Dergiler / TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 3

Sezaryen Sonrası Kabızlık Sorunu: Nedenler ve Non-Farmakolojik Yönetim Yaklaşımları

Constipation After Cesarean Delivery: Causes and Non-Pharmacological Management Approaches

Tuğçe Kanat(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ)0009-0007-5668-8720
Sevil Günaydın(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA)0000-0003-2539-8783
Hüsniye Dinç Kaya(İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa)0000-0002-8461-643X
Sayfa
586–597
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu derlemenin amacı, sezaryen sonrası yaşanan kabızlık sorununun nedenleri ve yönetimine bakış açısı sunmaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Postpartum dönemde kadınların karşılaştığı en yaygın gastrointestinal sorunlardan biri kabızlıktır ve bu durum özellikle sezaryen doğum yapan kadınlarda sık görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kabızlık, postpartum iyileşme sürecini olumsuz etkileyerek annenin yaşam kalitesini düşürebilir ve emzirme, bebek bakımı gibi temel işlevlerini sekteye uğratabilir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu derlemenin amacı, sezaryen sonrası yaşanan kabızlık sorununun nedenleri ve yönetimine bakış açısı sunmaktır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sezaryen · postpartum dönem · kabızlık

Özet

Postpartum dönemde kadınların karşılaştığı en yaygın gastrointestinal sorunlardan biri kabızlıktır ve bu durum özellikle sezaryen doğum yapan kadınlarda sık görülmektedir. Sezaryen sonrası kabızlık; hormonal değişiklikler, cerrahi müdahaleye bağlı bağırsak hareketliliğinde azalma, ağrı nedeniyle mobilite kısıtlılığı ve analjezik ilaç kullanımı gibi çeşitli faktörlerden kaynaklanabilir. Kabızlık, postpartum iyileşme sürecini olumsuz etkileyerek annenin yaşam kalitesini düşürebilir ve emzirme, bebek bakımı gibi temel işlevlerini sekteye uğratabilir. Postpartum dönemde kabızlığın yönetiminde non-farmakolojik yaklaşımların rolü büyüktür. Bu kapsamda, beslenme ve sıvı alımının düzenlenmesi, sakız çiğneme, kahve tüketimi, fiziksel aktivite, sıcak uygulama, karın masajı, akupunktur ve akupresür, aromaterapi ile pelvik taban kas eğitimi gibi yöntemler etkili ve güvenli alternatifler olarak kullanılmaktadır. Bu derlemenin amacı, sezaryen sonrası yaşanan kabızlık sorununun nedenleri ve yönetimine bakış açısı sunmaktır.

Abstract

One of the most common gastrointestinal problems women face during the postpartum period is constipation, which is especially prevalent among women who have undergone cesarean delivery. Post-cesarean constipation can result from various factors, including hormonal changes, decreased bowel motility due to surgical intervention, limited mobility caused by pain, and the use of analgesic medications. Constipation can negatively impact the postpartum recovery process, reducing the mother's quality of life and interfering with essential functions such as breastfeeding and infant care. Non-pharmacological approaches play a significant role in managing constipation during the postpartum period. In this context, methods such as regulating nutrition and fluid intake, chewing gum, coffee consumption, physical activity, heat application, abdominal massage, acupuncture and acupressure, aromatherapy, and pelvic floor muscle training are used as effective and safe alternatives. The aim of this review is to provide an overview of the causes and management strategies of constipation experienced after cesarean section.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kanat, T., Günaydın, S., Kaya, H. D. (2026). Sezaryen Sonrası Kabızlık Sorunu: Nedenler ve Non-Farmakolojik Yönetim Yaklaşımları. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 3, 586–597. https://doi.org/10.52369/togusagbilderg.1760351

