Dergiler / Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 66 Sayı: 1

KONYA’DA ŞİVLİLİK RİTÜELİ

SHIVLILIK RITUAL IN KONYA

Miyase Güzel Yanpınar(NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0588-877X
Sayfa
333–341
Yayın Tarihi
2026-06-25
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Nitel araştırma yöntemi desenlerinden olan “kültür analizi” deseni ile de çalışmanın çerçevesi oluşturulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Toplumların oluşturdukları, kabullenip benimsedikleri ve belirli periyotlarda ortaya çıkardıkları uygulamalara ritüel denir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ritüel kavramı, aynı toplumda yaşayan insanlar tarafından yaratılan, uygulanan ve nesilden nesle aktarılan tüm etkinlikleri içine alır.
💡
Sonuç & Katkı:Nitel araştırma yöntemi desenlerinden olan “kültür analizi” deseni ile de çalışmanın çerçevesi oluşturulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Konya · Şivlilik · Ritüel

Özet

Toplumların oluşturdukları, kabullenip benimsedikleri ve belirli periyotlarda ortaya çıkardıkları uygulamalara ritüel denir. Ritüel kavramı, aynı toplumda yaşayan insanlar tarafından yaratılan, uygulanan ve nesilden nesle aktarılan tüm etkinlikleri içine alır. Bu etkinlikler sayesinde bireyler arasındaki sosyal etkileşimin, samimiyetin, bağlılık duygusunun, ortak davranış biçimlerinin ortaya çıkması kaçınılmazdır. Gerçekleştirilen her ritüelin kendi içerisinde resmî olmayan fakat halk tarafından belirlenen kuralları vardır. Ritüeller, toplumdan topluma farklılık ve özgünlük gösterir. Konya’da yılın belirli tarihlerinde uygulanan ancak tarihi her yıl değişen “şivlilik” ritüeli de bu uygulamalardan bir tanesidir. Konya merkezde uygulanan şivlilik ritüeli, İslam dünyası tarafından kabul gören üç ayların başlamasından sonraki ilk Perşembe günü Konya’nın merkez ilçelerinde (Meram, Konya, Selçuklu) herkes tarafından icra edilir. Perşembe gününden önceki akşam “fener alayı” adı verilen bir ritüel ile ateşler, fenerler yakılır, havai fişekler ve torpiller patlatılır. Bu ritüel daha çok çocuk merkezli olup üç ayların başlangıcında devam edem ilk Perşembe günü çocukların kapı kapı gezerek büyüklerden hediye toplaması ile devam eder. Bu çalışmada daha çok Konya’nın merkez ilçelerinde icra edilen şivlilik ritüeli hakkında bilgi verilecek, bu ritüelin etrafında oluşturulan inanmalar ve uygulamalar halk bilimi açısından değerlendirilecektir. Bu değerlendirmede kullanılan yöntem ise “nitel araştırma yöntemi” olmuştur. Nitel araştırma yöntemi desenlerinden olan “kültür analizi” deseni ile de çalışmanın çerçevesi oluşturulmuştur.

Abstract

The practices that societies create, accept and adopt, and reveal in certain periods are called rituals. The phenomenon of ritual includes all activities hosted, practiced and transmitted from generation to generation by people living in the same society. Thanks to these events, it is inevitable for social interaction, warmth, loyalty and common behavioral patterns to emerge between individuals. Each ritual performed has its own unofficial but publicly recorded records. Rituals show difference and originality from society. The "shivlik" ritual, which is practiced in Konya on certain dates of the year but throughout every historical year, is one of these practices. The shiv ritual, which is practiced in the center of Konya, is performed by everyone in the central districts of Konya (Meram, Konya, Selçuklu) on the first Thursday after the start of the three months accepted by the Islamic world. On the evening before Thursday, fires, lanterns are lit, fireworks and torpedoes are set off in a ritual called "lantern procession". This ritual is more child-centered and continues on the first Thursday at the beginning of the three months, with children going door to door and collecting gifts from adults. In this study, information will be given about the shiv ritual performed in the central districts of Konya, and the beliefs and practices created around this ritual will be evaluated in terms of folklore. The method used in this evaluation was “qualitative research method”. The framework of the study was created with the “cultural analysis” pattern, which is one of the qualitative research method patterns.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yanpınar, M. G. (2026). KONYA’DA ŞİVLİLİK RİTÜELİ. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt: 66 Sayı: 1, 333–341. https://doi.org/10.33171/dtcfdergisi.1638318

