Dergiler / ViraVerita E-Dergi / 2026 / Sayı: 21

Donna Haraway'in Felsefesinde Simbiyotik Yoldaşlık Deneyimi Olarak Vombatlar

Practise of Staying with Trouble in Donna Haraway's philosophy: Symbiotic Companionship with Wombats

İrem Usman Öztürk(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ)0009-0004-7126-019X
Sayfa
86–105
Yayın Tarihi
2025-05-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda, sanat, bilim ve ekoloji arasındaki kesişimler, alternatif bir dünyayı mümkün kılmanın yollarını düşünmek için yeni bir çerçeve sunar.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Başka bir dünyanın mümkün olup olmadığı sorusu, içinde bulunulan çağın ekolojik, toplumsal ve teknolojik krizleri karşısında giderek daha belirleyici hale gelir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, Haraway’in Chthulucene kavramını ekolojik ütopya bağlamında tartışarak, vombatlar ve Patricia Piccinini’nin sanatı üzerinden başka bir dünyanın imkânlarını araştırır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda, sanat, bilim ve ekoloji arasındaki kesişimler, alternatif bir dünyayı mümkün kılmanın yollarını düşünmek için yeni bir çerçeve sunar.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Donna Haraway · Yoldaş Türler · Ekolojik ütopya

Özet

Başka bir dünyanın mümkün olup olmadığı sorusu, içinde bulunulan çağın ekolojik, toplumsal ve teknolojik krizleri karşısında giderek daha belirleyici hale gelir. İklim değişikliği, biyolojik çeşitliliğin azalması ve ekosistemlerin çöküşü, insanın doğayla kurduğu tahakküm ilişkisini sorgulamayı zorunlu kılar. Bu bağlamda, Donna Haraway’in Staying with the Trouble adlı eserinde sunduğu Chthulucene kavramı, insanın doğayla simbiyotik ilişkiler kurarak çok türlü dayanışma ağlarını güçlendirdiği bir gelecek tahayyülü sunar. Bu tahayyül, ne mutlak bir ütopya ne de kaçınılmaz bir distopyadır; aksine, ekolojik ve etik bir dönüşüm önerisidir. Bu çalışma, Haraway’in Chthulucene kavramını ekolojik ütopya bağlamında tartışarak, vombatlar ve Patricia Piccinini’nin sanatı üzerinden başka bir dünyanın imkânlarını araştırır. Avustralya vombatları, ekosistem içinde yalnızca kendilerine değil, diğer türlere de yaşam alanı açan yoldaş türler olarak ele alınır. Yangın gibi felaketler sırasında kazdıkları tüneller, yalnızca birer barınak değil, çok-türlü dayanışmanın somutlaştığı mekânlardır. Bu durum, insanın doğayı yönetme fikrinden ziyade, doğayla birlikte var olma zorunluluğunu ortaya koyar. Patricia Piccinini’nin sanatsal pratiği, insan ve insan olmayan varlıklar arasındaki sınırları sorgulayarak, biyopolitik ve ekolojik tahayyülü dönüştürmeyi amaçlar. Bu bağlamda, sanat, bilim ve ekoloji arasındaki kesişimler, alternatif bir dünyayı mümkün kılmanın yollarını düşünmek için yeni bir çerçeve sunar.

Abstract

The question of whether another world is possible becomes increasingly urgent in the face of ecological, social, and technological crises. Climate change, biodiversity loss, and ecosystem collapse force a critical reassessment of humanity’s dominant relationship with nature. In this context, Donna Haraway’s concept of Chthulucene, introduced in Staying with the Trouble, envisions a future in which humans cultivate symbiotic relationships with non-human beings through multi-species solidarity. This vision neither embraces a utopian ideal nor submits to dystopian inevitability; rather, it offers an ethical and ecological transformation. This study examines Haraway’s Chthulucene framework through an ecological utopian lens, exploring how wombats and Patricia Piccinini’s artistic vision challenge anthropocentric perspectives and reimagine the possibility of another world. Australian wombats are considered "companion species" that contribute to the survival of other beings, not just their own. Their burrows, which serve as shelters during environmental disasters, are not merely survival structures but manifestations of multi-species solidarity. This view lenges the notion of controlling nature and instead emphasizes the necessity of coexisting with it. Patricia Piccinini’s artistic practice further explores the blurred boundaries between human and non-human entities, reshaping biopolitical and ecological narratives. In this regard, the intersection of art, science, and ecology offers a new framework for contemplating the possibility of alternative worlds.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Öztürk, İ. U. (2025). Donna Haraway'in Felsefesinde Simbiyotik Yoldaşlık Deneyimi Olarak Vombatlar. ViraVerita E-Dergi, Sayı: 21, 86–105. https://doi.org/10.47124/viraverita.1642607

