Dergiler / Nüfusbilim Dergisi / 2025 / Cilt: 47 Sayı: 1

TÜRKİYE İSTATİSTİK SİSTEMİ’NDE ARAŞTIRMA KALİTESİNİN ARTIRILMASI: KESİNLİK GEREKSİNİMLERİNİ BELİRLEME ÖNERİSİ

IMPROVING THE QUALITY OF SURVEYS IN TÜRKİYE STATISTICAL SYSTEM: PROPOSAL FOR DETERMINING PRECISION REQUIREMENTS

Sayfa
147–178
Yayın Tarihi
2026-01-04
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma sonucunda önerilen yaklaşım, kalite unsurunun yanı sıra sonuçların yayımlanma veya kamuoyu ile paylaşılmasına ilişkin öneriler de içermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye İstatistik Kanununun 2005 yılında yürürlüğe girmesi sonrasında resmi istatistiklerin üretim süreçlerinden TÜİK ile birlikte Resmi İstatistik Programı’nda yer alan kurum ve kuruluşlar da sorumlu olmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği, OECD gibi uluslararası kuruluşlar ve ulusal istatistik ofisleri resmi istatistik üretim süreçlerinde çeşitli kalite ilkelerini takip etmektedir. “Doğruluk ve Güvenilirlik” ilkesi bu ilkelerden biri olup bu başlık altında kalite değerlendirmesi “kesinlik” kavramı ile yapılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma sonucunda önerilen yaklaşım, kalite unsurunun yanı sıra sonuçların yayımlanma veya kamuoyu ile paylaşılmasına ilişkin öneriler de içermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2005 Verileri
⚙️Değişkenler:: Resmi İstatistik · Kalite · Kesinlik

Özet

Türkiye İstatistik Kanununun 2005 yılında yürürlüğe girmesi sonrasında resmi istatistiklerin üretim süreçlerinden TÜİK ile birlikte Resmi İstatistik Programı’nda yer alan kurum ve kuruluşlar da sorumlu olmaktadır. Türkiye İstatistik Sistemi’nde yer alan tüm bu kurum ve kuruluşlar idari kayıtlardan resmi istatistik ürettikleri gibi araştırma sonuçlarına dayalı resmi istatistikler de üretebilmektedir. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği, OECD gibi uluslararası kuruluşlar ve ulusal istatistik ofisleri resmi istatistik üretim süreçlerinde çeşitli kalite ilkelerini takip etmektedir. “Doğruluk ve Güvenilirlik” ilkesi bu ilkelerden biri olup bu başlık altında kalite değerlendirmesi “kesinlik” kavramı ile yapılmaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye’de yapılan ekonomik ve sosyal araştırmaların sonuçlarının değerlendirilmesi için kesinlik gereksinimlerini temel alan bir uygulama yaklaşımı önererek ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak araştırmaların kalitesini bu yönüyle artırmaktır. Bu amaçla, EUROSTAT’ın yanı sıra çeşitli ulusal istatistik ofisleri ve TÜİK’in kesinlik gereksinimi uygulamaları incelenmiştir. Çalışma sonucunda önerilen yaklaşım, kalite unsurunun yanı sıra sonuçların yayımlanma veya kamuoyu ile paylaşılmasına ilişkin öneriler de içermektedir. Sınırlı kaynaklarla yapılan bu araştırmalarda kalite unsurunu dikkate almadan yayımlanacak sonuçlar yanlış yönlendirmelere neden olabilir. Kesinlik gereksinimleri kullanarak yapılmasını önerdiğimiz kalite değerlendirmesi ile düşük kesinliğe sahip tahminlere dayalı politika üretilmesinin önüne geçilerek kamuda olası bir kaynak israfının önüne geçilebileceği düşünülmektedir.

