KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Anadolu Strateji Dergisi / 2025 / Cilt: 7 Sayı: 2

Enerji ve Otoriterleşme: Enerji Rantlarının Politik Rejimlere Etkisi

Energy and Authoritarianism: The Impact of Energy Rent Seeking on Political Regimes

Tuğba Çakıroğlu(POLİS AKADEMİSİ, TRAFİK ENSTİTÜSÜ)0000-0001-5128-4371
Sayfa
75–98
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Körfez ülkeleri (özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar) ile Rusya örnekleri üzerinden yapılan karşılaştırmalı analiz, enerji gelirlerinin demokratik kurumları zayıflatma, muhalefeti bastırma ve rejim istikrarını sağlama yönünde kullanıldığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, enerji gelirlerinin otoriter rejimlerin sürekliliği üzerindeki etkisini Rant Devleti Kuramı çerçevesinde değerlendirmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye özelinde ise doğrudan enerji rantı üreticisi bir ülke olmamakla birlikte, enerji ithalatına bağımlılığın ve enerji üzerinden kurulan dış politika ilişkilerinin iç siyasetteki etkileri analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Körfez ülkeleri (özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar) ile Rusya örnekleri üzerinden yapılan karşılaştırmalı analiz, enerji gelirlerinin demokratik kurumları zayıflatma, muhalefeti bastırma ve rejim istikrarını sağlama yönünde kullanıldığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Rant Devleti · Enerji Siyaseti · Otoriterleşme

Özet

Bu makale, enerji gelirlerinin otoriter rejimlerin sürekliliği üzerindeki etkisini Rant Devleti Kuramı çerçevesinde değerlendirmektedir. İlk olarak kuramsal temelde enerji kaynaklarının siyasal yapılarla ilişkisi incelenmiş, ardından enerji rantlarının otoriterleşme üzerindeki rolü ele alınmıştır. Körfez ülkeleri (özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar) ile Rusya örnekleri üzerinden yapılan karşılaştırmalı analiz, enerji gelirlerinin demokratik kurumları zayıflatma, muhalefeti bastırma ve rejim istikrarını sağlama yönünde kullanıldığını göstermektedir. Türkiye özelinde ise doğrudan enerji rantı üreticisi bir ülke olmamakla birlikte, enerji ithalatına bağımlılığın ve enerji üzerinden kurulan dış politika ilişkilerinin iç siyasetteki etkileri analiz edilmiştir. Türkiye'de enerji politikalarının giderek merkeziyetçi ve devletçi bir yapıya evrilmesinin, karar alma süreçlerinde şeffaflığı azaltarak demokratik denetimi zayıflattığı sonucuna ulaşılmıştır. Makale, enerji gelirlerinin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda politik bir araç olarak kullanıldığını ve bu durumun otoriter eğilimleri pekiştirdiğini öne sürmektedir. Anahtar Kelimeler: Rant Devleti, Enerji Siyaseti, Otoriterleşme, Körfez Ülkeleri, Türkiye, Rusya

Abstract

This article analyzes the impact of energy revenues on the persistence of authoritarian regimes through the lens of Rentier State Theory. It first examines the theoretical relationship between energy resources and political structures, then explores how energy rents contribute to authoritarian tendencies. Using a comparative analysis of Gulf countries (notably Saudi Arabia, the United Arab Emirates, and Qatar) and Russia, the study shows how energy wealth is employed to weaken democratic institutions, suppress opposition, and reinforce regime stability. The Turkish case is also considered: although Turkey is not a major energy producer, its dependence on energy imports and the political dynamics of energy-related foreign policy significantly affect its domestic politics. The research finds that the increasing centralization of energy policy in Turkey undermines transparency and weakens democratic accountability. The article argues that energy revenues function not only as economic resources but also as political tools that bolster authoritarianism. Keywords: Rentier State, Energy Politics, Authoritarianism, Gulf Countries, Turkey, Russia

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çakıroğlu, T. (2025). Enerji ve Otoriterleşme: Enerji Rantlarının Politik Rejimlere Etkisi. Anadolu Strateji Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 2, 75–98. https://doi.org/10.5281/zenodo.18086278

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (65)

