Dergiler / ViraVerita E-Dergi / 2025 / Sayı: 22

Düz Ontoloji Kavramı Etrafında Spekülatif Gerilimler: Meillassoux, Harman, DeLanda ve Bryant

SPECULATIVE TENSIONS AROUND THE CONCEPT OF FLAT ONTOLOGY: MEILLASSOUX, HARMAN, DELANDA, AND BRYANT

Öner Güler(BARTIN ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-5848-1412
Sayfa
80–97
Yayın Tarihi
2025-11-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç bölümünde, düz ontolojinin bir başlangıç tavrı olmaktan çıkarılarak, insan ve insan olmayan varlıkları ortak bir kavrayışla ele alacak daha kapsayıcı bir yöntemsel çerçeveye dönüştürülmesi gerektiği bu bağlamda da bu dört yaklaşımdan en başarılı olanın DeLanda’nın öbekleşme kuramı olduğu savunulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Küreselleşme, liberal demokrasinin krizi ve yeni egemenlik biçimleriyle tanımlanan günümüz, salt politik ve ekonomik yapılarda değil, felsefi düşüncenin temellerinde de köklü bir dönüşüme işaret ediyor.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makale, çağdaş felsefede insan-merkezciliğin aşılması yönündeki tartışmalar içerisinde öne çıkan “düz ontoloji” kavramını, spekülatif realizm düşünürleri Quentin Meillassoux, Graham Harman, Manuel DeLanda ve Levi R.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç bölümünde, düz ontolojinin bir başlangıç tavrı olmaktan çıkarılarak, insan ve insan olmayan varlıkları ortak bir kavrayışla ele alacak daha kapsayıcı bir yöntemsel çerçeveye dönüştürülmesi gerektiği bu bağlamda da bu dört yaklaşımdan en başarılı olanın DeLanda’nın öbekleşme kuramı olduğu savunulmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Düz ontoloji · spekülatif realizm · insan-merkezcilik

Özet

Küreselleşme, liberal demokrasinin krizi ve yeni egemenlik biçimleriyle tanımlanan günümüz, salt politik ve ekonomik yapılarda değil, felsefi düşüncenin temellerinde de köklü bir dönüşüme işaret ediyor. Bu makale, çağdaş felsefede insan-merkezciliğin aşılması yönündeki tartışmalar içerisinde öne çıkan “düz ontoloji” kavramını, spekülatif realizm düşünürleri Quentin Meillassoux, Graham Harman, Manuel DeLanda ve Levi R. Bryant’ın yaklaşımları üzerinden incelemektedir. Düz ontoloji, tüm varlıkların aynı ontolojik düzlemde bulunduğu ve hiçbir varlığa ontolojik ayrıcalık tanınmaması gerektiği yönündeki temel iddiasıyla, klasik ve modern felsefenin hiyerarşik varlık anlayışına karşı önemli bir alternatif sunmaktadır. Çalışmada öncelikle kavramın tarihsel kökeni ve temel ilkeleri ortaya konmakta, ardından ele alınan dört düşünürün bu kavrama dair yorumları karşılaştırılmaktadır. Analiz, Meillassoux’nun korelasyonizm eleştirisi, Harman’ın geri-çekilmiş nesne anlayışı, DeLanda’nın öbekleşme teorisi ve Bryant’ın nesnelerin demokrasisi kavramı çerçevesinde yürütülmektedir. Sonuç bölümünde, düz ontolojinin bir başlangıç tavrı olmaktan çıkarılarak, insan ve insan olmayan varlıkları ortak bir kavrayışla ele alacak daha kapsayıcı bir yöntemsel çerçeveye dönüştürülmesi gerektiği bu bağlamda da bu dört yaklaşımdan en başarılı olanın DeLanda’nın öbekleşme kuramı olduğu savunulmaktadır.

Abstract

In today’s world, defined by globalization, the crisis of liberal democracy, and the emergence of new forms of sovereignty, a profound transformation is taking place not only in political and economic structures but also in the very foundations of philosophical thought. This article examines the concept of “flat ontology,” which has become prominent in contemporary debates on overcoming anthropocentrism, through the perspectives of speculative realist thinkers Quentin Meillassoux, Graham Harman, Manuel DeLanda, and Levi R. Bryant. Flat ontology, with its central claim that all entities exist on the same ontological plane and that none should be granted ontological privilege, offers a significant alternative to the hierarchical understandings of being found in classical and modern philosophy. The study first outlines the historical origins and core principles of the concept, then compares how the four selected thinkers interpret it. The analysis is conducted through Meillassoux’s critique of correlationism, Harman’s withdrawn object theory, DeLanda’s assemblage theory, and Bryant’s notion of the democracy of objects. The conclusion argues that flat ontology must move beyond being merely an initial stance to become a more comprehensive methodological framework capable of addressing both human and nonhuman entities within a shared understanding, and in this regard, identifies DeLanda’s assemblage theory as the most successful of the four approaches.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güler, Ö., Feslioğlu, E. D. (2025). Düz Ontoloji Kavramı Etrafında Spekülatif Gerilimler: Meillassoux, Harman, DeLanda ve Bryant. ViraVerita E-Dergi, Sayı: 22, 80–97. https://doi.org/10.47124/viraverita.1762600

