Dergiler / İlahiyat Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 23

Cahiliye Döneminde Elçilik Kültürü

ENVOY CULTURE IN THE JAHILIYYAH PERIOD (IN TERMS OF SOCIO-POLITICAL AND ECONOMIC CONTEXT)

Abdurrahman Demirci(mardin artuklu üniversitesi)0000-0003-2369-1847
Sayfa
22–43
Yayın Tarihi
2025-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çok boyutlu bir mahiyet arz eden cahiliye elçilik kültürünün kabileler arası ilişkilerin devamlılığı ve istikrarını sağlama noktasında hayati bir işlev gördüğü sonucuna varılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslam öncesi Arap yarımadasının genelinde siyasi birlikten yoksun ancak kabile eksenli bir toplum yapısı mevcuttu.
📊
Temel Bulgular & Veri:Birey kabile sayesinde var olabildiği ve hakları kabile sayesinde güvence altına alındığı için mensupları, kabilenin nüfuz ve etkinliği uğrunda yeteneklerini seferber etmekle yükümlüydü.
💡
Sonuç & Katkı:Çok boyutlu bir mahiyet arz eden cahiliye elçilik kültürünün kabileler arası ilişkilerin devamlılığı ve istikrarını sağlama noktasında hayati bir işlev gördüğü sonucuna varılmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslam Tarihi · Kabile · Elçi

Özet

İslam öncesi Arap yarımadasının genelinde siyasi birlikten yoksun ancak kabile eksenli bir toplum yapısı mevcuttu. Yarımadada var olan devletler bile kabileler tarafından kurulmuş ve ayakta kalabilmeleri kurumsallıktan ziyade kabile aidiyetiyle mümkün olabilmişti. Kabile kendi içinde yalnızca bir soy birliği değil; aynı zamanda hukukî, siyasî ve ekonomik bir bütün anlamı taşımaktaydı. Birey kabile sayesinde var olabildiği ve hakları kabile sayesinde güvence altına alındığı için mensupları, kabilenin nüfuz ve etkinliği uğrunda yeteneklerini seferber etmekle yükümlüydü. Her kabileyi ayakta tutan, güçlü kılan lider, şair, hatip, kâhin ve eşraf gibi yetenek sahibi mensupları mevcuttu. Kabilelerin birbirleriyle bağ kurma, ittifak oluşturma ve her türlü sorunları çözme vasıtası ise elçileriydi. Kabilenin dış dünyayla bağ kurmasını sağlayan, maddi-manevi her yönüyle bekasına hizmet eden elçilik, adeta sayılan tüm rol ve yeteneklerin bir toplamı gibiydi. Elçiler, genellikle hitabeti güçlü, ikna kabiliyeti yüksek, lider ruhlu, şair veya soylu kişiler arasından seçilirdi. Bu makalede Cahiliye döneminde elçiliklerin bireysel, kurumsal ve heyet şeklinde birçok uygulaması olduğu tespit edilmektedir. Cahiliyedeki elçilik uygulamalarının genelde tüm kabilelerin özelde ise Kureyş kabilesinin varlık teminatı ve refah vesilesi olduğu kanısına varılmaktadır. Makale Cahiliye döneminin sözlü gelenek yapısı ve gücünün elçilik kültürünün şekillenmesinde ve zenginleşmesinde büyük pay sahibi olduğunu ortaya koymaktadır. Çok boyutlu bir mahiyet arz eden cahiliye elçilik kültürünün kabileler arası ilişkilerin devamlılığı ve istikrarını sağlama noktasında hayati bir işlev gördüğü sonucuna varılmaktadır.

