KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / ViraVerita E-Dergi / 2025 / Sayı: 22

Toplumsal Gerçeklik ile Siyasal Yalanların Bağı Üzerine

ON THE NEXUS OF SOCIAL REALITY AND POLITICAL LIES

Onur Bilginer(BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9956-2860
Sayfa
349–370
Yayın Tarihi
2025-11-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak, toplumsal gerçekliğin biçimlenmesinde etkili olan siyasal yalanın ideal tiplerinin ayrı ayrı ya da iç içe geçmiş bir amalgam olarak bulunabileceği ve her birinin sırasıyla egoistik, stratejik ve imgesel işlevleri yerine getirdiği ileri sürülür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, hakikat, gerçeklik ve yalan arasındaki ilişkiyi ve yalanın siyasal işlevlerini inceler.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yalanı, tarihsel sürekliliği içerisinde farklı formları ve hakikat-sonrası dönemdeki tezahürleriyle birlikte evrensel bir olgu ya da bir insanlık durumu olarak ele alır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, toplumsal gerçekliğin biçimlenmesinde etkili olan siyasal yalanın ideal tiplerinin ayrı ayrı ya da iç içe geçmiş bir amalgam olarak bulunabileceği ve her birinin sırasıyla egoistik, stratejik ve imgesel işlevleri yerine getirdiği ileri sürülür.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Toplumsal gerçeklik · ideolojik çekişme · partiküler yalan

Özet

Bu çalışma, hakikat, gerçeklik ve yalan arasındaki ilişkiyi ve yalanın siyasal işlevlerini inceler. Yalanı, tarihsel sürekliliği içerisinde farklı formları ve hakikat-sonrası dönemdeki tezahürleriyle birlikte evrensel bir olgu ya da bir insanlık durumu olarak ele alır. Tarih, sosyoloji, felsefe ve siyasal kuram alanlarını ziyaret ederek, yalanın analizi için kavramsal bir çerçeve önerir. Bu disiplinler arası yaklaşımın merkezinde, Weber’in yorumlayıcı sosyolojisindeki “ideal tipler” kavramı bulunmaktadır. Çalışma, yalanı gündelik ve siyasal olarak ikiye ayırdıktan sonra, siyasal yalanları partiküler, kurumsal ve kurucu/asil olmak üzere yeniden sınıflandırır. Böylelikle kişisel çıkarı/imajı gözeten partiküler yalanlar, belli bir kimliği/imajı, grup ya da kamu çıkarını koruyan kurumsal yalanlar ve siyasal ideolojilere dolayımlanan kurucu yalanlar arasındaki farklılıkları ve durumsal örtüşmeleri irdeler. Bu alt kategoriler, Weberyan anlamda zihinsel inşalar ve bulgusal araçlardır. Sonuç olarak, toplumsal gerçekliğin biçimlenmesinde etkili olan siyasal yalanın ideal tiplerinin ayrı ayrı ya da iç içe geçmiş bir amalgam olarak bulunabileceği ve her birinin sırasıyla egoistik, stratejik ve imgesel işlevleri yerine getirdiği ileri sürülür.

Abstract

This study examines the relationship between truth, reality, and falsehood, and the political functions of lying. It treats lying as a universal phenomenon or a human condition, considering its various forms throughout history and its manifestations in the post-truth era. Drawing on history, sociology, philosophy, and political theory, it proposes a conceptual framework for analyzing lies. Central to this interdisciplinary approach is Weber’s concept of “ideal types” within his interpretive sociology. The study categorizes lies into everyday and political, then reclassifies political lies as particular, institutional, and foundational/noble. This allows for an exploration of the distinctions and situational overlaps between particular lies driven by personal interests/images, institutional lies safeguarding a certain identity/image, group, or public interest, and foundational lies embedded in or mediated by political ideologies. These subcategories are mental constructs and heuristic tools in a Weberian sense. Consequently, it is posited that the ideal types of political lying, instrumental in shaping social reality, can exist either discretely or as an intertwined amalgam, with each fulfilling a predominant function, namely egoistic, strategic, and imaginative, respectively.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bilginer, O. (2025). Toplumsal Gerçeklik ile Siyasal Yalanların Bağı Üzerine. ViraVerita E-Dergi, Sayı: 22, 349–370. https://doi.org/10.47124/viraverita.1739788

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (67)

