KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Dicle Akademi Dergisi / 2026 / Cilt: 2 Sayı: 1

Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği

Yalçın Uçak(TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI DİYARBAKIR)
Hibet Düşünceli(TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI DİYARBAKIR)
Coşkun Bulut(TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI DİYARBAKIR)
Muhammet Masuk Türk(TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI DİYARBAKIR)
Nizam Biçer(TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI DİYARBAKIR)
Sayfa
53–73
Yayın Tarihi
2022-03-09
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamızın konusu, Ali Emîrî’nin Tezkire-i Şuara-yı Âmid adlı eserinde müellifler ve vasıfları anlatılırken kullanılan tavsif cümlelerini tespit edip bu cümlelerin dil içi çevirilerini yapmaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Klasik Türk edebiyatının kaynak eserlerinden biri de şuara tezkireleridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tezkire müellifleri, tezkirelerde şairler ve yazarlar hakkında bilgi verirken bazen farklı üslûpları kullanmışlardır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızın konusu, Ali Emîrî’nin Tezkire-i Şuara-yı Âmid adlı eserinde müellifler ve vasıfları anlatılırken kullanılan tavsif cümlelerini tespit edip bu cümlelerin dil içi çevirilerini yapmaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ali Emîrî · müellif · klasik Türk edebiyatı

Özet

Klasik Türk edebiyatının kaynak eserlerinden biri de şuara tezkireleridir. Genel olarak klasik Türk edebiyatı alanında eser vermiş müelliflerin hayat hikâyeleri, eserleri ve edebî kişiliklerini konu edinen tezkireler, müellifler hakkında bilgi veren önemli kaynaklardır. Türk edebiyatında tezkire türünün ilk örneği Ali Şîr Nevâî’nin Mecâlisü’n-Nefâ’is adlı eseridir. Tezkire geleneği Sehî Bey, Latîfî ve Aşık Çelebî ile devam etmiştir. Bu gelenek, XX. yüzyılda Ali Emîrî’nin Tezkire-i Şuara-yı Âmid’i ile varlığını sürdürmüş ve Mahmut Kemal İnal’in Son Asır Türk Şairleri adlı tezkiresiyle sona ermiştir. Tezkirelerde genel olarak müelliflerin doğum-ölüm yeri ve tarihi, mesleği, edebî kişiliği ve eserlerine yer verilmiştir. Verilen bu bilgiler, kısmen de olsa okuyucuların şair/yazarların hayat hikâyeleri ve edebî kişilikleri hakkında bilgi sahibi olmasına yardımcı olmuştur. Tezkire müellifleri, tezkirelerde şairler ve yazarlar hakkında bilgi verirken bazen farklı üslûpları kullanmışlardır. Bu üslûplardan biri de müellifleri anlatırken kullanılan tavsîf cümleleridir. Çalışmamızın konusu, Ali Emîrî’nin Tezkire-i Şuara-yı Âmid adlı eserinde müellifler ve vasıfları anlatılırken kullanılan tavsif cümlelerini tespit edip bu cümlelerin dil içi çevirilerini yapmaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Uçak, Y., Düşünceli, H., Bulut, C., Türk, M. M., Biçer, N. (2022). Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. Dicle Akademi Dergisi, Cilt: 2 Sayı: 1, 53–73. https://ajindex.com/articles/1611828

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Açıkgöz, Namık. (2017), Riyâzü’ş-Şu'arâ (Tezkiretü’ş-Şu'arâ), Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/54137,540229-riyazu39s-suarapdfpdf.pdf adresinden alındı.
  2. Ali Emîrî. (1328), Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid, Birinci Cild, Dersaadet: Matba’a-yı Âmidî. Devellioğlu, Ferit. (2002), Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat, Aydın Kitabevi Yayınları, Ankara.
  3. Erdem, Sadık. (1994), Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ'sı: İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük, AKM Başkanlığı Yayınları, Ankara.
  4. İpekten, Halûk; Kut, Günay; İsen, Mustafa; Ayan, Hüseyin; Karabey, Turgut. (2017). Heşt Bihişt: Sehî Beg, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 29 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56165,hest-bihistpdf.pdf?0 adresinden alındı.
  5. Kadıoğlu, İdris. (2014), Tezkire-i Şu'arâ-yı Âmid, Sonçağ Yayınları, Ankara.
  6. Kadıoğlu, İdris. (2018), Tezkire-i Şu'arâ-yı Âmid: Ali Emîrî Efendi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 25 Ağustos 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/58689,ali-emiri-efendi--tezkire-i-suara-yiamidpdf.pdf?0 adresinden alındı.
  7. Kılıç, Filiz. (1998), XVII. Yüzyıl Tezkirelerinde Şair ve Eser Üzerine Değerlendirmeler, Akçağ Yayınları, Ankara.
  8. Kılıç, Filiz. (2017), Şefkat Tezkiresi (Tezkire-i Şu’arâ-yı Şefkat-i Bağdâdî), Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55753,sefkat-tezkiresi-pdf.pdf?0 adresinden alındı.
  9. Kılıç, Filiz. (2018), Meşâ’irü’ş-şu’arâ: Es-Seyyid Pîr Mehmed bin Çelebi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde ttp://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/59036,asik-celebi-mesairus-suarapdf.pdf?0 adresinden alındı.
  10. Koncu, Hanife, Çakır, Müjgan. (2017), Kâfile-i Şu’arâ: Mehmed Tevfîk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56163,mehmed-tevfik-kafile-isu39arapdf.pdf?0 adresinden alındı.
  11. Oktay, Adnan. (2018), Tezkire-i Şu'arâ-yı Âmid'de Edebî Tenkidin Sözü: Hicrî XIII. Asır Şairleri, Turkish Studies, Volume 13/20 Summer, ww.turkishstudies.net, DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13796, p. 575-590, ISSN: 1308-2140, Ankara Turkey.
  12. Solmaz, Süleyman. (2005), Ahdî ve Gülşen-i Şu'arâ'sı, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara.
  13. Solmaz, Süleyman. (2018), Gülşen-i Şu'arâ: Bağdatlı Ahdî. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56733,ahdi-gulsen-i-suarapdf.pdf?0 adresinden alındı.
  14. Sungurhan, Aysun. (2017a), Tezkiretü'ş-şu’arâ: Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55834,kinalizade-hasan-celebipdf.pdf?0 adresinden alındı.
  15. Sungurhan, Aysun. (2017b), Beyânî Tezkiresi: Tezkiretü'ş-şu’arâ, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55835,beyani-tezkiresipdf.pdf?0 adresinden alındı.