Dergiler / 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 44

Modern Bireyin Anlam Arayışında İki Zıt Kutup: Sartre ve Ayverdi Ekseninde Bütüncül Bir Din Eğitimi Pedagojisine Doğru

Two Opposite Poles in the Modern Individual's Search for Meaning: Towards a Holistic Religious Education Pedagogy in the Context of Sartre and Ayverdi

Mehmet Kamil Coşkun(Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi)0000-0002-5669-2777
Sayfa
301–320
Yayın Tarihi
2026-09-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Metin analizi bulgularına göre, edebiyat okumalarında genellikle anlamsızlık ve hiçliğin trajik bir sonucu olarak değerlendirilen Sartre'ın bulantı kavramı, esasen modern bireyin dogmalardan sıyrılarak kendi özgürlüğünü ve öznel anlamını inşa etmeye başladığı zorunlu bir "başlangıç" noktasıdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz Bu çalışma, informal bir eğitim materyali olan edebiyatın, formal din eğitimi pedagojisine entegrasyonunu sağlamak amacıyla modern bireyin anlam krizini disiplinlerarası bir yaklaşımla incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın temel materyalini, 1930’ların tarihsel atmosferinde kaleme alınan iki zıt felsefi paradigma; Jean-Paul Sartre’ın Bulantı (1938) ve Samiha Ayverdi’nin Batmayan Gün (1939) romanları oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Metin analizi bulgularına göre, edebiyat okumalarında genellikle anlamsızlık ve hiçliğin trajik bir sonucu olarak değerlendirilen Sartre'ın bulantı kavramı, esasen modern bireyin dogmalardan sıyrılarak kendi özgürlüğünü ve öznel anlamını inşa etmeye başladığı zorunlu bir "başlangıç" noktasıdır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anlam Arayışı · Din Eğitimi · Jean-Paul Sartre

Özet

Öz Bu çalışma, informal bir eğitim materyali olan edebiyatın, formal din eğitimi pedagojisine entegrasyonunu sağlamak amacıyla modern bireyin anlam krizini disiplinlerarası bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırmanın temel materyalini, 1930’ların tarihsel atmosferinde kaleme alınan iki zıt felsefi paradigma; Jean-Paul Sartre’ın Bulantı (1938) ve Samiha Ayverdi’nin Batmayan Gün (1939) romanları oluşturmaktadır. Araştırmada nitel desenlerden "makrokomparastik" ve "tipolojik" karşılaştırmalı edebiyat analizi yöntemi kullanılmış; Bulantı'nın orijinal dili yerine Türkçe çevirisinin kullanılması yöntemsel bir sınırlılık olarak kaydedilmiştir. Metin analizi bulgularına göre, edebiyat okumalarında genellikle anlamsızlık ve hiçliğin trajik bir sonucu olarak değerlendirilen Sartre'ın bulantı kavramı, esasen modern bireyin dogmalardan sıyrılarak kendi özgürlüğünü ve öznel anlamını inşa etmeye başladığı zorunlu bir "başlangıç" noktasıdır. Ayverdi’nin eseri ise bu seküler özgürlüğün getirdiği boğucu yalnızlığa karşı, bireyin ilahi birliğe teslim olduğu tasavvufi bir "toplulukçu manevi çerçeve" ve bir "mürşit" rehberliği sunmaktadır. Tartışma ve sonuç bağlamında araştırma; etkili bir modern din eğitiminin, Sartre’ın işaret ettiği bireysel sorgulama ve özgürlük uyanışını (başlangıç noktasını) tanıyan, ancak eşzamanlı olarak Ayverdi’nin işaret ettiği toplulukçu aidiyeti ve manevi rehberliği sağlayan diyalektik ve kapsayıcı bir pedagoji geliştirmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Anlam Arayışı, Din Eğitimi, Jean-Paul Sartre, Karşılaştırmalı Edebiyat, Samiha Ayverdi, Tasavvuf, Varoluşçuluk.

