Dergiler / Tarih ve Tarihçi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 1

Türk Diplomatik Arşivine Göre 1950'lerde Ürdün'e Yapılan Dış Yardımlar ve Kalkınma Planı

According to the Turkish Diplomatic Archives, Foreign Aid and Development Plan Provided to Jordan in the 1950s.

Sayfa
54–65
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ülkenin kalkınmasında İngiltere, Amerika ve Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı’nın yardımları olduğu, bu üç kanaldan gelen yardımların ayrı ama birbirini destekleyen alanlarda tasarruf edildiği çalışmanın bulguları arasındadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ülkelerin birbirleriyle olan diplomatik bağlarını güçlü tutma, gelişmeleri yakından takip etmeleri hem muhataplarının gelişimini izleme hem de bu gelişmeleri kayıt altına alma imkânı sunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ortadoğu bölgesinin önemli bir ülkesi olan Ürdün, aynı zamanda Filistin’in işgalinden önemli derecede etkilenmesinden dolayı Türkiye’nin yakında izlediği ülkelerden birisidir.
💡
Sonuç & Katkı:Ülkenin kalkınmasında İngiltere, Amerika ve Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı’nın yardımları olduğu, bu üç kanaldan gelen yardımların ayrı ama birbirini destekleyen alanlarda tasarruf edildiği çalışmanın bulguları arasındadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ürdün · Dış Yardımlar · İngiltere

Özet

Ülkelerin birbirleriyle olan diplomatik bağlarını güçlü tutma, gelişmeleri yakından takip etmeleri hem muhataplarının gelişimini izleme hem de bu gelişmeleri kayıt altına alma imkânı sunmaktadır. Bu anlamda Türkiye Cumhuriyeti pek çok ülkede diplomatları aracılığıyla gelişmeleri izlemeye muvaffak olmuştur. Bu ülkelerden birisi Ürdün’dür. Ortadoğu bölgesinin önemli bir ülkesi olan Ürdün, aynı zamanda Filistin’in işgalinden önemli derecede etkilenmesinden dolayı Türkiye’nin yakında izlediği ülkelerden birisidir. Bu çalışmada Türkiye’nin Ürdün’deki gelişmeleri izlediği 1950’li yıllara odaklanılmıştır. Yaklaşık yarım milyon mülteciyi barındırmak durumunda olan ülkenin karşılaştığı diğer zorluk bağımsızlığı sonrası yapılanmadır. Daha çok Türk diplomatik arşivine dayanan bu çalışmada, Türkiye’nin Amman elçiliğinde görevli Üçüncü Kâtibi Selman Pınar’ın hazırladığı raporundan faydalanılmıştır. Ayrıca telif eserler de çalışmanın kaynakları arasında yer almıştır. Ülkenin kalkınmasında İngiltere, Amerika ve Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı’nın yardımları olduğu, bu üç kanaldan gelen yardımların ayrı ama birbirini destekleyen alanlarda tasarruf edildiği çalışmanın bulguları arasındadır.

Abstract

Maintaining strong diplomatic ties between countries and closely monitoring developments enables nations to track the progress of their counterparts and to document these developments. In this regard, the Republic of Turkey has successfully monitored developments in many countries through its diplomats. One such country is Jordan. As a key country in the Middle East, Jordan is also one of the nations closely monitored by Turkey due to its significant impact from the occupation of Palestine. This study focuses on the 1950s, a period during which Turkey monitored developments in Jordan. Another challenge faced by the country, which was obliged to host approximately half a million refugees, was the post-independence reconstruction. Drawing primarily on Turkish diplomatic archives, this study makes use of a report prepared by Selman Pınar, Third Secretary at the Turkish Embassy in Amman. Additionally, copyrighted works are included among the study’s sources. The findings of the study indicate that assistance from the United Kingdom, the United States and the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA) contributed to the country’s development, and that aid from these three channels was channelled into distinct yet mutually reinforcing sectors.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tanık, İ. H. (2026). Türk Diplomatik Arşivine Göre 1950'lerde Ürdün'e Yapılan Dış Yardımlar ve Kalkınma Planı. Tarih ve Tarihçi, Cilt: 5 Sayı: 1, 54–65. https://doi.org/10.62425/history.1955678

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Başkanlığı, Türk Diplomatik Arşivi (TDA). 580/7408, 40415, 1
  2. TDA, 580/7469, 40961, 1.
  3. TDA, 522/88055, 320651, 94.
  4. TDA, 580/ 7519, 40188, 2.
  5. Araştırma Eserler
  6. Armaoğlu, 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1955). İstanbul: Timaş Yayınları, 2015.
  7. Avaro, Maylis. “Zombie International Currency: The Pound Sterling 1945–1971”, The Journal of Economic History, 84/3, (2024): 917-957.
  8. Birnbaum, Eugene A., “The Cost of a Foreign Exchange Standard or of the Use of a Foreign Currency as the Circulating Medium”, IMF Staff Papers, Vol. 6, No. 1, (1957): 477-491.
  9. Çevik, Ahmet Can. “Manda İdaresinden Günümüze Ürdün ve Türkiye İlişkileri”. Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi, 2008.
  10. Deek, Anan. Shajrawi, Ahmad. Alshaketheep, Khaled. Zraqat, Omar. Asfour, Bara and Deeb, Arafat. “Assessing the Socioeconomic Ramifications: Jordan’s Economic Growth and Its Effects on Poverty Mitigation and Income Inequality”, Edit by Hashem Alshurafat, Emeral Publishing, Leed, (2025): 39-51.
  11. Honey, RD. and Kharmeh, S.Abu. “Organizing Space For Development Planning: The Case Of Jordan”, Political Geography Quarterly, 7/3, (July 1988): 271-281.
  12. Hughes, Matthew. “The Conduct of Operations: Glubb Pasha, the Arab Legion, and the First Arab–Israeli War, 1948–49”, War in History, 26/4, (2019): 539–562.
  13. Issa, Mohammad Saleh Bani, “Factors of stability and sustainable development in Jordan in its first centenary 1921–2021 (An Analytical Descriptive Study)”, Heliyon, 9, (2023): 1-15.
  14. Kayadurmuş, Gökhan, “Modern Ürdün Devleti’nin Kuruluşu”. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, 2005.
  15. Little, Douglas. “A Puppet in Search of a Puppeteer? The United States, King Hussein, and Jordan, 1953-1970”, The International History Review, 17/3, (August 1995): 512-544.
  16. Salameh, Mohammed Bani. Ananzeh, Azzam and Daradkah, Mohammed. “The Impact of Economic Reform on Political Reform: Jordan as a Model”, American Journal of Industrial and Business Management, 8, (2018): 1556-1586.
  17. Ulutaş, Ayşe. “Mandaterliğin Sona Ermesinden Haşimi Krallığı'na Ürdün ve Türkiye ile İlişkileri (1921–1946)”. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2019.
  18. United Nations, Annual Report of the Direktör of the United Nations Relief and Works Agency For Palestine Refugees, New York, 1956.
  19. Unıted Natıons, Treaty Series Treaties, and International Agreements registered or filed and recorded with the Secretariat of the United Nations, Vol. 157, 1953.
  20. Unıted Natıons, Treaty Series Treaties, and international agreements registered or filed and recorded with the Secretariat of the United Nations, Vol. 266, 1957.
  21. Süreli Yayınlar
  22. Akis Dergisi
  23. Hürriyet Gazetesi