Dergiler / Yeni Medya Elektronik Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 3

DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

CONSTRUCTING REALITY IN DIGITAL VISUAL CULTURE: A STUDY ON USER PERCEPTIONS AND ALGORITHMIC REPRESENTATION

Mehmet Can Demir(ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ)0009-0008-3195-9704
Sayfa
601–617
Yayın Tarihi
2026-09-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Küçük bir katılımcı grubuna dayanması nedeniyle araştırma, daha geniş örneklemli çalışmalar için ön bulgular sunan keşfedici bir pilot çalışma niteliğindedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dijital platformlar, kullanıcıların yalnızca bilgiye eriştiği ortamlar olmaktan çıkarak hangi içeriklerin görünür, önemli ve güvenilir kabul edileceğini belirleyen kültürel ve teknik yapılara dönüşmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, sosyal medya kullanıcılarının algoritmik içerik kürasyonuna ilişkin farkındalıklarını ve yapay zekâ destekli içerik üretiminin gerçeklik algıları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Küçük bir katılımcı grubuna dayanması nedeniyle araştırma, daha geniş örneklemli çalışmalar için ön bulgular sunan keşfedici bir pilot çalışma niteliğindedir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Algoritmik kürasyon · gerçeklik algısı · yapay zekâ destekli içerik

Özet

Dijital platformlar, kullanıcıların yalnızca bilgiye eriştiği ortamlar olmaktan çıkarak hangi içeriklerin görünür, önemli ve güvenilir kabul edileceğini belirleyen kültürel ve teknik yapılara dönüşmüştür. Bu çalışma, sosyal medya kullanıcılarının algoritmik içerik kürasyonuna ilişkin farkındalıklarını ve yapay zekâ destekli içerik üretiminin gerçeklik algıları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı çerçevesinde betimsel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Veriler, aktif sosyal medya kullanıcılarına çevrim içi olarak uygulanan yapılandırılmış anket aracılığıyla toplanmıştır. Küçük bir katılımcı grubuna dayanması nedeniyle araştırma, daha geniş örneklemli çalışmalar için ön bulgular sunan keşfedici bir pilot çalışma niteliğindedir. Bulgular, katılımcıların içerik akışlarının algoritmalar tarafından şekillendirildiğinin büyük ölçüde farkında olduklarını; ancak bu farkındalığın alternatif kaynakları araştırma ve içerik akışına müdahale etme gibi eleştirel davranışlara sınırlı ölçüde yansıdığını göstermektedir. Katılımcılar, canlı, ham ve düzenlenmemiş içerikleri daha gerçekçi değerlendirirken, trend olan ve algoritmik olarak öne çıkarılan içeriklere daha şüpheci yaklaşmaktadır. Yapay zekâ tarafından üretildiği düşünülen içerikler ise kullanıcıların temkin düzeyini artırmakta ve gerçeklik ile kurgu arasındaki sınırın ayırt edilmesini güçleştirmektedir. Araştırma, dijital ortamda gerçekliğin sabit ve doğrudan erişilebilir bir olgudan ziyade algoritmik seçilim, içerik üretim biçimleri ve kullanıcı yorumları aracılığıyla yeniden inşa edildiğini ortaya koymaktadır.

Abstract

Digital platforms have evolved beyond communication environments into socio-technical systems that shape the visibility, credibility, and perceived reality of online content. In this context, algorithms and artificial intelligence (AI) increasingly influence how users encounter, interpret, and evaluate information. This study aims to explore social media users' awareness of algorithmic content curation and examine how AI-assisted content production affects their perceptions of reality. The research was designed as an exploratory pilot study using a quantitative survey approach. Data were collected through an online questionnaire administered to active social media users. Given the limited sample size, the findings are intended to provide preliminary insights rather than generalizable conclusions. The results indicate that participants are largely aware that algorithmic systems shape social media feeds. However, this awareness rarely translates into critical information-seeking behaviors or active efforts to diversify content exposure. Participants perceive live, unedited, and minimally processed content as more authentic, while expressing greater skepticism toward trending and algorithmically promoted content. AI-generated content further increases uncertainty by blurring the distinction between reality and fabrication. Overall, the findings suggest that perceptions of reality in digital environments are increasingly constructed through algorithmic selection, content production processes, and users' interpretive practices rather than through direct access to objective reality. The study contributes to the growing discussion on algorithmic awareness, digital visual culture, and the transformation of reality in AI-driven media environments by offering preliminary empirical evidence for future large-scale research.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demir, M. C. (2026). DİJİTAL GÖRSEL KÜLTÜRDE GERÇEKLİĞİN İNŞASI: KULLANICI ALGILARI VE ALGORİTMİK TEMSİL ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Yeni Medya Elektronik Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 3, 601–617. https://ajindex.com/articles/1577724

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. Baudrillard, J. (2017). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
  2. Bucher, T. (2017). The algorithmic imaginary: Exploring the ordinary affects of Facebook algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 30–44.
  3. Castells, M. (2016). İletişim gücü (E. Kılıç, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  4. Chesney, R., & Citron, D. K. (2019). Deep fakes: A looming challenge for privacy, democracy, and national security. California Law Review, 107(6), 1753– 1820.
  5. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2023). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (6th ed.). Sage.