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Ateş, F. (2015). Kütahya’da Bir Ramazan Geleneği: Şivlilik. TÜBAR, 38, 24-35. Doi: https://doi.org/10.17133/tubar.59573
  2. Baştak, N. F. (Eylül 1936). Konya Şehrine Mahsus Eski Âdetlerden Namaz ve Şivlilik. Konya, 1(1), 51-54.
  3. Can, İ.-Özil, H. (2024). Konya’nın Sosyal İşareti: Şivlilik. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 54, 489-507. https://doi.org/10.52642/susbed.1476385
  4. Çakır. V. (2005). Konya’nın Geleneksel Eğlence Kültürü. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 17, 355-382.
  5. Durkheim, E. (1995). The Elemantary Forms of Religious Life. (Karen E. Fields, Çev.). New York: The Free Press.
  6. Ergun Birekul, S. (2024). Bir Din Fenomeni Olarak Şivlilik. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü.
  7. Eröz, M. (1992). Eski Türk Dini ve (Gök Tanrı İnancı) ve Alevîlik ve Bektaşilik. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları.
  8. Günay, U. (1985). Develi’li Seyranî’nin Rüya Motifinin Tahlili. H.Ü. Edebiyat Fakültesi Dergisi, 3, 9-14.
  9. Karaman, K. (2010). Ritüellerin Toplumsal Etkileri. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21, 227-236.
  10. Katar, M. (2001). Hıristiyan Bayramları Üzerine Bir Araştırma. Dinî Araştırmalar, 3(9), 7-27.
  11. Kazıcı, Z. (1989). Alay. İslâm Ansiklopedisi (C. 2, s. 347-348). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  12. Köprülü, M. F. (2003). Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Ankara: Akçağ Yayınları.
  13. Melikoff, I. (1997). Anadolu Alevilerinin Bazı Törenleri Üzerine. (İ. C. Erseven, Çev.). Yabancı Araştırmacılar Gözüyle Alevilik. İstanbul: Ant Yayınları.
  14. Ocak, A. Y. (2000). Alevî ve Bektaşî İnançlarının İslâm Öncesi Temelleri. İstanbul: İletişim Yayınları.
  15. Oğuz, M. Ö. ve Aslan, E. (Yay. haz.). (2020). Türkiye’de Yaşayan Geleneksel Kutlamalar “Şivlilik”. Ankara: THBMER Yayınları.
  16. Ögel, B. (1993). Türk Mitolojisi I. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  17. Özdemir, N. (2006). Türkiye’de Cumhuriyet Dönemi Çocuk Oyunlarının Halkbilimi Açısından İncelenmesi –I. (Yayımlanmış Doktora Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  18. Özdemir, N. (2008). Türk Hediyeleşme Geleneği ve Medya. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(4), 468-480.
  19. Sakaoğlu, S. (2016). Şivlilik. T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü Aile Yazıları-10.
  20. Taş, G. (1995). Halk Bilimi Dersi Derleme Çalışması: Şivlilik. Selçuk Üniversitesi Türk Halk Kültürü Uygulama ve Araştırma Merkezi, Konya: Dosya Numarası 1375/A Yüzü.
  21. Tekin, Z. (2014). Konya’ya Özgü Bir Eğlence Kültürü: “Şivlilik”. Bilim ve Kültür-Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi, 5, 106-111.
  22. Turner, V. (1966). The Ritual Process: Structure and Anti-Structure. New York: The Lewis Henry Morgan Lectures presented at The University of Rochester, Rochester.