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Australian Geographic. (2024, May 5). Wombat burrows provide refuge from bushfires. https://www.australiangeographic.com.au/topics/wildlife/2024/05/wombat-burrows-provide-refuge-from-bushfires/
  2. Clynes, M. E., & Kline, N. S. (1960). Cyborgs and space. Astronautics, 15(9), 26–27.
  3. Crutzen, P. J. (2006). The “Anthropocene”: A new epoch of geological time? In E. Ehlers & T. Krafft (Eds.), Earth system science in the Anthropocene: Emerging issues and problems (pp. 211–216). Springer.
  4. Crutzen, P. J., & Stoermer, E. F. (2000). The "Anthropocene". Global Change Newsletter, 41, 17–18.
  5. Dempster, M. B. (1998). A self-organizing systems perspective on planning for sustainability (Master’s thesis, University of Waterloo). https://citeseerx.ist.psu.edu/document?doi=8207c73dfb568eae136c3ab9d8d549a3379f402a
  6. European Space Agency. (2020, April 16). Air pollution remains low as Europeans stay at home. https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Copernicus/Sentinel-5P/Air_pollution_remains_low_as_Europeans_stay_at_home
  7. For the Wild. (2018, July 25). Staying with the trouble, featuring Donna Haraway [Podcast bölümü]. https://forthewild.world/podcast/83-donna-haraway-staying-with-the-trouble-1-27b6f5b4
  8. Haraway, D. J. (1991). Simians, cyborgs, and women: The reinvention of nature. Routledge.
  9. Haraway, D. J. (2003). The companion species manifesto: Dogs, people, and significant otherness. Prickly Paradigm Press.
  10. Haraway, D. J. (2015). Anthropocene, Capitalocene, Plantationocene, Chthulucene: Making kin. Environmental Humanities, 6, 159–165. https://www.environmentalhumanities.org
  11. Haraway, D. J. (2016). Staying with the trouble: Making kin in the Chthulucene. Duke University Press.
  12. Haraway, D. J., & Goodeve, T. N. (2000). How like a leaf: An interview with Donna J. Haraway. Routledge.
  13. Le Guin, U. K. (1986). The carrier bag theory of fiction. In Women of vision: Essays by women writing science fiction (pp. 165–170). St. Martin’s Press.
  14. Malm, A. (2016). Fossil capital: The rise of steam power and the roots of global warming. Verso.
  15. Moore, J. W. (2015). Capitalism in the web of life: Ecology and the accumulation of capital. Verso.
  16. NASA. (2020, March 2). Airborne nitrogen dioxide plummets over China. https://earthobservatory.nasa.gov/images/146362/airborne-nitrogen-dioxide-plummets-over-china
  17. Piccinini, P. (2011a). Undivided. In Nature’s little helpers (Exhibition). Haunch of Venison, Tolarno Galleries & Roslyn Oxley9 Gallery. https://visualartsdigital.wordpress.com/year-12-case-studies/patricia-piccinini/natures-little-helpers-surrogate-for-the-northern-hairy-nosed-wombat-2004/?utm_
  18. Piccinini, P. (2011b). Beni Bağrına Bas (Exhibition). Arter, İstanbul. https://www.patriciapiccinini.net/a-show.php?id=2011-Arter
  19. Rutz, C., Loretto, M. C., Bates, A. E., Davidson, S. C., Duarte, C. M., Jetz, W., Johnson, M., Kato, A., Kays, R., Mueller, T., Primack, R. B., Ropert-Coudert, Y., Tucker, M. A., Wikelski, M., & Cagnacci, F. (2020). COVID-19 lockdown allows researchers to quantify the effects of human activity on wildlife. Nature Ecology & Evolution, 4(9), 1156–1159. https://doi.org/10.1038/s41559-020-1237-z
  20. Taylor, A. (2018). Countering the wild child trope: ‘Sociogenic’ childhoods in settler colonial contexts. In C. Russell, A. Taylor, & M. L. Gillespie (Eds.), Indigenous education: New directions in theory and practice (pp. 73–90). Routledge.
  21. Taylor, A., Blaise, M., & Giugni, M. (2013). Haraway’s “bag lady story-telling”: Relocating childhood and learning within a “post-human landscape.” Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education, 34(1), 48–62. https://doi.org/10.1080/01596306.2012.698863
  22. Tsing, A. L. (2015). The mushroom at the end of the world: On the possibility of life in capitalist ruins. Princeton University Press.
  23. Visual Arts Digital. (t.y.). Nature’s little helpers – Surrogate (for the Northern Hairy Nosed Wombat) (2004). https://visualartsdigital.wordpress.com/year-12-case-studies/patricia-piccinini/natures-little-helpers-surrogate-for-the-northern-hairy-nosed-wombat-2004/
  24. Wombat Rescue Australia. (2020). Wombat tunnels as wildfire refuges: Observations from Australia’s bushfire crisis. https://www.wombatrescue.com.au/
  25. Yeşil Gazete. (2020). Kazara kahramanlar: Avustralya vombatları. https://yesilgazete.org/kazara-kahramanlar-avustralya-vombatlari/