  1. Adler, J. E. (1997). Lying, deceiving, or falsely implicating. The Journal of Philosophy, 94(9), 435-452. https://doi.org/10.2307/2564617
  2. Allcott, H. ve Gentzkow, M. (2017) Social media and fake news in the 2016 election. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211-236. https://doi.org/10.1257/jep.31.2.211
  3. Alpay, Y. (2017). Yalanın siyaseti (1. baskı). Destek Yayınları.
  4. Alterman, E. (2004). When presidents lie: A history of official deception and its consequences (1. baskı). Viking Press.
  5. Alterman, E. (2020). Lying in state: Why presidents lie-and why Trump is worse (1. baskı). Basic Books.
  6. Anderson, B. (1991). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism (2. baskı). Verso Books.
  7. Andrew, E. (1989). Equality of opportunity as the noble lie. History of Political Thought, 10(4), 577-595.
  8. Arendt, H. (1972). Lying in politics. Crises of the republic (4. baskı, ss. 1-47) içinde. Harcourt Brace & Company.
  9. Arendt, H. (1978, 26 Ekim). Hannah Arendt: From an interview. https://www.nybooks.com/articles/1978/10/26/hannah-arendt-from-an-interview/
  10. Barnes, J. A. (1994). A pack of lies: Towards a sociology of lying (1. baskı). Cambridge University Press.
  11. Berger, P. (1967). The sacred canopy: Elements of a sociological theory of religion (1. baskı). Anchor Books.
  12. Bilginer, O. ve Aykan, B. (2021). Salgın dil oyunlarında düşmanlaştırılan COVID-19. B. Aykan ve O. Bilginer (Ed.), Salgın halleri: COVID-19 ve toplumsal eşitsizlikler (1. baskı, ss. 77-115). Nika Yayınevi.
  13. Bilginer, O. ve Ganioğlu, Z. (2023). Sosyal demokrasi. M. Çınar (Ed.), Demokrasi: Kavram, kurum, süreç (1. baskı, ss. 83-100) içinde. İletişim Yayınları.
  14. Birleşmiş Milletler. (1948, 10 Aralık). İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği. https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal-declaration/translations/turkish-turkce
  15. Block, D. (2019). Post-truth and political discourse (1. baskı). Palgrave Macmillan Books.
  16. Bok, S. (1979). Lying: Moral choice in public and private life (2. baskı). Vintage Books.
  17. Breiner, P. (2008). Machiavelli's "new Prince" and the primordial moment of acquisition. Political Theory, 36(1), 66-92. https://doi.org/10.1177/0090591707310135
  18. Breiner, P. (2013). Equality, rights, and citizenship: Political equality as fundamentally expansive concept [Sözlü Sunum]. Relating ideologies: The migration of ideas between political thought systems. University of Virginia, ABD.
  19. Carmola, K. (2003). Noble lying: Justice and integrational tension in Plato's "Republic". Political Theory, 31(1), 39-62. https://doi.org/10.1177/0090591702239438
  20. Carson, T. L. (2006). The definition of lying. Noûs, 40(2), 284-306. https://doi.org/10.1111/j.0029-4624.2006.00610.x
  21. DePaulo, B. (2004). The many faces of lies. A. Miller (Ed.), The social psychology of good and evil (1. baskı, ss. 303-326) içinde. Guilford Press.
  22. Euronews (2023, 21 Mart), Boris Johnson, meclisin 'parti skandalı' konusunda yanlış yönlendirildiğini kabul etti. Euronews. https://tr.euronews.com/2023/03/21/boris-johnson-meclisin-parti-skandali-konusunda-yanlis-yonlendirildigini-kabul-etti.
  23. Fallis, D. (2009). What is lying? The Journal of Philosophy, 106(1), 29-56. https://doi.org/10.5840/jphil200910612
  24. Finchelstein, F. (2020). A brief history of fascist lies (1. baskı). University of California Press.
  25. Freeden, M. (2003). Ideology: A very short introduction (1. baskı). Oxford University Press.
  26. Gallie, W. (1956). Essentially contested concepts. Proceedings of the Aristotelian Society, 56(1), 167-198. https://doi.org/10.1093/aristotelian/56.1.167
  27. Garland, R. (2021). Government communications and the crisis of trust: From political spin to post-truth (1. baskı). Palgrave Macmillan.
  28. Gellner, E. (1983). Nations and nationalism (1. baskı). Cornell University Press.
  29. Giddens, A. (2009). Kapitalizm ve modern sosyal teori (U. Tatlıcan, Çev.). İletişim Yayıncılık. (Özgün eser basım 1984)
  30. Gramsci, A. (2008). Selections from the prison noteboks (Q. Hoare ve G. N. Smith, Çev.). International Publishers. (Özgün eser basım 1947)
  31. Herman, E. ve Chomsky, N. (1988). Manufacturing consent: The political economy of the mass media (1. baskı). Pantheon Books.
  32. Heywood, A. (2017). Political ideologies: An introduction (6. baskı). Palgrave Macmillan.
  33. Hobbes, T. (2002). Leviathan (1. baskı). A. P. Martinich (Ed.). Broadview Press. (Özgün eser basım 1651)