Abstract

During the Jahiliyyah period, the Arabian peninsula had a social structure that was detached from political unity and generally based on tribalism. Even the states established in the Arabian Peninsula were founded by tribes and their survival was made possible by tribal ties, not institutionalisation. The tribe itself was not only a unity of lineage; it was also a legal, political and economic unity. It was through the tribe that a person could exist and his rights were secured. The members of the tribe were therefore obliged to mobilise everything for the influence and effectiveness of the tribe. Each tribe had talented members such as leaders, poets, orators, priests and notables who made each tribe powerful. The envoys enabled the tribes to liaise with each other, form alliances and solve all their problems. It was the envoys that enabled the tribe to establish ties with other tribes or states. The ambassadorship, which served every material and spiritual aspect of the tribe, was almost like a sum of all the roles and abilities listed. Envoys were usually chosen from among poets or nobles with strong oratory skills, high persuasiveness, leadership spirit, poets or nobles. This article determined that there were many applications of envoys in the Jahiliyyah period in the form of Individual, institutional and delegation. Ambassadorial practices in Jahiliyyah were the means of wealth and prosperity of all tribes in general and the Quraysh tribe in particular. According to the article, the structure and power of the oral tradition of the Jahiliyya period had a great share in shaping and enriching the ambassadorial culture. It is concluded that the multi-dimensional Jahiliyya embassy culture played a vital function in ensuring the continuity and stability of inter-tribal relations.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demirci, A. (2025). Cahiliye Döneminde Elçilik Kültürü. İlahiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 23, 22–43. https://ajindex.com/articles/1616659

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (44)

