Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightSözün maddileşmesine; alkış / kargış, dileklerin gerçekleşmesine inanılması günümüzde de gücünü kaybetmemiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Eski zamanlardan beri Türk kültürü dahil pek çok yerde ilkel insan için söz, büyü gücünü taşırdı. Tabiat güçlerini kutsal kabul etme, animistik düşünceler, manevi kültürün bir parçası olmuştur. İnsanın tabiat anlayışının, halkın sadece psikolojisinde değil, dilinde, kültüründe de bir iz bırakması kaçınılmazdır. İslam öncesi dönemde mevcut olan eski Türk inanışlarında isim ve söz, insan ile gizemli tabiat arasında bağ kurabilen bir araç olarak görülürdü. Sözün gücüne inanılması sonucunda “iyi dilek” anlamına gelen “alkış/algış” kavramı ortaya çıkmıştır. İster şaman ister sıradan bir kişi, gönderici-alıcı-mesaj yapısı olan alkışlar yardımıyla Gök Tengri’ye, çeşitli iyelere, Yüce Altay’a hitap ederek istekte bulunabilmişlerdir. Çalışmada Türk dünyasına has alkışların içerik, amaç, icra edilen mekâna göre sınıflandırılması, konuyla ilgili yapılmış çalışmalar ele alınacaktır. Bunun yanı sıra, söz konusu tür poetik özelliklere sahip olduğundan alkışların yapısı ve ritmik-sözdizimsel paralelizm, benzetme, abartma vs. gibi içerdiği edebî sanatlar, renklerin simgeciliği de değerlendirilecektir. Kimi zaman ritüelin bir parçası olan alkışın kompozisyonunun görsel olarak daha iyi anlaşılması amacıyla giriş, hitap edilen objenin takdis edilmesi ve rica olmak üzere üç bölümden oluşan alkışlar tablo şeklinde sunulacaktır. Bazı Türk lehçelerinde alkış kelimesiyle birlikte “büyü” anlamına gelen “arbau, arbağ” gibi kavramların kullanılması da sözün gücünün olmasını vurgulamaktadır. Sözün maddileşmesine; alkış / kargış, dileklerin gerçekleşmesine inanılması günümüzde de gücünü kaybetmemiştir.
Abstract
Since ancient times, words have carried the power of magic for primitive people in many places, including Turkic culture. Considering natural forces sacred and animistic thoughts have become a part of spiritual culture. It is inevitable that man's understanding of nature will leave a mark not only on the psychology of the people, but also on their language and culture. In the ancient Turkic beliefs that existed in the pre-Islamic period, names and words were seen as tools that could establish a connection between humans and the mysterious nature. As a result of believing in the power of words, the concept of "alkış/algış", meaning "good wish", emerged. Whether a shaman or an ordinary person, they were able to make requests by addressing Gök Tengri, various owners, and the Supreme Altay with the help of applause, which is the sender-receiver-message structure. In the study, the classification of applause specific to the Turkic world according to their content, purpose, place of performance, and studies on the subject will be discussed. In addition, since the genre in question has poetic features, the structure of the applause and rhythmic-syntactic parallelism, analogy, hyperbole, etc. such as literary arts and the symbolism of colors will be evaluated. In order to better understand the composition of the applause, which is sometimes a part of the ritual, the applause, which consists of three parts: introduction, blessing of the object addressed and request, will be presented in the form of a table. In some Turkic dialects, the use of concepts such as "arbau, arbağ", meaning "magic", together with the word “alkış”, emphasizes the power of words. Belief in materialization of the word, in alkış/ kargış and in wishes coming true has not lost its power today.