Abstract

After the Turkish Statistical Law came into force in 2005, institutions and organizations included in the Official Statistics Program, together with TÜİK, are responsible for the production processes of official statistics. All these institutions and organizations included in the Turkish Statistical System can produce official statistics based on administrative registers as well as survey results. International organizations such as the United Nations, the European Union, and the OECD and national statistical offices follow various quality principles in the production processes of official statistics. The principle of “Accuracy and Reliability” is one of these principles; quality assessment under this heading is made with the concept of “precision.” The aim of the study is to propose an application approach based on precision requirements for the evaluation of the results of economic and social surveys conducted in Türkiye and to increase the quality of survey to be conducted by relevant institutions and organizations in this respect. For this purpose, the precision requirement practices of various national statistical offices and TURKSTAT, as well as EUROSTAT, were examined. As a result of the study, the proposed approach includes suggestions regarding the publication or sharing of results with the public, as well as the quality. In these surveys conducted with limited resources, the results published without considering the quality factor may cause misdirection. It is thought that the quality assessment we recommend using precision requirements will prevent policy production based on low precision estimates and thus prevent a possible waste of public resources.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Metin, C. B., Dedeoğlu, D., Ekşi, G. P. Y., Öztürk, C. (2026). TÜRKİYE İSTATİSTİK SİSTEMİ’NDE ARAŞTIRMA KALİTESİNİN ARTIRILMASI: KESİNLİK GEREKSİNİMLERİNİ BELİRLEME ÖNERİSİ. Nüfusbilim Dergisi, Cilt: 47 Sayı: 1, 147–178. https://doi.org/10.67031/nufusbilim.1784465

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Ardilly, P. (2006). Les techniques de sondage. Second Edition, Paris: Technip.
  2. Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques. John Wiley & Sons.
  3. European Commission (2003), Commission Regulation (EC) No 1980/2003 of 21 October 2003 implementing Regulation (EC) No 1177/2003 of the European Parliament and of the Council concerning Community statistics on income and living conditions (EU-SILC) as regards definitions and updated definitions, Brussels.
  4. EUROSTAT (2013). Handbook on Precision Requirements and Variance Estimation for ESS Household Surveys
  5. EUROSTAT (2013). Access To Confidential Data For Scientific Purposes (Scientific Use Files) Guidelines For Publication, Luxembourg
  6. EUROSTAT (2014). Methodological manual for Information Society Statistics – survey year 2014
  7. EUROSTAT (2023). European businesses statistics compilers’ manual for ICT usage and e-commerce in enterprises, 2023 edition
  8. Gagnon, F., Lee, H., Provost, M., Rancourt, E., & Särndal, C. E. (1997). Estimation of variance in the presence of imputation. In Proceedings: Symposium (Vol. 97).
  9. Jaeger, R. M. (1988). “Survey research methods in education”. Complementary methods for research in education, 303-330. Kalton, G., Brick, J. M., & Lê, T. (2005). Estimating components of design effects for use in sample design. UNStat.
  10. Wolter, K. M. (1985). Introduction to Variance Estimation. New York: Springer-Verlag. https://resmiistatistik.gov.tr/generalinfo (26.02.2025) https://www.cepal.org/sites/default/files/presentations/eclac-quality-criteria-household-surveys-latin-america.pdf (03.03.2025)
  11. https://www.tuik.gov.tr/Kurumsal/PDF_Detay (11.03.2025) https://www.ons.gov.uk/employmentandlabourmarket/peopleinwork/employmentandemployeetypes/methodologies/measuringandreportingreliabilityoflabourforcesurveyandannualpopulationsurveyestimates (05.03.2025)
  12. REGULATION (2019), (EU) 2019/1700 of the European Parliament and of the Council of 10 October 2019, Annex II Precision requirements
  13. REGULATION (2008), (EC) 1165/2008 of the European Parliament and of the Council of 19 November 2008 concerning livestock and meat statistics and repealing Council Directives 93/23/EEC, 93/24/EEC and 93/25/EEC, Annex III
  14. Statistics Canada (2010). Guide to the Labour Force Survey, pp. 30-31.