Dergiler / Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi / 2025 / Cilt: 10 Sayı: 2

Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Kültür ve Miras Öğrenme Alanında Beceri Kazandırmaya Yönelik Sınıf İçi Uygulamalarının İncelenmesi

Analyzing In-Class Practices of Social Studies Teachers to Help Students Acquıre Skills in Culture and Heritage Theme

Arzu Cantürk(Sivas Cumhuriyet Üniversitesi)0000-0002-4151-0002
Mehmet Akpınar(TRABZON ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9216-5771
Sayfa
244–269
Yayın Tarihi
2026-01-06
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular doğrultusunda, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin, ilgili öğrenme alanı kapsamında hedeflenen becerilerin etkili öğretimi için planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarını içeren teorik ve uygulamalı hizmet içi eğitimlere ihtiyaç duydukları sonucuna ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Araştırmada, 5, 6 ve 7. sınıf seviyelerinde “Kültür ve Miras” öğrenme alanı kapsamında önerilen ve alana özgü olarak nitelendirilen bazı becerilere (Türkçeyi, doğru, güzel ve etkili kullanma, araştırma, zaman ve kronolojiyi algılama, kanıt kullanma ile değişim ve sürekliliği algılama) yönelik Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sınıf içi uygulamalarının incelenmesi ve karşılaşılan sorunların belirlenmesi amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma sonucunda, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin “Kültür ve Miras” öğrenme alanı kapsamında önerilen ve alana özgü olarak nitelendirilen becerilere yönelik kısmen bilgi sahibi oldukları ancak bu becerilerin etkili öğretimine ilişkin pedagojik yeterliklere sahip olmadıkları ortaya koyulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular doğrultusunda, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin, ilgili öğrenme alanı kapsamında hedeflenen becerilerin etkili öğretimi için planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarını içeren teorik ve uygulamalı hizmet içi eğitimlere ihtiyaç duydukları sonucuna ulaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Beceri kazandırma · Kültür ve miras öğrenme alanı · Sosyal bilgiler öğretmeni.

Özet

Araştırmada, 5, 6 ve 7. sınıf seviyelerinde “Kültür ve Miras” öğrenme alanı kapsamında önerilen ve alana özgü olarak nitelendirilen bazı becerilere (Türkçeyi, doğru, güzel ve etkili kullanma, araştırma, zaman ve kronolojiyi algılama, kanıt kullanma ile değişim ve sürekliliği algılama) yönelik Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sınıf içi uygulamalarının incelenmesi ve karşılaşılan sorunların belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Araştırmanın veri kaynaklarını, yapılandırılmamış gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşmeler oluşturmaktadır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin “Kültür ve Miras” öğrenme alanı kapsamında önerilen ve alana özgü olarak nitelendirilen becerilere yönelik kısmen bilgi sahibi oldukları ancak bu becerilerin etkili öğretimine ilişkin pedagojik yeterliklere sahip olmadıkları ortaya koyulmuştur. Ayrıca araştırmada, beceri öğretimi sürecinde öğretmen, ders materyali, program ve öğrenci kaynaklı çeşitli sorunlarla karşılaşıldığı; uygun ders materyali ve etkinlik kullanılmaması, öğrenme alanı içeriğindeki kronolojik sıralama hataları, ders saati yetersizliği ve öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeylerinin düşük olması gibi durumların bu sorunları oluşturduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin, ilgili öğrenme alanı kapsamında hedeflenen becerilerin etkili öğretimi için planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarını içeren teorik ve uygulamalı hizmet içi eğitimlere ihtiyaç duydukları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

The study examines social studies teachers' classroom practices related to certain skills that are proposed and characterized as specific to the “Culture and Heritage” learning area for grades 5, 6, and 7 (such as the correct, beautiful, and effective use of Turkish; conducting research; understanding time and chronology; using evidence; and understanding change and continuity). The study also identifies the problems encountered. The study was conducted using a case study, one of the qualitative research designs. The data for the study were obtained through unstructured observations and interviews. The data obtained in the study were analyzed using content analysis techniques. The study concluded that social studies teachers had partial knowledge of the skills recommended and considered specific to the theme of ‘Culture and Heritage’, but lacked pedagogical competence in how to teach these skills. The study determined that problems arising from teachers, teaching materials, the curriculum, and students were encountered, such as the failure to use appropriate teaching materials and activities in the skills teaching process, chronological sequencing errors in the theme content, insufficient teaching hours, and low levels of student readiness. Based on the findings, it was concluded that social studies teachers require both theoretical and practical in-service training covering planning, implementation, and evaluation stages to effectively teach the targeted skills in the relevant learning area.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Cantürk, A., Akpınar, M. (2026). Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Kültür ve Miras Öğrenme Alanında Beceri Kazandırmaya Yönelik Sınıf İçi Uygulamalarının İncelenmesi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2, 244–269. https://ajindex.com/articles/1603502