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (28)

  1. Bhaskar, R. (2008). A realist theory of science (1. baskı). Routledge.
  2. Boysen, B. (2018). The embarrassment of being human: A critique of new materialism and object-oriented ontology. Orbis Litterarum, 73(3), 225-242. https://doi.org/10.1111/oli.12174
  3. Brassier, R. (2014). Deleveling: Against flat ontologies. C. van Dijk, E. van der Graaf, M. den Haan, R. de Jong, C. Roodenburg, D. Til, ve Waal Deva (Ed.), Under Influence—Philosophical Festival Drift (ss. 65-80) içinde. Omnia.
  4. Bryant, L. R. (2011). The democracy of objects (1. baskı). Open Humanities Press.
  5. Cole, A. (2015). Those obscure objects of desire. Artforum International. https://www.artforum.com/features/the-uses-and-abuses-of-object-oriented-ontology-and-speculative-realism-andrew-cole-224299/
  6. DeLanda, M. (2006). Çizgisel olmayan tarih: Bin yılın öyküsü (1. baskı). (E. Kılıç, Çev.). Metis Yayınları. (Özgün eser basım 1997)
  7. DeLanda, M. (2019). A new philosophy of society: Assemblage theory and social complexity (1. baskı). Bloomsbury Publishing.
  8. Deleuze, G. ve Guattari, F. (1987). A thousand plateaus: Capitalism and schizophrenia (1. baskı). (B. Massumi, Çev.). University of Minnesota Press. (Özgün eser basım 1980)
  9. Deleuze, G. ve Guattari, F. (1998). Mille plateaux: Capitalisme et schizophrénie 2. Les Éditions de Minuit.
  10. Deleuze, G. ve Parnet, C. (2002). Dialogues II (9. baskı). (H. Tomlinson ve B. Habberjam, Çev.). Columbia University Press. (Özgün eser basım 1977)
  11. Descartes, R. (1997). Felsefenin ilkeleri (1. baskı). (Mehmet Karasan, Çev.). Milli Eğitim Basımevi. (Özgün eser basım 1644)
  12. Gamble, C. N., Hanan, J. S. ve Nail, T. (2019). What is new materialism? Angelaki - Journal of the Theoretical Humanities, 24(6), 111-134. https://doi.org/10.1080/0969725X.2019.1684704
  13. Harman, G. (2011a). The quadruple object (1. baskı). Zero Books. (Kindle).
  14. Harman, G. (2011b). On the undermining of objects: Grant, Bruno, and radical philosophy. L. Bryant, N. Srnicek and G. Harman (Ed.), The speculative turn: Continental materialism and realism (ss. 21-40) içinde. Repress.
  15. Harman, G. (2012). The third table (No. 085) (2. baskı). Hatje Cantz.
  16. Harman, G. (2020a). Nesne yönelimli ontoloji (1. baskı). (O. Karayemiş, Çev.). Tellekt Yayınları. (Özgün eser basım 2017)
  17. Harman, G. (2020b). Skirmishes (1. baskı). Punctum Books.
  18. Harman, G. (2025). Speculative realism and flat ontology. C. Johns ve H. Bensusan (Ed.), After speculative realism (ss. 25-49) içinde. Bloomsbury.
  19. Harman, G. ve DeLanda, M. (2017). The rise of realism (1. baskı). Polity Press.
  20. Heidegger, M. (2019). Varlık ve zaman (3. baskı). (K. H. Ökten, Çev.). Alfa Yayınları. (Özgün eser basım 2006)
  21. Latour, B. (1999). Pandora’s hope (1. baskı). Harvard University Press.
  22. Locke, J. (2013). İnsan anlığı üzerine bir deneme (1. Baskı). (Vehbi Hacıkadiroğlu, Çev.). Kabalcı Yayıncılık. (Özgün eser basım 1689)
  23. Meillassoux, Q. (2020). Sonluluğun sonrası (1. baskı). (K. Kahveci, Çev.). Türkiye İş Bankası Yayınları. (Özgün eser basım 2006)
  24. Meillassoux, Q. (2022). Spekülatif materyalizm: Varlık, zaman, adalet, din, bilim (1. baskı). (K. Kahveci Çev.). Pinhan Yayıncılık.
  25. Nail, T. (2017). What is an assemblage? SubStance, 46(1), 21-37. https://doi.org/10.3368/ss.46.1.21
  26. Nail, T. (2021). Teory of the object (1. baskı). Edinburg University Press.
  27. Yılmaz, E. (2013). [Iain D. Thomson tarafından yazılan Heidegger: Ontoteoloji/Teknoloji ve eğitim politikaları (H. Arslan, Çev.) isimli kitabın incelenmesi]. Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, (1), 187-193.
  28. Young, N. (2020). On correlationism and the philosophy of (human) access: Meillassoux and Harman. Open Philosophy, 3(1), 42-52. https://doi.org/10.1515/opphil-2020-0003