITED NATIONS, Report of the Secretary-General’s Panel of Inquiry on the 31 May 2010 Flotilla Incident, September 2011, https://digitallibrary.un.org/record/720841?v=pdf (erişim tarihi: 05.05.2025).
  64. UNITED NATIONS GENERAL ASSEMBLEY, Report of the international fact-finding mission to investigate violations of international law, including international humanitarian and human rights law, resulting from the Israeli attacks on the flotilla of ships carrying humanitarian Assistance, A/HRC/15/21, 27 September 2010, https://digitallibrary.un.org/record/691164?v=pdf (erişim tarihi: 05.05.2025).
  65. UNITED NATIONS GENERAL ASSEMBLEY, Resolution adopted by the General Assembly on 10 December 2009, Res. 64/94 (2009), 19 January 2010, https://docs.un.org/en/A/RES/64/94 (erişim tarihi: 12.05.2025).
  66. UNITED NATIONS OFFICE FOR THE COORDINATION OF HUMANITARIAN AFFAIRS, Farming Without Land, Fishing Without Water: Gaza Agriculture Sector Struggles to Survive, OCHA FAO Fact sheet, 25 May 2010, https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-205890/ (erişim tarihi: 13.05.2025).
  67. UNITED NATIONS OFFICE FOR THE COORDINATION OF HUMANITARIAN AFFAIRS OCCUPIED PALESTINIAN TERRITORY, The Humanitarian Monitor, April 2010, https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/opt-humanitarian-monitor-april-2010 (erişim tarihi: 09.05.2025).
  68. UNITED NATIONS SECURITY COUNCIL, Doc. S/PV/6060, 31 December 2008, https://docs.un.org/en/S/PV.6060 (erişim tarihi: 10.05.2025).
  69. UNITED NATIONS SECURITY COUNCIL, Verbatim Record (31 May 2010) UN Doc S/PV/6325, https://documents.un.org/doc/undoc/pro/n10/381/89/pdf/n1038189.pdf (erişim tarihi: 06.05.2025). WFP, Risk of famine across all of Gaza, new report says, 12 May 2025, https://www.wfp.org/news/risk-famine-across-all-gaza-new-report-says (erişim tarihi: 15.05.2025).