  1. Âfîfî, Rıf’at Zekî Mahmud. Edebu’l-Vifâde ve’s-Sefare mine’l-Cahiliyye hattâ nihâyeti’l-Asri’l-Abbasî, Kahire: Matbaatu Dâru’l-Kutub ve’l-Vesâiku’l-Kavmiyye, 1998.
  2. Âkil, Nebîh. “el-Vufûd ve’s-Sefâre fi’l-Câhiliyye ve Ahdi’r-Resûl”, Mecelet-tu Dirâsâtun Târihiyye, Câmiatu Dımaşk, Suriye, 12/39-40, 1991, ss. 9-29.
  3. Alûsî, Mahmud Şükri, Bulûğu’l-Ereb fî Ma’rifeti Ahvâli’l-Arab, tsh. Muham-med Behcet el-Eserî, 3 Cilt. Mısır: el-Mektebetu’l-Ehliyye, H.1314.
  4. Apak, Adem. “İslam Öncesi Dönemde Mekke İdare Sistemi ve Siyasetini Oluşumu”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 10/1, 2001, ss. 177-194.
  5. Belâẑurî, Ahmed b. Yahyâ. Ensâbu'l-Eşrâf. nşr. Suheyl Zekkâr, Riyâd ez-Ziriklî. 13 Cilt. Beyrût: Dâru'l-Fikr, 1417/1996.
  6. Cevherî, İsmail Ebû Nasr. Tâcu'l-Luğa ve Sıhâhu'l-ʿArabiyye. nşr. Aḥmed ʿAbdulğafûr ʿAttâr. 4 Cilt. Beyrut: Dâru'l-İlm li'l-Melâyîn, 1407/1987.
  7. Cürcani, Muhammed Seyyid Şerif. Mu’cemu’t-Ta’rîfât. thk. Muhammed Sıddık el-Minşâvî. Kahire, Dâru’l-Fazîle, 2004.
  8. Çağatay, Neşet. İslam Öncesi Arap Tarihi ve Câhiliye Çağı, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1982.
  9. Çubukçu, Asri. “Eksem b. Sayfî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 10/550-551. İstanbul: TDV Yayınları, 1994.
  10. Damîriyye, Osman Cum’a. es-Sefâret ve’-Süferâ fi’l-İslam, Dirâse Fıkhiyye Mukârene, Mekke: Rabitâtu’l-Âlemu’l-İslâm, 1421.
  11. Dekka, Muhammed Ali. “es-Suferâu ve’s-Sefâretu İnde’l-Arab Kable’l-İslam /Dâhilu’l-Cezire”, et-Turâsu’l-Arabî, Suriye: 1984, 4/15-16, ss. 189-196.
  12. Demirci, Abdurrahman. Kavram Atlası/Siyer I, Ankara: Gazi Kitabevi: 2020.
  13. Ezherî, Ebû Manṡûr Muḥammed. Tehẑîbu'l-Luğa. nşr. Muhammed ʿAvd Mirʿab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi't-Turâsi'l-ʿArabî, 2001.
  14. Ezraḳî, Ebû'l-Velîd Muḥammed, Aḫbâru Mekke ve mâ Câe fîhâ mine'l-Âŝâr. nşr. Ruşdî es-Ṡâliḥ Mulaḥḥas. 2 Cilt. Beyrut: Dâru'l-Endelus, 1403/1983.
  15. Feyyûmî, Ebû'l-ʿAbbâs Aḥmed, el-Miṡbâḥu'l-Munîr fî Ğarîbi'ş-Şerḥi'l-Kebîr, 2 Cilt. Beyrût: Mektebetu'l-ʿİlmiyye, ts.
  16. Fîruzâbâdî, Mecduddîn Muhammed. Kamusu’l-Muhît, Beyrut: Muessese-tu’r-Risale, 1426/ 2005.
  17. Halîl b. Ahmed, Ebû ʿAbdurrahman el-Ferâhîdî. Kitâbu'l-ʿAyn. nşr. Mehdî el-Mahzûmî, İbrahim es-Sâmirrâʾî. 8 Cilt. Beyrut: Mekte-betu'l-Hilâl, 1988.
  18. Hamidullah, Muhammed. “el-İlâf veya İslâm’dan Önce Mekke’nin İktisadi-Diplomatik Münasebetleri”, çev. İsmail Cerrahoğlu, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1961, 9/1-4, ss. 213-222.
  19. İbn ʿAbdilberr, Ebû ʿOmer Yûsuf. el-ʾİstîʿâb fî Maʿrifeti'l-ʾAṡḥâb. nşr. ʿAlî Muḥammed Muʿavviḍ, ʿÂdil ʿAbdulmevcûd. y.y.: Dâru'l-Kutubi'l-ʿİlmiyye, 1415H.
  20. İbn Abdirabbih, Ebu Ömer Şihabuddîn. el-Ikdu’l-Ferîd, çev. Musa Kazım Yılmaz. 3 Cilt. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2021.
  21. İbn Dureyd, Ebû Bekr Muhammed. Cemheretu'l-Luğa. nşr. Remzî Munîr Baʿlebekkî. 3 Cilt. Beyrut: Dâru'l-ʿİlm li'l-Melâyîn, 1408/1987.