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. World Health Organization. WHO recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience. Geneva: WHO; 2022 [İnternet]. Yayın tarihi [30 Mart 2022; 10 Temmuz 2025]. Erişim adresi: https://www.who.int/publications/i/item/9789240045989
  2. Sendas MV, Freitas MJ. The needs of women in the postpartum period: A scoping review. Midwifery. 2024; 136:104098. doi:10.1016/j.midw.2024.104098
  3. Yeşilçınar İ, Acavut G, Ulubay M. Doğum yapan kadınların obstrüktif defekasyon sendromu ve konstipasyon açısından değerlendirilmesi. Cukurova Med J. 2020;45(3):807–13. doi:10.17826/cumj.683326
  4. Kuronen M, Hantunen S, Alanne L, Kokki H, Saukko C, Sjövall S, et al. Pregnancy, puerperium and perinatal constipation. BJOG. 2021;128(6):1057–64. doi:10.1111/1471-0528.16559
  5. Yin Y, Zhang Y, Qian C. Association of delivery mode and number of pregnancies with anorectal manometry data in patients with postpartum constipation. BMC Pregnancy Childbirth. 2023;23(1):160.
  6. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y. Constipation, hemorrhoids, and anorectal disorders in pregnancy, Off. J. Am. Coll. Gastroenterol. 2022;117(10):16-25. doi:10.14309/ajg.0000000000001962
  7. Palmieri S, De Bastiani SS, Degliuomini R, Ruffolo AF, Casiraghi A, Vergani P, … & Urogynecology‐Pelvic Floor Working Group (GLUP). Prevalence and severity of pelvic floor disorders in pregnant and postpartum women. International Journal of Gynecology & Obstetrics. 2022;158(2):346-351. doi: 10.1002/ijgo.14019
  8. Alpaslan M. Sezaryen sonrası ayak refleksolojisinin ağrı, intestinal motilite ve konfora etkisi: Tek kör randomize kontrollü çalışması [doktara tezi]. Ordu: Ordu Üniversitesi; 2023.
  9. Kırca AŞ, Gül DK. Effect of acupressure applied after cesarean section under spinal anesthesia postpone the duration of taking analgesics and on the gastrointestinal system: A randomized controlled trial. Explore (NY). 2023;19(1):58–64.
  10. Sökmen Y, Odabaş RK, Taşpınar A. Effectiveness of acupressure on post-cesarean bowel function: A randomized controlled trial. Altern Ther Health Med. 2024;30(3):24–9.
  11. Değirmenci S. Sezaryen doğum sonrası el masajının kadınların ağrı, konfor düzeyleri ve gaz çıkış süreleri üzerine etkisi: Randomize kontrollü deneysel bir çalışma [yüksek lisans tezi]. Konya: Selçuk Üniversitesi; 2023.
  12. Aydın Turan E. Sıcak su ayak banyosunun sezaryen sonrası gaz çıkışı ve ağrıya etkisi: Müdahale çalışması [doktora tezi]. Malatya: İnönü Üniversitesi; 2020.
  13. Yılmaz Fındık F, Gözüyeşil E, Gökyıldız Sürücü Ş, Avcıbay B. Doğum sonu dönemde geleneksel ve tamamlayıcı tıp yöntemleri ve ebelik bakımı. Sakarya Univ J Holist Health. 2023;6(1):172–93. doi:10.54803/sauhsd.1174745
  14. Irmak B, Bulut H. Abdominal cerrahi sonrasında bağırsak fonksiyonlarını artırmada farmakolojik olmayan yöntemlerin kullanımı: Kanıtlar ne diyor? IGUSABDER. 2021:336–50.
  15. Gül DK, Kırca AŞ. Effects of acupressure, gum chewing and coffee consumption on the gastrointestinal system after cesarean section under spinal anaesthesia. Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2021; 41(4), 573-580.
  16. T.C. Sağlık Bakanlığı. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Doğum Sonu Bakım Yönetim Rehberi. Ankara. 2018. Erişim tarihi [30 Haziran 2025]. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kadin-ve-ureme-sagligi-db/Rehberler/dogum_sonu_bakim_2020.pdf 17. Aydin Y, Altunyurt S, Oge T, Sahin F. Early versus delayed oral feeding after cesarean delivery under different anesthetic methods: A randomized controlled trial. Ginekol Pol. 2014;85(11):815–22. doi:10.17772/gp/1906
  17. Jalilian N, Ghadami MR. Postoperative outcomes of early versus late oral feeding after cesarean section. J Obstet Gynaecol Res. 2014;40(6):1649–52. doi:10.1111/jog.12246
