KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi / 2025 / Cilt: 4 Sayı: 4

Koruyucu ve Tedavi Edici Sağlık Hizmetlerindeki Ebeler ve Hemşireler Arasında Madde Bağımlılığı Farkındalığı ve Öz Etkililik: Karşılaştırmalı Kesitsel Bir Çalışma

Substance-Addiction Awareness and Self-Efficacy Among Midwives and Nurses in Primary and Curative Health Services: A Comparative Cross-Sectional Study

Yonca Erman Aydın(Ordu Eğitim Araştırma Hastanesi)0000-0002-2262-5912
Figen Çavuşoğlu(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9789-2006
Sayfa
309–323
Yayın Tarihi
2025-11-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Madde Bağımlılığı Farkındalık Ölçeği'nde tedavi edici sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların (110,791±3,03) ve birinci basamak sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların (109,95±10,95) ortalama puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışma, birinci basamak ve tedavi edici sağlık hizmetlerinde çalışan ebeler ve hemşirelerin madde bağımlılığı farkındalık ve öz yeterlilik düzeylerini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntem: Bu karşılaştırmalı kesitsel çalışmanın örneklemi toplam 362 ebe ve hemşireden oluşmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Madde Bağımlılığı Farkındalık Ölçeği'nde tedavi edici sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların (110,791±3,03) ve birinci basamak sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların (109,95±10,95) ortalama puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Madde bağımlılığı · Ebe/hemşire · Koruyu ve tedavi edici sağlık hizmetleri

Özet

Amaç: Bu çalışma, birinci basamak ve tedavi edici sağlık hizmetlerinde çalışan ebeler ve hemşirelerin madde bağımlılığı farkındalık ve öz yeterlilik düzeylerini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bu karşılaştırmalı kesitsel çalışmanın örneklemi toplam 362 ebe ve hemşireden oluşmuştur. Katılımcıların 133'ü birinci basamak sağlık hizmetlerinde, 229'u ise tedavi edici sağlık hizmetlerinde çalışmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Madde Bağımlılığı Farkındalık Ölçeği ve Madde Bağımlılığından Korunma Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi, Tukey HSD, Mann-Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis varyans analizi kullanılmıştır. Bulgular: Madde Bağımlılığı Farkındalık Ölçeği'nde tedavi edici sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların (110,791±3,03) ve birinci basamak sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların (109,95±10,95) ortalama puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Birincil sağlık hizmetleri grubundaki katılımcıların Madde Bağımlılığını Önleme Öz Yeterlilik Ölçeği'ndeki ortalama puanı (76,24±10,07) diğer gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti. Her iki grupta da sigara içmemek ve bağımlılığı önleme eğitimi almış olmak, daha fazla farkındalık ve öz yeterlilik ile bağlantılıydı. Sonuç: Farkındalık düzeyleri benzer olsa da, önleyici ortamlarda çalışan ebeler ve hemşireler madde bağımlılığıyla mücadele konusunda kendilerini daha yetkin hissetmektedir. Tedavi birimleri için özel olarak tasarlanmış hizmet içi programlar ve sigara içilmeyen işyeri politikaları, bu öz yeterlilik farkını kapatabilir ve sağlık sisteminin bağımlılıkla mücadele kapasitesini güçlendirebilir.

Abstract

Aim: The study was conducted to compare the substance addiction awareness and self-efficacy levels of midwives and nurses in primary and curative health services. Methods: The sample of this comparative cross-sectional study consisted of a total of 362 midwives and nurses. 133 of the participants worked in primary health services, and 229 participants worked in curative health services. Data were collected using the Personal Information Form, the Substance Addiction Awareness Scale, and the Self-Efficacy for Protecting from Substance Abuse Scale. Independent sample t-test, one-way analysis of variance, Tukey HSD, Mann-Whitney U Test, and Kruskal-Wallis analysis of variance were used in statistical analysis. Results: The difference between the mean scores of the participants in the therapeutic health services (110.791±3.03) and the primary health care group (109.95±10.95) in the Substance Abuse Awareness Scale was statistically insignificant. The mean score of the participants in the primary health care services group on the Self-Efficacy Scale for Prevention of Substance Addiction (76.24±10.07) was significantly higher than the other group. Across both groups, not smoking and having delivered addiction-prevention training were linked to greater awareness and self-efficacy. Conclusion: Although awareness levels are comparable, midwives and nurses in preventive settings feel more capable of acting against substance addiction. Tailored in-service programmes for curative units and smoke-free workplace policies may close this self-efficacy gap and strengthen health-system capacity to combat addiction.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aydın, Y. E., Çavuşoğlu, F. (2025). Koruyucu ve Tedavi Edici Sağlık Hizmetlerindeki Ebeler ve Hemşireler Arasında Madde Bağımlılığı Farkındalığı ve Öz Etkililik: Karşılaştırmalı Kesitsel Bir Çalışma. Doğu Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi, Cilt: 4 Sayı: 4, 309–323. https://doi.org/10.59312/ebshealth.1758658