Abstract

Abstract This study examines the meaning crisis of the modern individual through an interdisciplinary approach, aiming to integrate literature—as an informal educational material—into formal religious education pedagogy. The primary materials of the research are two contrasting philosophical paradigms written in the historical atmosphere of the 1930s: Jean-Paul Sartre’s Nausea (1938) and Samiha Ayverdi’s Batmayan Gün (1939). The research employs "macrocomparative" and "typological" comparative literature analysis from qualitative designs, noting the use of the Turkish translation of Nausea instead of its original language as a methodological limitation. According to the textual analysis, Sartre's concept of nausea, often regarded in literary readings merely as a tragic "result" of meaninglessness, is fundamentally a necessary "starting point" (awakening) where the modern individual sheds dogmas to construct subjective meaning and freedom. Conversely, against the suffocating isolation brought by this secular freedom, Ayverdi’s work offers a Sufi "communitarian spiritual framework" and the guidance of a spiritual mentor (mürşit), where the individual submits to divine unity. In conclusion, the study posits that an effective modern religious education must develop a dialectical and inclusive pedagogy; it should validate the existential questioning and demand for freedom highlighted by Sartre (the starting point), while simultaneously providing the communitarian belonging and spiritual guidance exemplified by Ayverdi. Keywords: Comparative Literature, Existentialism, Jean-Paul Sartre, Religious Education, Samiha Ayverdi, Search for Meaning, Sufism.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Coşkun, M. K. (2026). Modern Bireyin Anlam Arayışında İki Zıt Kutup: Sartre ve Ayverdi Ekseninde Bütüncül Bir Din Eğitimi Pedagojisine Doğru. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, Cilt: 15 Sayı: 44, 301–320. https://ajindex.com/articles/1640771

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Akkuş, A. ve Çakır, M. (2026). Samiha Ayverdi’de Münevver Kadın Düşüncesi ve Toplumsal Değerlerin Muhafazası. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 43(1), 360-378.
  2. Algur, H. (2019). Samiha Ayverdi Romanlarının Değer Eğitimi Açısından İncelenmesi. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 19(1), 183-208.
  3. Ashraf, S. A. (2002). Edebiyat Eğitimi ve Dinî Değerler: İslâmî Yaklaşım (A. Çalışkan, Çev.). Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 2(1), 143-156.
  4. Atay, H. (1974). Farabi’nin Üç Eseri. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. Ayverdi, S. (1939). Batmayan Gün. Kubbealtı Neşriyatı.
  5. Barrett, W. (1958). Irrational Man: A Study in Existential Philosophy. Doubleday. Başgil, A. F. (1962). Din ve Laiklik. Sönmez Neşriyat.
  6. Bilgin, B. (1988). Eğitim Bilimi ve Din Eğitimi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları.
  7. Can Kaynak, Ç. (2025). Eğitimde Milli ve Dini Bir Model Arayışı: Sufi Kadın Samiha Ayverdi Örneği. İlahiyat Akademi, 22, 95-124.
  8. Demir, Z. (2018). Sosyolojik Açıdan Edebiyat ve Din. Nosyon: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 1, 13-30.
  9. Ergin, O. N. (1977). Türk Maarif Tarihi. İstanbul: Eser Neşriyat.
  10. Esposito, J. L. (1998). Islam: The Straight Path. Oxford University Press.
  11. Karagöz, M. S. (2012). Samiha Ayverdi’nin ‘Batmayan Gün’ Romanında Kadın Kimliği Üzerine Bir İnceleme. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 7(3), 1665-1674.
  12. Kasimov, A., Bahronova, D., Hamrakulov, A. ve Hocayev, S. (2019). Qiyosiy Adabiyotshunoslik. Akademnashr.
  13. Meydan, H. (2016). Doktriner Düşünce ve Din Eğitimi: Anlamlı Öğrenme ve Bireysel Manevi Tecrübe Bağlamında Bir Değerlendirme. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 40, 85-114.
  14. Nasr, S. H. (2007). The Garden of Truth: The Vision and Promise of Sufism, Islam’s Mystical Tradition. HarperOne.
  15. Osmanoğlu, C. (2016). Cumhuriyet Dönemi Eğitim Literatüründe Din Eğitimine İlişkin Temel Kavramların Kullanılışı Üzerine Bir Araştırma. Bilimname, 30(1), 157-205.
  16. Sartre, J. P. (2025). Bulantı (S. Hilav, Çev.). Can Yayınları. (Orijinal eser 1938’de yayımlanmıştır). Schimmel, A. (1975). Mystical Dimensions of Islam. University of North Carolina Press.
  17. Taylor, C. (1989). Sources of the Self: The Making of the Modern Identity. Harvard University Press.
  18. Topçu, N. (1970). Türkiye’nin Maarif Davası. Hareket Yayınları.
  19. Ülken, H. Z. (1967). Eğitim Felsefesi. Milli Eğitim Basımevi.