KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / ViraVerita E-Dergi / 2026 / Sayı: 23

MİCHEL FOUCAULT’NUN YÖNETİMSELLİK ANALİZİNDE “RAISON D’ÉTAT” KAVRAMI

THE CONCEPT OF "RAISON D'ÉTAT" IN MICHEL FOUCAULT'S ANALYSIS OF GOVERNMENTALITY

Enes Berhudan Kökerer(AYDIN ADNAN MENDERES UNIVERSITY)0000-0002-1963-6514
Sayfa
29–49
Yayın Tarihi
2026-05-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çerçevede çalışma, devlet aklının tarihsel ortaya çıkış koşullarını ve Foucault’nun bu kavrama yüklediği analitik anlamı tartışarak, kavrama ilişkin anaakım yorumların ötesine geçmeyi ve Foucault’nun yönetimsellik kavramı perspektifinden sunduğu özgün katkıyı görünür kılmayı hedeflemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Michel Foucault’nun yönetimsellik kavramsallaştırmasından hareketle devlet aklı (raison d’État) düşüncesini siyasal iktidarın rasyonalite biçimleri ve yönetim teknikleri üzerinden çözümlemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Buna karşılık Foucault’nun devlet aklına yaklaşımı, kavramı ahlaki ya da hukuki sonuçları üzerinden değerlendirmekten ziyade, modern siyasal iktidarın ortaya çıkışında işlev gören özgün bir düşünme ve yönetme rasyonalitesi olarak ele almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çerçevede çalışma, devlet aklının tarihsel ortaya çıkış koşullarını ve Foucault’nun bu kavrama yüklediği analitik anlamı tartışarak, kavrama ilişkin anaakım yorumların ötesine geçmeyi ve Foucault’nun yönetimsellik kavramı perspektifinden sunduğu özgün katkıyı görünür kılmayı hedeflemektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Michel Foucault · Devlet aklı · Raison d’état

Özet

Bu çalışma, Michel Foucault’nun yönetimsellik kavramsallaştırmasından hareketle devlet aklı (raison d’État) düşüncesini siyasal iktidarın rasyonalite biçimleri ve yönetim teknikleri üzerinden çözümlemeyi amaçlamaktadır. Devlet aklı literatürde, çoğunlukla Machiavelli’den devralınan bir siyasal miras üzerinden okunmaktadır. Kavram pragmatik ve araçsal bir siyaset anlayışıyla ilişkilendirilerek, otoriter ve gayri hukuki iktidar pratiklerinin teorik dayanağı olarak yorumlanmaktadır. Bu yerleşik okumalar, devlet aklını ağırlıklı olarak eleştirel bir problem alanı içinde konumlandırmaktadır. Buna karşılık Foucault’nun devlet aklına yaklaşımı, kavramı ahlaki ya da hukuki sonuçları üzerinden değerlendirmekten ziyade, modern siyasal iktidarın ortaya çıkışında işlev gören özgün bir düşünme ve yönetme rasyonalitesi olarak ele almaktadır. Foucault, devlet aklını bağımsız bir siyasal doktrin olarak değil, yönetimsellik bağlamında nüfusun, ekonominin, güvenliğin ve mekânın rasyonel biçimde düzenlenmesini mümkün kılan bir iktidar mantığı olarak analiz etmektedir. Bu çerçevede çalışma, devlet aklının tarihsel ortaya çıkış koşullarını ve Foucault’nun bu kavrama yüklediği analitik anlamı tartışarak, kavrama ilişkin anaakım yorumların ötesine geçmeyi ve Foucault’nun yönetimsellik kavramı perspektifinden sunduğu özgün katkıyı görünür kılmayı hedeflemektedir.

Abstract

This study, building upon Michel Foucault's conceptualization of governmentality, analyzes the ideas of the reason of the state (raison d'État) through rational forms of political power and technologies of governance. In the literature, reason of state is often interpreted through a political legacy largely inherited from Machiavelli. The concept is associated with a pragmatic and instrumental understanding of politics, and interpreted as the theoretical basis for authoritarian and illegal power practices. These established readings primarily position reason of state within a critical problem area. In contrast, Foucault's approach to reason of state considers it not through its moral or legal consequences, but as a unique rationality of thinking and governing that functions in the emergence of modern political power. Foucault analyzes reason of state not as an independent political doctrine, but as a logic of power that enables the rational organization of population, economy, security, and space within the context of governmentality. Within this framework, the study aims to go beyond mainstream interpretations of the concept of rationality by discussing the historical conditions of its emergence and the analytical meaning Foucault attributes to it, and to make visible the original contribution Foucault offers from the perspective of the concept of governmentality.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kökerer, E. B. (2026). MİCHEL FOUCAULT’NUN YÖNETİMSELLİK ANALİZİNDE “RAISON D’ÉTAT” KAVRAMI. ViraVerita E-Dergi, Sayı: 23, 29–49. https://doi.org/10.47124/viraverita.1856465

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (42)

