KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 1

İslam Ceza Hukukunda Mağdur Hakları

Victim Rights in Islamic Criminal Law

Ahmet Bozdağ(Gaziantep Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Anabilim Dalı)0000-0002-1157-9199
Muhammed Ali Akay(Gaziantep Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi Anabilim Dalı,)0000-0003-3096-8568
Sayfa
105–122
Yayın Tarihi
2025-07-09
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İslam ceza hukukunda mağdur hakları çeşitlilik göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mağdur hakları, ceza hukuku alanının güncel ve araştırmalara açık konularından birini oluşturmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ceza huku5 kunda suçluların cezalandırılması kadar önemli konulardan biri de mağdur haklarının etkin bir şekilde korunmasıdır.
💡
Sonuç & Katkı:İslam ceza hukukunda mağdur hakları çeşitlilik göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mağdur hakları · viktimoloji · İslam ceza hukuku

Özet

Mağdur hakları, ceza hukuku alanının güncel ve araştırmalara açık konularından birini oluşturmaktadır. Ceza huku5 kunda suçluların cezalandırılması kadar önemli konulardan biri de mağdur haklarının etkin bir şekilde korunmasıdır. Suç neticesinde ortaya çıkan mağduriyetlerin giderilmesinin yanında bu mağduriyetlerin ortaya çıkmasını önleyecek tedbirlerin alınması hususunda hukuk tarihi açısından birçok kurum geliştirilmiş olup bu süreçte, mağdurların da bazı hak ve yetkilere sahip olması gerektiği kabul edilmiştir. İslam ceza hukukunda mağdurlara tanınan birçok hak ve yetki bulunmaktadır. Bu hak ve yetkilerin bir bölümü İslam öncesi hukuk sistemlerinde de mevcuttur. İslam ceza hukukunda mağdur hakları çeşitlilik göstermektedir. Mağdura tazminat alabilme gibi bazı maddi imkânlar tanınma5 sının yanında; failden şikâyetçi olarak dava sürecini başlatma, şikâyetten vazgeçerek bu süreci sona erdirebilme, faile kısas cezası uygulanmasını isteme, af ve sulh gibi usulleri kabul ederek süreci sona erdirebilme, kanun yollarına başvurabilme gibi ceza yargılamasını ilgilendiren süreçlerde haklarını kullanabilme olanağı tanınmıştır. Çalışmada İslam hukukunda mağdura tanınan bu hakların özel olarak Türk hukuku ile benzeşen ve ayrılan noktaları üzerinde, genel olarak da diğer hukuk sistemleriyle karşılaştırılması üzerinde durulmak suretiyle İslam hukuku alanındaki düzenlemelerden günümüzde faydalanılması imkânı irdelenmiştir.

Abstract

Victims’ rights are timely and, open to research topics in criminal law. One of the most important issues in criminal law, along with the punishment of criminals, is the effective protection of victim’ rights. Many institutions developed in the history of law to take measures to prevent the appearance of these violations beside eliminating victimization resulting from crime, and in this process, it’s been considered that, victims should also have some rights and powers. Several rights and powers are granted to victims in Islamic criminal law. Some of these rights and powers also existed in pre5Islamic legal systems. In Islamic criminal law, victim rights are varied. Beside some material opportunities like compensation, the victim is given the opportunity to use his/her rights in processes related to criminal proceedings like initiating legal process by complaining against the perpetrator, terminating this process by withdrawing the complaint, requesting application of retaliation punishment to the perpetrator, terminating process by accepting procedures like amnesty and settlement, and applying to legal remedies. It aims to examine the possibility of benefiting from the regulations in the field of Islamic law today by focusing on the similarities and differences of these rights granted to the victim in Islamic law with Turkish law in particular and comparing them with other legal systems in general.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bozdağ, A., Akay, M. A. (2025). İslam Ceza Hukukunda Mağdur Hakları. Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 1, 105–122. https://doi.org/10.26650/JPLC2024-1549642

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (56)