  34. Hobsbawn, E. (1990). Nations and nationalism since 1780. Cambridge University Press.
  35. Iuliano, J. (2018). The supreme court's noble lie. UC Davis Law Review, 51, 911-977.
  36. Kashy, D. ve DePaulo, B. (1998). Who lies. Journal of Personality and Social Psychology, 70(5), 1037-1051. https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.5.1037
  37. Keen, A. (2007). The cult of the amateur: How today's internet is killing our culture (1. baskı). Doubleday Books.
  38. Keyes, R. (1994). Post-truth. The New Republic, 210(17), 9-11.
  39. Korkut, L. (2017). Başlangıç kısımlarının hukuki etkisi, temel nitelikleri ve 1982 anayasası: Karşılaştırmalı bir analiz. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 4(2), 43-82.
  40. Koyré, A. (2018). Modern yalanın siyasal işlevi. B. Yarar (Ed.), Yeni Türkiye, hakikatsiz siyaset, soylu yalan (1. baskı, ss. 43-57) içinde. Phoenix Yayınevi.
  41. Locke, J. (2003). The second treatise of government. D. Wootton (Ed.), Political writings (1. baskı, ss. 261-387) içinde. Hackett Publishing Company. (Özgün eser basım 1689)
  42. Loewen, W. (1995). Lies my teacher told (1. baskı). New Press.
  43. Lohrey, A. (1986). Nationalism as myth. A Review of General Semantic, 43(1), 15-26.
  44. Machiavelli, N. (1999). The prince (G. Bull, Çev.). Penguin Books. (Özgün eser basım 1532)
  45. Mannheim, K. (1985). Ideology and utopia: An introduction to the sociology of knowledge (L. Wirth ve E. Shils, Çev.).
  46. Harvest Book. (Özgün eser basım 1929)
  47. McIntyre, L. (2019). Hakikat-sonrası (M. F. Biçici, Çev.). Tellekt Yayınları. (Özgün eser basım 2018)
  48. Mearsheimer, J. (2011). Why leaders lie: The truth about lying in international politics. Oxford University Press.
  49. Mosca, G. (1939). The ruling class (H. D. Kahn, Çev.). McGraw-Hill Book Company. (Özgün eser basım 1895)
  50. Nichols, T. (2017). The death of expertise: The campaign against established knowledge and why it matters (1. baskı). Oxford University Press.
  51. Nietzsche, F. (1999). Philosophy and truth: Selections from Nietzsche's notebooks of the early 1870's (D. Breazeale, Çev. ve Ed.). Humanity Books. (Özgün eser basım 1872-1876)
  52. Platon (1992). Republic (G.M.A. Grube, Çev.). Hackett Publishing Company. (Özgün eser basım yak. M.Ö. 380)
  53. Ramsay, M. (2000a). Justifications for lying in politics. L. Cliffe, M. Ramsay ve D. Bartlett (Ed.), The politics of lying: Implications for democracy (1. baskı, ss. 3-26) içinde. Macmillian Press.
  54. Ramsay, M. (2000b). Democratic dirty hands. L. Cliffe, M. Ramsay ve D. Bartlett (Ed.), The politics of lying: Implications for democracy (1. baskı, ss. 27-42) içinde. Macmillan Press.
  55. Rousseau, J. J. (1987). Discourse on the origin of inequality (D. A. Cress, Çev. ve Ed.). The basic political writings (1. baskı, ss. 25-109) içinde. Hackett Publishing Company. (Özgün eser basım 1755)
  56. Scott, J. (1985). Weapons of the weak: Everyday forms of peasant resistance (1. baskı). Yale University Press.
  57. Serban, G. (2001). Lying: Man's second nature (1. baskı). Praeger Publishers.
  58. Sunstein, C. (2018). Republic: Divided democracy in the age of social media (1. baskı). Princeton University Press.
  59. Taylor, C. (2016). The language animal: The full shape of the human linguistic capacity (1. baskı). Harvard University Press.
  60. Tepe, H. (2016). Platon’dan Habermas’a felsefede doğruluk ya da hakikat (1. baskı). BilgeSu Yayıncılık.
  61. Tesich, S. (1992). A government of lies. Nation, 254(1), 12-14.
  62. Tyrell, I. (2013). The Myth(s) that will not die: American natinonal exceptionalism. G. Bouchard (Ed.), National myths: Constructed pasts, contested presents (1. baskı, ss. 46-64). Routledge Books.
  63. United States. (1776). Declaration of Independence [Bağımsızlık Bildirgesi]. https://www.archives.gov/founding-docs/declaration
  64. Weber, M. (1978). Economy and society, Vol. 1. (G. Roth ve C. Wittich, Ed.). University of California Press. Wittgenstein, L. (2001). Philosophical investigations (G.E.M. Anscombe, Çev.). Blackwell Publishing. (Özgün eser basım 1953)
  65. Wood, N. (1967). Machiavelli's concept of virtù reconsidered. Political Studies, 15(2), 159-172. https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.1967.tb01842.x
  66. Yarar, B. (Ed.). (2018). Yeni Türkiye, hakikatsiz siyaset ve soylu yalan (1. baskı). Phoenix Yayınevi.
  67. Young-Bruehl, E. ve Kohn, J. (2007). Truth, lies and politics: A conversation. Social Research: An International Quarterly, 74(4), 1045-1070. https://dx.doi.org/10.1353/sor.2007.0037