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Baltacıoğlu, İ. (1995). Talim ve terbiyede inkılap (R. Canım ve R. Y. Kıncal, Çev.). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  2. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E. Ç., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri (14. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yay.
  3. Çalışkan, H. (2008). İlköğretim 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımının derse yönelik tutuma, akademik başarıya ve kalıcılık düzeyine etkisi (Yayımlanmamış Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.
  4. Çanaklı, F. & Beldağ, A. (2023). Zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin sosyal bilgiler dersi bağlamında incelenmesi: Nitel bir çalışma. Journal of Innovative Research in Social Studies, 6(2), 125-151. https://doi.org/10.47503/jirss.1397857
  5. Çelik-Bayramoğlu, A. (2016). Sosyal bilgiler programında yer alan tarih konularının tarihsel düşünme becerileri açısından değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın, Türkiye.
  6. Çelikkaya, T. (2011). Sosyal bilgiler programında yer alan becerilerin kazandırılma düzeyi: Öğretmen görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 3, 969-990.
  7. Çelikkaya, T. & Kürümlüoğlu, M. (2019). Ortaokul öğrencilerinin kronoloji becerilerinin saptanmasına yönelik bir çalışma. Turkish History Education Journal, 8(1), 150-173
  8. Çelikkaya, T., Yıldırım, T. & Kürümlüoğlu, M. (2019). Öğrenciler ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin programdaki becerilere ilişkin beceri hiyerarşileri, gerekçeleri ve önerileri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(1), 111-132.
  9. Çepni, S. (2014). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş (7. Baskı). Trabzon: Celepler Matbaacılık.
  10. Demircioğlu, İ. H. (2007). Tarih öğretiminde öğrenci merkezli yaklaşımlar (2. baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
  11. Demirel, M. & Turan, İ. (2009). Karşılaştırmalı lise tarih programları. M. Demirel ve İ. Turan (Ed.), Tarih öğretim yöntemleri (s. 89-102). Ankara: Nobel Yay.
  12. Doğan, Y. (2010). Tarih öğretiminde kanıtı sorgulama. M. Safran (Ed.), Tarih nasıl öğretilir? (s. 159-167). İstanbul: Yeni İnsan Yay.
  13. Ekiz, D. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri: Yaklaşım yöntem ve teknikler. Ankara: Anı Yayıncılık.
  14. Hayırsever, F. & Kısakürek, M. A. (2014). Sosyal bilgiler ders kitabının, ilköğretim programında kazandırılması hedeflenen beceriler açısından değerlendirilmesi. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 4(8), 23-42.
  15. Karadağ & Çengelci (2011). Sosyal bilgiler dersinde dil becerilerinin geliştirilmesine ilişkin öğretmen görüşleri. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 49-59.
  16. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2005a). İlköğretim sosyal bilgiler dersi 4-5. sınıflar öğretim programı ve kılavuzu. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları
  17. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2005b). İlköğretim sosyal bilgiler dersi 6, 7. ve 8. Sınıflar öğretim programı ve kılavuzu. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  18. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). Sosyal bilgiler dersi (ilkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar) öğretim programı. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  19. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları
  20. Mutluer, C. (2013). Sosyal bilgiler programlarında yer alan beceriler hakkında sosyal bilgiler öğretmen görüşleri (İzmir Menemen örneği). Turkish Studies, 8(7), 355-362.
  21. Ozan, H. & Yıldırım, T. (2024). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin zaman ve kronolojiyi algılama becerisine yönelik görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(3), 920-939. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1460723
  22. Öner, Ü. & Kınacı, M. K. (2021). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kanıt kullanma becerisine ilişkin görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(78), 1155-1174. https://doi.org/10.17755/esosder.778828
  23. Öztürk, M. & Mutlu, N. (2017). Sosyal bilgiler ve tarih derslerinde beceri ve değerleri ne kadar öğretiyoruz?. Sakarya University Journal of Education, 7(3), 552-563.
  24. Pala, F. & Şimşek, A. (2017). Sosyal bilgiler derslerinde tarihlerin (dates) öğretimi. Turkish History Education Journal, 5(1), 136-156.
  25. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir Çev. Ed.). Ankara: Pegem Akademi.
  26. Polat, S. (2016). Sosyal bilgiler eğitiminde doğal ve kültürel varlıklara yer verilme düzeyinin incelenmesi (Yayınlanmamış doktora tezi). Giresun Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Giresun.
  27. Polat, S. & Bekdemir, Ü. (2017). 4. sınıf sosyal bilgiler dersi kültür ve miras öğrenme alanındaki ders işleniş sürecinin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 6(3), 1844-1860.
  28. Sağlam, H. İ., Tınmaz, E. & Hayal, M. A. (2015). Sınıf öğretmenlerinin “zaman ve kronolojiyi algılama” becerisini öğretme deneyimlerine fenomonolojik bir bakış. Türk Tarih Eğitimi Dergisi, 4(1), 49-66.
  29. Safran, M. & Şimşek, A. (2006). İlköğretim öğrencilerinde tarihsel zaman kavramının gelişimi. İlköğretim Online, 5(2), 87-109.
  30. Safran, M. & Şimşek, A. (2009). Çocuklarda zaman algısının gelişimi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(6), 542-548.
  31. Stake, R. E. (1995) The art of case study research. Sage Puplications.
  32. Şimşek, A. (2010). Kronoloji ve zaman algısı. M. Safran (Ed.), Tarih nasıl öğretilir? (s. 77-81). İstanbul: Yeni İnsan Yayınları.
  33. Taşkıran, C., Baş, K. & Bulut, B. (2016). Sosyal bilgiler dersinin kendine özgü becerilerinin kazandırılma düzeyi. Sosyal Bilimler Dergisi, 6(11), 1-19.
  34. Tosun, T. (2019). Sosyal bilgiler öğretmen ve öğretmen adaylarının kültür ve miras öğrenme alanına ilişkin pedagojik içerik bilgilerinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya, Türkiye.
  35. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Ankara: Şeçkin Yayıncılık.
  36. Yin, R. K. (2017). Durum çalışması araştırması uygulamaları. (Çev. Günbayi, İ.). Ankara: Nobel Yayınları.