  22. İbnu'l-Eŝîr, Ebû'l-Ḥasen ʿAlî el-Cezerî, el-Kâmil fî't-Târîḫ. nşr. ʿUmar ʿAbdusselâm Tedmurî), 10 Cilt. Beyrût: Dâru'l-Kitâbi'l-ʿArabî, 1417/1997.
  23. İbnu'l-Eŝîr, Ebû'l-Ḥasen ʿAlî el-Cezerî, Usdu'l-Ğâbe fî Maʾrifeti'ṡ-Ṡahâbe. nşr. ʿÂdil Aḥmed er-Rufâʿî. 8 Cilt. Beyrut: Dâru İḥyâʾi't-Turâŝi'l-ʿArabî, 1996.
  24. İbnu'l-Eŝîr, Mecdu'd-Dîn el-Cezerî. en-Nihâye fî Ğarîbi'l-Hadîŝ ve'l-Eŝer. nşr. Ṭâhir Aḥmed ez-Zâvî-Mahmûd Muḥammed et-Ṭanâhî. 5 Cilt. Beyrût: el-Mektebetu'l-ʿİlmiyye, 1399/1979.
  25. İbn Fâris, Ahmed el-Kazvînî, Muʿcemu Mekâyîsi'l-Luğa. nşr. ʿAbdusselâm Muhammed Hârûn. 6 Cilt. y.y.: İttihâdu'l-Kuttâbi'l-ʿArab, 1423/2002.
  26. İbnu’l-Ferra, Ebû Ali Hüseyin. Kitâbu Rusuli’l-Mulûk, Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Cedîd, 1993.
  27. İbn Habîb, Ebû Caʿfer Muḥammed. el-Munemmak fî Ahbâri Kureyş. nşr. Hurşîd Ahmed Fârûk. Beyrut: ʿÂlemu'l-Kutub, 1405/1985.
  28. İbn Hişâm, Ebû Muhammed ʿAbdulmelik. es-Sîretu'n-Nebeviyye. nşr. Mus-tafâ es-Sakka v. d. 2 Cilt. Mısır: Mektebetu Mustafâ el-Bâbî'l-Halebî, 1375/1955.
  29. İbn Manzûr, Ebû'l-Fadl Muhammed. Lisânu'l-ʿArab. 15 Cilt. Beyrût: Dâru Sâdir, 1414/1993.
  30. İsfehanî, Ebu’l-Ferec. el-Eğânî, thk. Abdülkerim Uzbavî, Abdülaziz Matar, 24 Cilt. Mısır: el-Heyetü’l- Mısrıyyetü’l-Âmme li’l-Kitâb-Matbaatu Dâru’l-Kutubu’l-Mısrıyye, 1994.
  31. Mesʿûdî, Ebû'l-Hasen ʿAlî. Murûcu'z-Zeheb ve Meʿâdinu'l-Cevher. nşr. Esʿad Dâğır. 4 Cilt. Kum: Dâru'l-Hicre, 1409H.
  32. Mezruği, Fatıma Hammed. el-Munâferât fî Edebi Kable’l-İslam, Abudabi: Dâru’l-Kutubu’l- İlmiyye, 2009.
  33. Sâlim, Seyyid Abdülaziz. Târîhu’l-Arab fî Asri’l-Câhilî, Beyrut: Dâru’n-Nehdatu’l-Arabiyye, ts.
  34. Sıddıqui, Muhammad Yasin Mazhar. Organisation Of Government Under The Prophet, Delhi: Idarah-i Adabiyat-i Delli, 2009.
  35. Taberî, Ebû Caʿfer Muhammed b. Cerîr. Târîhu'l-Umem ve'l-Mulûk. 5 Cilt. Beyrut: Dâru'l-Kutubi'l-ʿİlmiyye, 1407H.
  36. Taberî, Ebû Caʿfer Muhammed b. Cerîr. Câmiʿu'l-Beyân ʿan Teʾvîli ʾÂyi'l-Kurʾân. nşr. ʿAbdullâh b. ʿAbdilmuḥsin et-Turkî. 24 Cilt. Ka-hire: Dâru Hicr, 1422/ 2001.
  37. Tabii, Muhammed. es-Sefârât fi’l-İslam, Kahire: Mektebetu Medbûlî, 1988.
  38. Temir, Hakan. Arap Yarımadasında Kabile Hayatı, İstanbul: Siyer Yayınları, 2021.
  39. Yâkût el-Hamevî, Ebû ʿAbdullâh Şihâbuddîn. Muʿcemu'l-Buldân. 7 Cilt. Beyrût: Dâru Sâdır, 1995.
  40. Yavuz, Yusuf Şevki. “Münazara”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 31/579-580. Ankara: TDV Yayınları, 2000.
  41. Zebîdî, Muhammed. ʿAbdurrezzâk. Tâcu'l-ʿArûs min Cevâhiri'l-Kâmûs. nşr. Komisyon. 40 cilt. b.y.y.: Dâru'l-Hidâye, ts.
  42. Ẑehebî, Şemsüddîn Ebû ʿAbdullâh. Siyeru Aʿlâmi'n-Nubelâ'. nşr. Suʿayb el-Arnâvut 25 Cilt. y.y.: Muʾessesetu'r-Risale, 1405/1985.
  43. Zemaḫşerî, Ebû'l-Ḳâsım Maḥmûd. el-Keşşâf ʿan Ḥaḳâîḳı Ğavâmiḍi't-Tenzîl. 4 Cilt. Beyrût: Dâru'l-Kitâbi'l-ʿArabî, 1407.
  44. Zemaḫşerî, Ebû'l-Kâsım Mahmûd. Esâsu'l-Belâğa. nşr. Muḥammed Bâsil ʿUyûnu's-Sevd. 2 Cilt. Beyrût: Dâru'l-Kutubi'l-ʿİlmiyye, 1419/ 1998.