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Albayrak, S., & Balcı, S. (2014). Substance Abuse and Prevention in Young People. Journal of Education and Research in Nursing, 11(2), 30-37. (In Turkish)
  2. Alsubaie, S.S., Zarbah, A.A., Alqahtani, A.S., Abdullah, A.S., Aledrees, N.S., Alshehri, W.A., et al. (2020). Prevalence of Pregabalin (Lyrica) Abuse among Healthcare Professionals in Asser Province Saudi Arabia. International Journal of Mental & Health Psychiatry, 6, 1.
  3. Altın, A. (2021). The Effect of Religious Leader Trainer Training Program on Awareness Raising and Self-Efficacy in Combating Substance Addiction. Doctoral Thesis. Ondokuz Mayıs University Graduate School of Education Department of Nursing. Samsun, Turkey.
  4. Asfar, T., Al-Ali, R., Ward, K.D., Weg, M.V., Maziak, W. (2011). Are Primary Health Care Providers Prepared to Implement an Anti-smoking Program in Syria? Patient Education and Counseling, 85(2), 201–205.
  5. Bakır, H., & Hisar, K.M. (2016). Benefit and Barrier Perceptions and Self-Efficacy Status of Nurses Working in a University Hospital Regarding Exercise. Journal of General Medicine, 26(3), 84-91.
  6. Çakı, E.F., & Sönmez, M. (2020). Determination of Professional Attitude Levels of Nurses Working in Hospital. Turkish Journal of Science and Health, 1(2), 58-69.
  7. Çavuşoğlu, F., Altın, A., & Avcı, İ.A. (2019). Validity and Reliability Analysis of the Adult Form of the Substance Abuse Awareness Scale and the Self-Efficacy Scale for Protection from Substance Abuse. 2nd International May 19 Congress of Innovative Scientific Approaches Oral Presentation, Ondokuz Mayıs University. Samsun, Turkey. ISBN -978-625-7029-83-4.
  8. Chatdokmaiprai, K., Kalampakorn, S., McCullagh, M., Lagampa, S., & Keeratiwiriyaporn, S. (2017). Factors Predicting the Provision of Smoking Cessation Services Among Occupational Health Nurses in Thailand. Workplace Health & Safety, 65(6), 253-261.
  9. Cüceler, S., Yılmaz, M., & Türkleş, S. (2022). Psychosocial Nursing Care and Evidence-Based Intervention Studies for Substance Addicted Individuals. Journal of Addiction, 23(1), 105-110.
  10. Doğan, S. (2020). Assessment of Substance Abuse Awareness and Well-Being of Nursing Students. Master's Thesis. Usküdar University Institute of Health Sciences Department of Nursing. İstanbul, Turkey. 2020.
  11. Eker, F., Akkuş, D., & Kapısız, Ö. (2013). Development and Psychometric Evaluation of the Self-Efficacy Scale for Protection from Substance Abuse for Adolescents. Journal of Psychiatric Nursing, 4(1), 7-12.
  12. Esin N.M. (2014). Sampling. Research process, application, and critique in nursing. Edt: Erdoğan, S., Nahçivan, N., Esin, N.M. Nobel Medical Publishing House, İstanbul. (in Turkish).
  13. Guo, S., Wang, A., & Shu, B. (2015). Self-efficacy in providing smoking-cessation services among psychiatric nurses in central and southern Taiwan: An exploratory study. International. Journal of Mental Health Nursing, 24, 158–168.
  14. Hidalgo, K.D., Mielke, G.I., Parra, D.C., Lobelo, F., Simoes, E.J., Gomes, G.O., et al. (2016). Health promoting practices and personal lifestyle behaviors of Brazilian health professionals. BMC Public Health, 16(1114), 1-10.
  15. Karakaş, S.A., & Ersöğütçü, F. (2016). Substance Abuse and Nursing. Journal of Health Science and Profession, 3(2), 133-139. (In Turkish)
  16. Kaya, M., & Ergün, A. (2020). Health Sciences Students' Smoking Status, Factors Affecting Smoking and Awareness Levels of Secondary Cigarette Smoke. Journal of Nursing Academic Research, 6(3), 416-25.
  17. Kerkez, M., & Erci, B. (2021). The Effect of Organizational Trust Perceptions of Nurses with COVID-19 on Their Professional Self-Efficacy. Journal of Public Health Nursing, 3(3), 184-197.
  18. Köse, E.Ö., & Gül, Ş. (2018). The Substance Addiction Awareness Scale: A Study of the Validity and Reliability. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 19(3), 41-16.