  1. Akbulut B, Ceza Hukuku Genel Hükümler (9. Baskı Adalet Yayınevi Eylül 2022) google scholar
  2. Akbulut İ, ‘İslam Hukukunda Suç ve Cezalar’ (2003) 52 [1] AÜHF Dergisi 167-181 google scholar
  3. Akdemir S, Ceza Hukukunda Mağdurun Korunması (Akevler ABAM Yayınları 1988) google scholar
  4. ALam S vd, ‘The Concept of Restorative Justice in Islamic Criminal Law: ALternative Dispute Settlement Based on Justice’, in 4th International Conference on Law Reform, (2024) KnE Social Sciences 642-651 google scholar
  5. AL-Mohannadi HL, ‘The Victim’s Role in the Islamic Justice Process: a Comparative Study’ (Doctoral Thesis UniversitY of Southampton August 1999) google scholar
  6. Artuk ME vd., Ceza Hukuku Genel Hükümler (17. Baskı Adalet YaYınevi Ekim 2023) google scholar
  7. Atar F, “Af”, TDV İslam Ansiklopedisi. 1/395-396. İstanbul: TDV YaYinları 1988 google scholar
  8. Atar F, İslam Yargılama Hukukunun Esasları (3. Baskı Marmara Üniversitesi İFAV YaYınları Mart 2019) google scholar
  9. Avcı M, “İslam’ın Ceza Hukukuna Katkısı” (2006) 8 İHAD 113-148 google scholar
  10. Avcı M, Osmanlı Ceza Hukuku Genel Hükümler (2. Baskı Mimoza Yayınları Nisan 2014) google scholar
  11. Avcı M, Osmanlı Ceza Hukuku Özel Hükümler (2. Baskı Mimoza YaYınları Ağustos 2014) google scholar
  12. Avcı M, Türk Hukuk Tarihi (12. Bası Adalet Yayınevi Haziran 2023) google scholar
  13. Aydın MA, Türk Hukuk Tarihi (16. Baskı Beta Basım Yayım Eylül 2019) google scholar
  14. Bardakoğlu A, ‘Kasâme’, TDV İslam Ansiklopedisi. 24/528-530. İstanbul: TDV Yayınları, 2021 google scholar Bozdağ A, ‘Ceza Muhakemesi Hukukunda Mağdurun Hukuki Yardım Alma Hakkı’ (2017), 132 TBB Dergisi 121-146 google scholar
  15. Can M, ‘İslam Ceza Hukukunda Af’ (Yüksek Lisans Tezi Marmara Üniversitesi 1998) google scholar
  16. Cin H ve Akgündüz A, Türk Hukuk Tarihi (Osmanlı Araştırmaları Vakfı Yayınları Kasım 2017) google scholar
  17. Cin H ve Akyılmaz G, Türk Hukuk Tarihi (15. Baskı Seçkin Yayınları Ekim 2023) google scholar
  18. Çetintürk E, Onarıcı Adalet ve Ceza Adalet Sisteminde Uzlaştırma (Ankara Adalet Yayınevi 2017) google scholar
  19. Çolak A, İslam Ceza Hukuku (7. Baskı Kitap Dünlası Yayınları Ocak 2023) google scholar Dönmezer S ve Erman S, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku Umumi Kısım (C. 1 3. Bası İstanbul Üniversitesi Yayınları 1965) google scholar
  20. Ekinci EB, Hukukun Serüveni (2. Baskı Arı Sanat YaYınevi Ekim 2015) google scholar
  21. Erdoğan M, Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü (7. Basım Ensar Neşriyat, Ağustos 2019) google scholar
  22. Fendoğlu HT, Türk Hukuk Tarihi (Fliz Kitabevi, 2000) google scholar
  23. Gökçen A, ‘1296 (1879) Tarihli Usul-i Muhakemat-ı CezaİYe Kanun-ı Muvakkati' (1994) 4 [1-2] Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nda Yapılan Son Değişiklikler SempozYumu Özel SaYisı, 203-288 google scholar
  24. Gülseren FŞ, ‘Ceza Hukukunda Mağdur Hakları' (2015) 4 Leges Ceza Hukuku Dergisi 11-52 google scholar
  25. Hakeri H, Ceza Hukuku Genel Hükümler (22. Baskı Adalet Yayınevi Eylül 2019) google scholar
  26. HeYd U, Studies in Old Ottoman Criminal Law (V. L. Menage ed. Clarendon Press 1973) google scholar
  27. Kahveçi N, Ana Hatlarıyla İslam Ceza Hukuku (Ensar Neşriyat, 2019) google scholar
  28. Kaplan M, ‘Onarıcı Adalet ve Türk Ceza Hukukuna Yansımaları' (Haziran 2015) 5 [1] Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 59-86 google scholar
  29. Karakaş Doğan F, ‘Uluslararası Düzenlemeler Işığında Mağdur Haklarının ve Suç Mağdurlarına Yardım Hakkında Kanun Tasarısının Değerlendirilmesi' (2013) 19 [2 Özel SaYı: Prof. Dr. Nur Centel'e Armağan] MÜHF Hukuk Araştırmaları Dergisi 1007-1029 google scholar
