Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightElde edilen sonuçlar, dijital şüphecilik kavramının literatürde sınırlı biçimde çalışıldığını, pazarlama alanındaki yeri açısından önemli boşlukların bulunduğunu göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu araştırmada, dijital şüphecilik konusuna ilişkin mevcut çalışmaların sistematik literatür taraması çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Makalelerde yer alan dijital şüphecilik tanımları, yıllara göre dağılımları, yayımlandıkları dergilere göre çeşitlenmeleri, yazar sayısı ve ülke bazlı dağılımları, araştırma tasarımlarının (nitel-nicel) özellikleri ile çalışmalarda ele alınan araştırma değişkenleri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu çalışma için veri tabanı olarak Web of Science, Scopus, Science Direct, Sage Journals, Emerald, Google Scholar ve TR Dizin kullanılmıştır. Bu veri abanlarında yer alan makaleler “dijital şüphecilik” ve “digital skepticism” anahtar kelimeleri ile sınırlı tutulmuştur. Toplam 21 adet makaleye ulaşılmıştır. Makalelerin çoğu medya, haber ve bilgiye yönelik şüphecilik üzerinde yoğunlaşırken, 2 makale yapay zekâ ile ortaya çıkan şüphecilik konusunu ele almıştır. Dijital şüphecilik ile ilgili ilk çalışma 2007 yılında yapılmış, ilerleyen yıllarda sınırlı sayıda olan çalışmalar 2023 yılında artmış, 2025’te 3 makaleye ulaşmıştır. Şüphecilik ile ilgili incelenen 12 makalenin 2’si Communication Research dergisinde yayımlanırken, diğerleri farklı dergilerde yayımlanmıştır. Yazar dağılımına bakıldığında çoğunun 2 yazarlı makalelerden oluştuğu, ülke bazında ise Amerika’nın öne çıktığı görülmektedir. İncelenen makalelerin 9’u nicel 3’ü nitel yöntemle gerçekleştirilmiştir. İncelenen makalelerde şüphecilik konusunun güven, ikna bilgisi, beklenti ihlali, yapay zekâ sistemleri, satın alma niyeti, marka savunuculuğu gibi çeşitli değişkenlerle ele alındığı görülmüştür. Elde edilen sonuçlar, dijital şüphecilik kavramının literatürde sınırlı biçimde çalışıldığını, pazarlama alanındaki yeri açısından önemli boşlukların bulunduğunu göstermektedir. Bu araştırma, literatürdeki eksiklikleri sistematik biçimde ortaya koyması bakımından hem teorik hem de uygulamalı araştırmalar için yönlendirici bir katkı sunmaktadır.
Abstract
The present study aims to examine the existing body of research on digital skepticism through a systematic literature review. Specifically, the analysis focuses on the definitions of digital skepticism provided in the literature, their distribution over time, the variety of journals in which they were published, the distribution of author numbers and countries of origin, the methodological approaches employed (qualitative vs. quantitative), and the research variables investigated in the studies. For this purpose, databases including Web of Science, Scopus, ScienceDirect, Sage Journals, Emerald, Google Scholar, and TR Dizin were utilized. The search was limited to articles using the keywords “dijital şüphecilik” and “digital skepticism.” A total of 21 articles were identified. The majority of these articles concentrated on skepticism toward media, news, and information, while two studies addressed skepticism emerging with artificial intelligence. The first study on digital skepticism wasmpublished in 2007, with limited progress in subsequent years, but an increase was observed in 2023, reaching three studies in 2025. Among the 12 studies analyzed in detail, two were published in Communication Research, while the rest appeared in different journals. Regarding authorship, most articles were co-authored by two researchers, with the United States being the leading country in terms of contributions. Methodologically, nine of the studies adopted a quantitative design, while three employed qualitative approaches. The findings also reveal that digital skepticism has been examined in relation to diverse variables such as trust, persuasion knowledge, expectation violation, artificial intelligence systems, purchase intention, and brand advocacy. Overall, the results demonstrate that digital skepticism remains an underexplored concept in the literature, with notable gaps particularly in the field of marketing. By systematically identifying these limitations, this study provides valuable theoretical and practical insights that may guide future research.