  18. Macones GA, Caughey AB, Wood SL, Wrench IJ, Huang J, Norman M, et al. Guidelines for postoperative care in cesarean delivery: ERAS Society recommendations. Am J Obstet Gynecol. 2019;221(3):247.e1–9. doi:10.1016/j.ajog.2019.04.012
  19. Roslan F, Kushairi A, Cappuyns L, Daliya P, Adiamah A. Sham feeding with chewing gum on postoperative ileus: A meta-analysis. J Gastrointest Surg. 2020;24(11):2643–53. doi:10.1007/s11605-019-04507-3
  20. Bozkurt Koseoglu S, Korkmaz Toker M, Gokbel I, Celikkol O, Gungorduk K. Coffee consumption and bowel function recovery after cesarean. Ginekol Pol. 2020;91(2):85–90. doi:10.5603/GP.2020.0014
  21. Watanabe J, Miki A, Koizumi M, Kotani K, Sata N. Effect of postoperative coffee consumption on postoperative ileus: A systematic review. Nutrients. 2021;13(12):4394. doi:10.3390/nu13124394
  22. Gungorduk K, Paskal EK, Demirayak G, Köseoğlu SB, Akbaba E, Ozdemir IA. Coffee for intestinal function after laparoscopic gynecologic surgery. Int J Surg. 2020;82:130–5. doi:10.1016/j.ijsu.2020.08.016
  23. Vafaei N, Panahi R, Mokhtari M, Rezaei M, Mokhtari A, Amjadian M. Assessment of coffee consumption on post-cesarean bowel movements. J Obstet Gynaecol India. 2024;74(6):530–5. doi:10.1007/s13224-023-01926-w
  24. Gkegkes ID, Minis EE, Iavazzo C. Effect of caffeine intake on postoperative ileus: A systematic review and meta-analysis. Dig Surg. 2020;37(1):22–31. doi:10.1159/000496431
  25. Kırtıl İ, Kanan N. Erken mobilizasyonun gastrointestinal işlevlere etkisi: Sistematik derleme. Anadolu Hemşirelik Sağlık Bilim Derg. 2021;30(3):166–76.
  26. Makino Y, Choe MA. Effects of hot packs on small-intestinal motility and subjective feelings. Gastroenterol Nurs. 2017;40(4):279–86. doi:10.1097/SGA.0000000000000222
  27. Cao LX, Chen ZQ, Jiang Z, Chen QC, Fan XH, Xia SJ, et al. Integrated medicine for GI recovery after colorectal surgery. World J Gastroenterol. 2020;26(23):3271–81. doi:10.3748/wjg.v26.i23.3271
  28. Aydın H. Sakız çiğneme ve sıcak uygulamanın bağırsak fonksiyonlarına etkisi [yüksek lisans tezi]. Bursa: Uludağ Üniversitesi; 2019.
  29. Huang SY, Chiao CY, Chien LY. Abdominal massage on chronic constipation: Meta-analysis. Int J Nurs Stud. 2025;161:104936. doi:10.1016/j.ijnurstu.2024.104936
  30. Zou X, Cai M. Electrical stimulation with abdominal massage in cesarean patients: A randomized study. Clin Exp Obstet Gynecol. 2024;51(7):166. doi:10.31083/j.ceog5107166
  31. Chapelle SL, Bove GM. Visceral massage reduces postoperative ileus in a rat model. J Bodyw Mov Ther. 2013;17(1):83–8. doi:10.1016/j.jbmt.2012.05.004
  32. Boonruab J, Poonsuk P, Damjuti W. Thai massage vs Senokot in chronic constipation. Evid Based Integr Med. 2020;25:1-8. doi: 10.1177/2515690X20960644
  33. Abadi F, Shahabinejad M, Abadi F, Kazemi M. Effect of acupressure on postoperative ileus. J Acupunct Meridian Stud. 2017;10(2):114–9. doi:10.1016/j.jams.2016.11.008
  34. Bakar A, Safaat A, Sriyono, Qomariah SN. ST-36 acupressure and gut motility in cesarean patients. Indian J Public Health Res Dev. 2019;10(8):2735–9. doi:10.5958/0976-5506.2019.02284.8
  35. Erçin E, Dinçel D. Sindirim sistemi hastalıklarında aromaterapi. In: Altıntaş A, Kartal M, editors. Aromaterapi. 1. baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p. 95–104.
  36. Khadem E, Shirazi M, Janani L, Rahimi R, Amiri P, Ghorat F. Effect of topical chamomile oil on postoperative bowel activity after cesarean. J Res Pharm Pract. 2018;7(3):128–35.
  37. Fazel N, Pejhan A, Taghizadeh M, Tabarraei Y, Sharifi N. Effects of Anethum graveolens L. (Dill) essential oil on the intensity of retained intestinal gas, flatulence and pain after cesarean section: A randomized, double-blind placebo-controlled trial. J Herb Med. 2017;8:8–13.