KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 4

BİTLİS EFSANELERİNİN “SELF (BEN/KENDİLİK)” ve “GÖLGE” ARKETİPİ AÇISINDAN TAHLİLİ

Ebru Şenocak(FIRAT ÜNİVERSİTESİ)
Oğuz Doğan(Bitlis Eren Üniversitesi)0000-0002-7752-8378
Sayfa
715–730
Yayın Tarihi
2020-11-13
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bitlis efsaneleri üzerinde yapılan inceleme, kişinin bireyleşme yolculuğunu tamamlanmasında efsanelerin psiko-sosyal açıdan eğitici ve öğretici bir öneme sahip olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mit, masal, efsane ve destan gibi türler, kolektif bilinç dışından kaynağını alan arketiplerin kişiler, kavramlar ve semboller düzleminde açığa çıkmasını sağlayan halk anlatılardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Efsaneler kaos kozmos çatışmasında, kozmosun sağlanması için gerekli olan ülkü değer davranış kodlarını, insanlara arketipsel semboller üzerinden ulaştırırlar.
💡
Sonuç & Katkı:Bitlis efsaneleri üzerinde yapılan inceleme, kişinin bireyleşme yolculuğunu tamamlanmasında efsanelerin psiko-sosyal açıdan eğitici ve öğretici bir öneme sahip olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:arketip · tahlil · bitlis

Özet

Mit, masal, efsane ve destan gibi türler, kolektif bilinç dışından kaynağını alan arketiplerin kişiler, kavramlar ve semboller düzleminde açığa çıkmasını sağlayan halk anlatılardır. Söz konusu anlatılar, arketipsel tahlil yöntemiyle ele alınarak incelenmelidir. Arketipler, evrensel anlamda insanlığın ebedî hafızası olup önemli kodlar içermektedir. Arketipler açısından zengin metinler olan efsaneler belirli şahıs, olay ve yer hakkında anlatılan, dinî, inandırıcı ve olağanüstü özelliklere sahip kısa anlatılardır. Efsaneler kaos kozmos çatışmasında, kozmosun sağlanması için gerekli olan ülkü değer davranış kodlarını, insanlara arketipsel semboller üzerinden ulaştırırlar. Bitlis’ten derlenen efsaneler, pek çok konuyu ele almakta olup kendilik ve gölge arketipi açısından tahlil edildiğinde ayrıca önem kazanmaktadır. Bitlis efsaneleri üzerinde yapılan inceleme, kişinin bireyleşme yolculuğunu tamamlanmasında efsanelerin psiko-sosyal açıdan eğitici ve öğretici bir öneme sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şenocak, E., Doğan, O. (2020). BİTLİS EFSANELERİNİN “SELF (BEN/KENDİLİK)” ve “GÖLGE” ARKETİPİ AÇISINDAN TAHLİLİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, Cilt: 6 Sayı: 4, 715–730. https://doi.org/10.20322/littera.798896

Kaynakça (11)

  1. AND, Metin (2009); Oyun ve Bügü / Türk Kültüründe Oyun Kavramı, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları.
  2. BAKIRCIOĞLU, Rasim (2012); Ansiklopedik Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü, Ankara, Anı Yayıncılık.
  3. ELIADE, Mircea (1994); Ebedi Dönüş Mitosu, (çev. Ümit Altuğ), Ankara, İmge Yayınevi.
  4. ERSOY, Necmettin (2000); Semboller ve Yorumları, İstanbul, Zafer Matbaası
  5. FORDHAM, Frieda (1997); Jung Psikolojisinin Ana Hatları (çev. Aslan Yalçıner), İstanbul, Say Yayınları.
  6. GÖKERİ, A. İpek (1979); Arketiplere Dayanan Yeni Bir İnceleme Yönteminin Tanıtılarak İngiliz ve Türk Edebiyatında Bazı Romans ve Epik Niteliğinde Yapıtlara Uygulanması, (Ankara Üniversitesi DTCF Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara.
  7. JUNG, Carl Gustav (2001); Doğu Metinleri’ne Psikolojik Yaklaşım, (çev. Ahmet Demirhan), İstanbul, İnsan Yayınları.
  8. JUNG, Carl Gustav (2009); Dört Arketip (çev. Zehra Aksu Yılmazer), İstanbul, Metis Yayınları.
  9. PEARSON, Carol S. (2003); İçimizdeki Kahraman, (çev. Semra Ayanbaşı), İstanbul, Akaşa Yayınları.
  10. SAMBUR, Bilal (2005); Bireyselleşme Yolu: Jung’un Psikoloji Teorisi, Elis Yayınları, İstanbul.
  11. ŞENOCAK, Ebru (2016); “Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Destan’a Arketipsel Bir Yaklaşım”, III. Uluslararası Türk Dünyası Kültür Kongresi “Dede Korkut ve Türk Dünyası” Bildiriler Kitabı I-II-III Cilt, C. III, Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, İzmir, s. 1312-1328.