  1. Ardito, A. M. (2021). Machiavelli and the modern state (1. Baskı). Cambridge University Press.
  2. Berlin, I. (2016). Akıntıya karşı: Fikirler tarihi üzerine denemeler. (E. Erbatur, Çev.). Profil Yayıncılık.
  3. Bodei, R. (2011). From secrecy to transparency: Reason of state and democracy. Philosophy & Social Criticism, 37(8), 889–898. https://doi.org/10.1177/0191453711415815
  4. Botero, G. (2017). The reason of state (1. Baskı). Cambridge University Press.
  5. Curtis, B. (2002). Foucault on governmentality and population: The impossible discovery. Canadian Journal of Sociology / Cahiers canadiens de sociologie, 27(4), 505–533.
  6. Deleuze, G. (2019). Bilgi: Foucault üzerine dersler. (A. Baran, Çev.). Otonom Yayıncılık.
  7. Foucault, M. (1991). Governmentality. İçinde G. Burchell, C. Gordon & P. Miller (Ed.), The Foucault effect: Studies in governmentality (ss. 87–104). University of Chicago Press.
  8. Foucault, M. (2007). İktidarın gözü. (I. Ergüden, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  9. Foucault, M. (2002). Toplumu savunmak gerekir. (Ş. Aktaş, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  10. Foucault, M. (2016). Omnes et singulatim: Siyasi aklın bir eleştirisine doğru. İçinde Özne ve iktidar (I. Ergüden, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  11. Foucault, M. (2015). Kelimeler ve Şeyler. (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi.
  12. Foucault, M. (2016). Özne ve iktidar. (O. Akınhay, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  13. Foucault, M. (2017). Hapishanenin doğuşu. (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi.
  14. Foucault, M. (2018). Cinselliğin Tarihi. (U. H. Tanrıöver, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  15. Foucault, M. (2019). Güvenlik, toprak, nüfus (3. Baskı). (F. Taylan, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  16. Foucault, M. (2017). Öznellik ve hakikat. (S. Yardımcı, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  17. Foucault, M. (2016). Entelektüelin siyasi işlevi. (I. Ergüden, O. Akınhay & F. Keskin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  18. Foucault, M. (2016). Bilginin arkeolojisi. (V. Urhan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  19. Frederick II (2016). Anti-Makyavel. (N. Epçeli, Çev.). Yeditepe Yayınevi.
  20. Friedrich, C. J. (1957). Constitutional reason of state: The survival of the constitutional order. Brown University Press. Gamberini, A. & Lazzarini, I. (2012). The Italian Renaissance state. Cambridge University Press.
  21. Gordon, C. (1991). Governmental rationality: An introduction. İçinde G. Burchell, C. Gordon & P. Miller (Ed.), The Foucault effect: Studies in governmentality (ss. 1–52). University of Chicago Press.
  22. Keskin, F. (2005). Foucault’da şiddet ve iktidar. Cogito, 6–7, 118–135.
  23. Lemke, T. (2007). An indigestible meal? Foucault, governmentality and state theory. Distinktion: Scandinavian Journal of Social Theory, 8(2), 43–64. https://doi.org/10.1080/1600910X.2007.9672946
  24. Lemke, T. (2015). Foucault, governmentality, and critique. Routledge.
  25. Lemke, T. (2019). A critique of political reason: Foucault's analysis of modern governmentality. Verso. Machiavelli, N. (2009). Prens. (A. Tolga, Çev.). Say Yayınları.
  26. Machiavelli, N. (2017). Titus Livius’un ilk on kitabı üzerine söylevler. (A. Tolga, Çev.). Say Yayınları.
  27. Mansfield, H. C. (1998). Machiavelli’s virtue. University of Chicago Press.
  28. Meinecke, F. (1962). Machiavelli: The doctrine of raison d’état and its place in modern history. (D. Scott, Trans.). Routledge.
  29. Neocleous, M. (2015). Devleti tahayyül etmek. (A. Sarı, Çev.). Notabene Yayınları.
  30. Pocock, J. A. G. (2016). The Machiavellian moment: Florentine political thought and the Atlantic republican tradition. Princeton University Press.
  31. Rose, N., O’Malley, P., ve Valverde, M. (2006). Governmentality. Annual Review of Law and Social Science, 2(1), 83–104. http://doi.org/10.1146/annurev.lawsocsci.2.081805.105900
  32. Sadurski, W. (2014). Reason of state and public reason. Ratio Juris, 27(1), 21–46. https://doi.org/10.1111/raju.12032 Sancar, M. (2020). “Devlet aklı” kıskacında hukuk devleti. İletişim Yayınları.
  33. Senellart, M. (2013). Machiavelli facing the challenge of gouvernementalité. Foucault Studies, (16), 104–115. Shaw, C. & Mallett, M. (2014). The Italian wars 1494–1559. Routledge.
  34. Skinner, Q. (2002). The foundations of modern political thought (Cilt 1: The Renaissance). Cambridge University Press.
  35. Skinner, Q. (2004). Machiavelli. (C. Atilla, Çev.). Altın Kitaplar.
  36. Strauss, L. (2023). Machiavelli üzerine düşünceler. (E. Kılıç, Çev.). Babil Kitap.
  37. Viroli, M. (1990). Machiavelli and the republican idea of politics. İçinde G. Bock, Q. Skinner & M. Viroli (Ed.), Machiavelli and republicanism (ss. 143–171). Cambridge University Press.
  38. Viroli, M. (1992a). From politics to reason of state: The acquisition and transformation of the language of politics 1250–1600. Cambridge University Press.
  39. Viroli, M. (1992b). The revolution in the concept of politics. Political Theory, 20(3), 473–495. https://doi.org/10.1177/0090591792020003005
  40. Viroli, M. (1998). The origin and the meaning of the reason of state. İçinde I. Hampsher-Monk, K. Tilmans & F. van Vree (Ed.), History of concepts: Comparative perspectives (ss. 67–74). Amsterdam University Press.
  41. Zarka, Y. C. (2012). İktidarın simgeleri: Machiavelli’den Foucault’ya politik felsefe çalışmaları. (S. Şahin, Çev.). Sitare Yayınları.
  42. Zarka, Y. C. (2017). Devlet çıkarı. (İ. Yerguz, Çev.). İçinde P. Raynaud & S. Rials (Ed.), Siyaset felsefesi sözlüğü. İletişim Yayınları.