  30. Karaman H, Anahatlarıyla İslam Hukuku 1: Giriş ve Amme Hukuku (Ensar Neşriyat 1987) google scholar
  31. Kaşka H, ‘Mağdurun Ceza Muhakemesindeki Konumu Açısından Türk Ceza Hukuku ile İslam Ceza Hukukunun Karşılaştırılması' (2021) 2 YBHD 39-78. https://doi.org/l0.33432/Ybuhukuk.827564 google scholar
  32. Koca M ve Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (17. Baskı Seçkin Yayınevi 2024) google scholar
  33. Kozak İE, Kadim Dönemler Genel Hukuk Tarihi (2. Baskı Palet Yayınları Ekim 2015) google scholar
  34. Köse Ü, Fail ve Mağdur Olarak İslam Ceza Hukukunda Çocuk (İlahiyat Yayınları 2019) google scholar
  35. Kumaş S ve Manav M, ‘İslâm ve Türk Ceza Hukuku'nda Suçlu Yakınlarının Mağduriyetini Giderici Bazı Hükümler' (Ekim 2020) 34 [34] Usul İslam Araştırmaları 103-135 https://doi.org/l0.5636l/usul.757488 google scholar
  36. Kur'an Yolu. Erişim 26 Mayis 2023. Kur'an Yolu. Erişim 26 Mayis 2023. https://kuran.diYanet.gov.tr/mushaf/kuran-meal-2/bakara-suresi-2/aYet-177/kuran-Yolu-meali-5 google scholar
  37. Kur'an Yolu. Erişim 26 Mayis 2023. https://kuran.diYanet.gov.tr/mushaf/kuran-meal-2/bakara-suresi-2/aYet-177/kuran-Yolu-meali-5 google scholar
  38. Kur'an Yolu. Erişim 26 Mayis 2023. https://kuran.diYanet.gov.tr/mushaf/kuran-meal-2/bakara-suresi-2/aYet-178/kuran-Yolu-meali-5 google scholar
  39. Mağdur Hakları Kanun Tasarısı Taslağı, m. 2/g, https://mgm.adalet.gov.tr/Resimler/SaYfaDokuman/12112019144700MA%C4%9EDUR%20HAKLARI%20KANUN%20TASARISI.pdf (18 Mayıs 2023) google scholar
  40. Muhammed Hamidullah. İslam Peygamberi-I (Mehmet Yazgan çev. Beyan Yayinları 2013) google scholar Mumcu A, Hukuksal ve Siyasal Karar Organı Olarak Divan-ı Hümayun (2. Baskı Birey ve Toplum Yayinları Mayis 1986) google scholar
  41. Okandan RG, Umumi Hukuk Tarihi Dersleri (İstanbul Üniversitesi Yayınları 1952) google scholar
  42. Özbek VÖ vd., Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (10. Baskı Seçkin Yayıncılık Eylül 2019) google scholar
  43. Özbek VÖ, ‘Ceza Hukukunda Suçtan Doğan Mağduriyetin Giderilmesi' (Doktora Tezi Dokuz Eylül Üniversitesi 1996) google scholar
  44. Özek Ç, ‘Suç Mağdurunun Korunması ile İlgili Bazı Sorunlar' (1984) 50 [1-4] İÜHF Mecmuası 13-67 google scholar
  45. Özgenç İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (20. Baskı Seçkin YaYınevi, 2024) google scholar
  46. Seçkin MB, Türk Ceza Adalet Sisteminde Mağdur Hakları (Ankara Adalet Yayınevi Eylül 2018) google scholar
  47. Sokullu-Akıncı F ve Dursun S, Viktimoloji (Mağdurbilim) (3. Baskı Beta Basım Yayim Ağustos 2016) google scholar
  48. Türcan T ve YerlikaYa Ü, ‘Ceza Hukuku' içinde İslam Hukuku El Kitabı (Talip Türcan ed. 9. Baskı Grafiker YaYınları Haziran 2020) google scholar
  49. Türk B, ‘Ceza Adaleti Sisteminde Mağdur Hakları' (Yüksek Lisans Tezi Selçuk Üniversitesi 2021) google scholar
  50. TürkiYe BüYük Millet Meclisi (TBMM) İnsan Haklarını İnceleme KomisYonu, Mağdur Hakları İnceleme Raporu (Ankara, 2014), https:// magdur.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/26102020134648magdur_haklari_incelemeraporu.pdf (20 MaYıs 2023) google scholar
  51. Udeh A, Mukayeseli İslam Ceza Hukuku -Genel Hükümler- (Ali Şafak çev. C. 1, 2. Baskı KaYihan YaYinları Temmuz 2012) google scholar
  52. Yeğin A, Osmanlıca-Türkçe Yeni Lügat (4. Baskı Hizmet Vakfı 1983) google scholar
  53. YerlikaYa Ü, ‘İslam Ceza Hukukunda Mağdur' (Yüksek Lisans Tezi, SüleYman Demirel Üniversitesi 2006) google scholar
  54. Yıldırım A, ‘Mağdur Haklarına Yönelik Kurumsal Yapılar (Sulh ve Uzlaştırma)' (2014) 23 İHAD 251-270 google scholar
  55. Yılmaz E, Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukunda Mağdur (Adalet Yayınevi 2024) google scholar
  56. Zakariyah L, Legal Maxims in Islamic Criminal Law: Theory and Applications (Brill Nijhoff 2015) google scholar