  1. Adaman, F., Akbulut, B., & Arsel, M. (2019). Neoliberal developmentalism, authoritarian populism and extractivism in the countryside: The Soma mining disaster in Turkey. The Journal of Peasant Studies, 46(3), 514–536.
  2. Akalın, P. (2021). Enerji politikaları ve siyasi iktidar ilişkisi: Türkiye örneği. İstanbul: İletişim Yayınları.
  3. Andersen, J. J., & Ross, M. L. (2014). The big oil change: A closer look at the Haber–Menaldo analysis. Comparative Political Studies, 47(7), 993–1021.
  4. Anderson, L. (1987). The state in the Middle East and North Africa. Comparative Politics, 19(1), 1–18.
  5. Aydın, C. İ. (2020). Nuclear energy debate in Turkey: Stakeholders, policy alternatives, and governance issues. Energy Policy, 136, 111041.
  6. Basedau, M., & Lay, J. (2009). Resource curse or rentier peace? The ambiguous effects of oil wealth and oil dependence on violent conflict. Journal of Peace Research, 46(6), 757–776.
  7. Beblawi, H. (2015). The rentier state in the Arab world. In G. Luciani (Ed.), The Arab state (pp. 85–98). Routledge.
  8. Beblawi, H., & Luciani, G. (Eds.). (1987). The rentier state. London: Croom Helm.
  9. Bjorvatn, K., & Farzanegan, M. R. (2015). Resource rents, balance of power, and political stability. Journal of Peace Research, 52(6), 758–773.
  10. Brumberg, D. (2002). The trap of liberalized autocracy. Journal of Democracy, 13(4), 56–68.
  11. Buğra, A., & Savaşkan, O. (2014). New capitalism in Turkey: The relationship between politics, religion and business. Cheltenham: Edward Elgar.
  12. Celikpala, M., & Tatlioglu, E. (2023). Türkiye’s black Sea policy for energy security. Vestnik RUDN. International Relations, 23(4), 748-761.
  13. Colgan, J. D. (2013). Oil, domestic politics, and international conflict. Energy Research & Social Science, 1, 20–26.
  14. Connolly, R. (2015). Russia’s response to sanctions: How Western economic statecraft is reshaping political economy in Russia. Chatham House.
  15. Corrales, J., & Penfold, M. (2011). Dragon in the tropics: Hugo Chávez and the political economy of revolution in Venezuela. Brookings Institution Press.
  16. Dunning, T. (2008). Crude democracy: Natural resource wealth and political regimes. Cambridge University Press.
  17. Esen, B., & Gumuscu, S. (2016). Rising competitive authoritarianism in Turkey. Third world quarterly, 37(9), 1581-1606.
  18. Freedom House. (2022). Freedom in the world 2022: The global expansion of authoritarian rule. https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2022/global-expansion-authoritarian-rule
  19. Gaddy, C., & Ickes, B. (2013). Russia’s energy policy and the 21st century state. Brookings Institution Press.
  20. Gandhi, J., & Przeworski, A. (2007). Authoritarian institutions and the survival of autocrats. Comparative Political Studies, 40(11), 1279–1301.
  21. Gause, F. G. (2011). Oil monarchies: Domestic and security challenges in the Arab Gulf states. Council on Foreign Relations Press.
  22. Gause, F. G. (2011). The international relations of the Persian Gulf. Cambridge University Press.
  23. Gel’man, V. (2015). Authoritarian Russia: Analyzing post-Soviet regime changes. University of Pittsburgh Press.
  24. Hanieh, A. (2018). Money, markets, and monarchies: The Gulf Cooperation Council and the political economy of the contemporary Middle East (Vol. 4). Cambridge University Press.
  25. Hartvig, Á. D., Kiss-Dobronyi, B., Kotek, P., Tóth, B. T., Gutzianas, I., & Zareczky, A. Z. (2024). The economic and energy security implications of the Russian energy weapon. Energy, 294, 130972.
  26. Henderson, J. (2016). Russia’s energy influence in Europe. Chatham House Research Paper.
  27. Herb, M. (1999). All in the family: Absolutism, revolution, and democracy in the Middle Eastern monarchies. State University of New York Press.
  28. Herb, M. (2005). No representation without taxation? Rents, development, and democracy. Comparative Politics, 37(3), 297–316.
  29. İnal, O. (2022). Authoritarianism, populism, and the environment in Turkey. Environmental History, 27(4), 634–641.
  30. İnançlı, S., & Akı, A. (2020). Türkiye’nin enerji ithalatı ve yenilenebilir enerji arasındaki ilişkinin ampirik olarak incelenmesi. Econder Uluslararası Akademik Dergi, 4(2), 551–565.
  31. Jones Luong, P., & Weinthal, E. (2010). Oil is not a curse: Ownership structure and institutions in Soviet successor states. Cambridge University Press.
  32. Karl, T. L. (1997). The paradox of plenty: Oil booms and petro-states. University of California Press.