  19. Mahmoodabadi, H.Z., Bahrami, F., Ahmadi, A., Etemadi, O., & Zadeh, M.S.F. (2012). The Effectiveness of Retraining Attribution Styles (Cognitive Therapy) on Dimensions of Family Functioning in Divorce Applicant Couples. International Journal of Psychological Studies, 4(2), 257.
  20. Ministry of Health Health Statistics Yearbook. 2023. https://www.saglik.gov.tr/TR-107086/saglik-istatistikleri-yilligi-2023-yayinlanmistir.html
  21. Moxham, L., Dwyer, T., & Reid-Searl, K. (2013). Graduate nurses and nursing student's behaviour: Knowledge and attitudes toward smoking cessation. Nurse Education Today, 33, 1443-1447.
  22. Mumba, J., & Phiri, J. (2019). Bridging Departmental Communication Gaps in Quasi-Institutions: A Case Study of ZESCO Limited. Open Journal of Business and Management, 7, 2009-2019.
  23. Muşlu, C., Baltacı, D., Kutanis, R., & Kara, İ.H. (2012). Anxiety, Depression and Quality of Life in Nurses Working in Primary Care and Hospital. Konuralp Medical Journal, 4(1), 17-23.
  24. Myers, B., Sorsdahl, K., Ward, C.L., Matzopoulos, L., Mtukushe, B., Nıcol, A., et al. (2015). Adapting a blended motivational interviewing and problem-solving intervention to address risky substance use amongst South Africans. Psychotherapy Research, 25(4), 435-444. https://doi.org/10.1080/10503307.2014.897770
  25. NARKO, A Research on Attitudes and Behavior for Tobacco, Alcohol and Substance Use in The General Population in Turkey Report. (2018). https://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/Duyurular/T%C3%9CRK%C4%B0YE%E2%80%99DE%20GENEL%20N%C3%9CFUSTA%20T%C3%9CT%C3%9CN%20ALKOL%20VE%20MADDE%20KULLANIMINA%20Y%C3%96NEL%C4%B0K%20TUTUM%20VE%20DAVRANI%C5%9E%20ARA%C5%9ETIRMASI.pdf. (In Turkish)
  26. Nusbaum, L., & Farkash, M. (2022). Attitudes, perceptions, self-efficacy and knowledge levels of Israeli nurses in relation to opioid misuse: A cross-sectional survey. Journal of Nursing Scholarship, 54, 242–249. https://doi.org/10.1111/jnu.12725
  27. Rosvall, A., & Carlson, E. (2017). Registered nurses perception of self-efficacy and competence in smoking cessation after participating in a web-based learning activity. Journal of Clinical Nursing, 26, 4777–4785.
  28. Snyder, R. (2016). Drug Abuse Among Health Professionals. https://cdn.ymaws.com/papharmacists.siteym.com/resource/resmgr/CE_Home_Studies/HP_Drug_Abuse_CE_Article.pdf.
  29. Steffenak, A.K.M., Nordström, G., Hartz, I., & Wilde-Larsson, B. (2015). Public Health Nurses Perception of Their Roles in Relation to Psychotropic Drug Use by Adolescents: a Phenomenographic Study. Journal of Clinical Nurse, 24, 970-979.
  30. Tsai YF, Tsai MC, Lin YP, Weng CE, Chen CY, Chen MC (2010) Facilitators and barriers to intervening for problem alcohol use. J Adv Nurs, 66, 1459–1468.
  31. Tsuei, S. H. T., Clair, V., Mutiso, V., Musau, A., Tele, A., Frank, E., & Ndetei, D. (2017). Factors influencing lay and professional health workers’ self-efficacy in identification and intervention for alcohol, tobacco, and other substance use disorders in Kenya. International Journal of Mental Health and Addiction, 15(4), 766-781.
  32. UNODC. World drug report. 2023. https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/Exsum_wdr2023.html
  33. WHO Global status report on alcohol and health and treatment of substance use disorders. 2024 https://www.who.int/publications/i/item/9789240096745
  34. WHO. Tobacco. 2023. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco
  35. Yılmaz, F.K., & Bilici, R. (2019). Determination of Tobacco Use Levels of Employees of a Mental Health Hospital and Their Opinions on Smoke-Free Hospital Practice: A Cross-Sectional Study. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 6(4), 194-206.
  36. Yu, J., Harris, B., & Shı, J. (2017). Adopting early intervention for substance use disorders: a preliminary study of primary healthcare professionals in New York State. Drugs: Education, Prevention and Policy, 25(6), 475-482.
  37. Esin N.M. (2014). Sampling. Research process, application, and critique in nursing. Edt: Erdoğan, S., Nahçivan, N., Esin, N.M. Nobel Medical Publishing House, İstanbul. (in Turkish).