  33. Korkmaz, A. (2020). Enerji politikaları ve siyasal söylem: Türkiye’de “milli enerji” anlayışı. Enerji Araştırmaları Dergisi, 12(3), 33–55.
  34. Korkmaz, B. (2020). Milli enerji hamlesi ve siyasi söylem. Enerji ve Politikalar, 5(3), 12–28.
  35. Kuzemko, C. (2014). Energy, politics, and authoritarian resilience in Russia. Europe-Asia Studies, 66(7), 1001–1022.
  36. Lampton, D. M. (2014). The three faces of Chinese power: Might, money, and minds. University of California Press.
  37. Levitsky, S., & Way, L. A. (2010). Competitive authoritarianism: Hybrid regimes after the Cold War. Cambridge University Press.
  38. Luciani, G. (1987). Allocation vs. production states: A theoretical framework. In H. Beblawi & G. Luciani (Eds.), The rentier state (pp. 63–82). Croom Helm.
  39. Luciani, G. (2005). Oil and political economy in the international relations of the Middle East. International Relations of the Middle East, 103.
  40. Mahdavy, H. (1970). The patterns and problems of economic development in rentier states: The case of Iran. In M. A. Cook (Ed.), Studies in the economic history of the Middle East (pp. 428–467). Oxford University Press.
  41. Mehlum, H., Moene, K., & Torvik, R. (2006). Institutions and the resource curse. The Economic Journal, 116(508), 1–20.
  42. Moore, M. (2004). Revenues, state formation, and the quality of governance in developing countries. International Political Science Review, 25(3), 297–319.
  43. OECD. (2021). Regulatory policy outlook 2021. Paris: OECD Publishing.
  44. Olabisi, F. (2020). Energy rents and authoritarian resilience: Comparative perspectives. Energy Policy, 139, 111334.
  45. Öniş, Z. (2019). Turkey under the challenge of state capitalism: The political economy of the late AKP era. Southeast European and Black Sea Studies, 19(2), 201–225.
  46. Öniş, Z., & Kutlay, M. (2021). The anatomy of Turkey’s new heterodox crisis: The interplay of domestic politics and global dynamics. Turkish Studies, 22(4), 499–529.
  47. Ross, M. L. (2001). Does oil hinder democracy? World Politics, 53(3), 325–361.
  48. Ross, M. L. (2012). The oil curse: How petroleum wealth shapes the development of nations. Princeton University Press.
  49. Ross, M. L. (2015). What have we learned about the resource curse? Annual Review of Political Science, 18(1), 239–259.
  50. Ross, M. L. (2018). The politics of the resource curse. In The Oxford handbook of the politics of development (p. 200). New York: Oxford University Press.
  51. Rutland, P. (2008). Putin’s economic record: Is the oil boom sustainable? Europe-Asia Studies, 60(6), 1051–1072.
  52. Rutland, P. (2015). Petronation? Oil, gas, and national identity in Russia. Post-Soviet Affairs, 31(1), 66–89.
  53. Schwarz, R. (2008). The political economy of state-formation in the Arab Middle East: Rentier states, economic reform, and democratization. Review of International Political Economy, 15(4), 599–621.
  54. Selçuk, O. (2016). Strong presidents and weak institutions: Populism in Turkey. Southeast European and Black Sea Studies, 16(4), 651–673.
  55. Smith Stegen, K. (2011). Russian natural gas: The challenge of market-based competition. Energy Policy, 39(9), 5475–5485.
  56. Smith, B. C. (2004). Understanding third world politics: Theories of political change and development (3rd ed.). Palgrave Macmillan.
  57. Sönmez, H. (2021). Enerji projeleri ve siyasi patronaj ilişkileri. İktisat ve Toplum, 34(2), 101–120.
  58. Tsygankov, A. P. (2015). Russia’s foreign policy: Change and continuity in national identity. Rowman & Littlefield.
  59. TÜREB. (2021). Türkiye’de doğal gaz keşifleri ve enerji stratejileri. Türkiye Üretim ve Enerji Raporu.
  60. Van de Graaf, T., & Colgan, J. D. (2016). Global energy governance: A review and research agenda. Palgrave Communications, 2, 15047.
  61. World Bank. (2022). Turkey energy sector review: Regulatory and institutional assessment. World Bank Group.
  62. Yılmaz, B., & Bashirov, G. (2018). Energy politics and symbolic nationalism in Turkey: The case of the Black Sea gas discovery. Turkish Studies, 19(4), 543–562.
  63. Yılmaz, G. (2021). Energy politics and authoritarian resilience: The case of Turkey. Middle East Critique, 30(1), 63–80.
  64. Yılmaz, H., & Bashirov, R. (2018). Energy symbolism and national identity in Turkey. Energy Research & Social Science, 46, 111–120.
  65. Yom, S. L., & Gause, F. G. (2012). Resilient rulers: How Arab monarchies endure. Journal of Democracy, 23(2), 74–88.