KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi / 2026 / Sayı: 21

Ortaokul Öğrencilerinde Eko-Anksiyete Kavramının Bilinirliğinin Arttırılması ve Ölçümlenmesi: İzmir’in Bornova İlçesi Örneği

Raising Awareness and Measuring the Concept of Eco-Anxiety Among Middle School Students: A Case Study from Bornova District, Izmir

Simay Şeker(EGE ÜNİVERSİTESİ, İLETİŞİM FAKÜLTESİ)0009-0004-3117-3470
Selma Didem Özşenler(Ege Üniversitesi)0000-0003-4627-7948
Buse Kardaş(EGE ÜNİVERSİTESİ, İLETİŞİM FAKÜLTESİ)0009-0008-5376-4107
Yaren Bilginer(EGE ÜNİVERSİTESİ, İLETİŞİM FAKÜLTESİ)0009-0006-2331-1460
Ayşe Deniz Yavuz(EGE ÜNİVERSİTESİ, İLETİŞİM FAKÜLTESİ)0009-0000-3321-8565
Sayfa
112–161
Yayın Tarihi
2026-03-14
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçlar, öğrencilerin eko-anksiyete seviyelerinde genel bir düşüş yaşandığını, özellikle kız öğrencilerde kaygı seviyelerinin daha belirgin şekilde azaldığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’de ortaokul öğrencilerinde eko-anksiyete kavramının bilinirliğini artırmak ve ölçümlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İklim krizinin bireyler üzerindeki psikolojik etkilerinden biri olan eko anksiyete, gençlerde geleceğe dair kaygı ve çaresizlik duygularını tetikleyebilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar, öğrencilerin eko-anksiyete seviyelerinde genel bir düşüş yaşandığını, özellikle kız öğrencilerde kaygı seviyelerinin daha belirgin şekilde azaldığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eko-Anksiyete · Sürdürülebilirlik · İklim Krizi

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de ortaokul öğrencilerinde eko-anksiyete kavramının bilinirliğini artırmak ve ölçümlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İklim krizinin bireyler üzerindeki psikolojik etkilerinden biri olan eko anksiyete, gençlerde geleceğe dair kaygı ve çaresizlik duygularını tetikleyebilmektedir. Makalede, daha önce yetişkinler üzerinde uygulanmış olan eko-anksiyete ölçeği ilk kez ortaokul öğrencilerine uyarlanmış, ölçek uygulamaları öncesinde ve sonrasında öğrencilerin kaygı düzeylerindeki değişimler analiz edilmiştir. Ayrıca, “Zihnimdeki Canavarı Yenmek” ve “Benim Yeşil Günlüğüm” gibi yenilikçi iş paketleri ile öğrencilere farkındalık kazandırılmış, çevresel sorumluluk bilinci geliştirilmeye çalışılmıştır. Araştırma karma yöntem yaklaşımıyla yürütülmüş ve hem nicel hem de nitel veriler toplanarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin eko-anksiyete seviyelerinde genel bir düşüş yaşandığını, özellikle kız öğrencilerde kaygı seviyelerinin daha belirgin şekilde azaldığını göstermektedir. Öğrencilerin çevre dostu davranışlara yönelmeleri, sorumluluk bilincinin artması ve çevresel tehditlerle başa çıkma kapasitelerinin güçlenmesi çalışmanın önemli çıktıları arasında yer almaktadır. Bu yönüyle çalışma, Türkiye’de ortaokul öğrencileri üzerinde eko-anksiyeteyi ele alan ilk araştırmalardan biri olmasıyla özgün ve katkı sağlayıcı bir nitelik taşımaktadır.

Abstract

This study was conducted to enhance the awareness and measure the levels of eco-anxiety among middle school students in Turkey. Eco-anxiety, one of the psychological consequences of the climate crisis, may trigger feelings of uncertainty and helplessness in young individuals regarding the future. In this project, an eco-anxiety scale previously applied to adults was adapted for middle school students for the first time, and changes in students’ anxiety levels were analyzed before and after the interventions. Innovative work packages such as “Beating the Monster in My Mind” and “My Green Diary” were implemented to raise awareness, provide environmental education, and promote responsibility among the students. The research was carried out using a mixed-methods approach, combining both quantitative and qualitative data collection and analysis. Findings revealed a general decrease in students’ eco-anxiety levels, with more significant reductions observed among female students. Furthermore, the project encouraged students to adopt eco-friendly behaviors, enhanced their sense of responsibility, and improved their ability to cope with environmental challenges. As one of the pioneering studies addressing eco-anxiety among middle school students in Turkey, this research holds originality and makes a valuable contribution to the existing literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şeker, S., Özşenler, S. D., Kardaş, B., Bilginer, Y., Yavuz, A. D. (2026). Ortaokul Öğrencilerinde Eko-Anksiyete Kavramının Bilinirliğinin Arttırılması ve Ölçümlenmesi: İzmir’in Bornova İlçesi Örneği. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, Sayı: 21, 112–161. https://doi.org/10.47994/usbad.1796068

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. Atalay, E. (2025). İklim değişikliği farkındalığı ve iklim değişikliği anksiyetesi arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 17(32), 475–495. https://doi.org/10.38155/ksbd.1633266
  2. K Acungil, Y. (2020). Üniversitede çevre tutum ve davranış düzeylerini belirlemeye yönelik bir çalışma: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 75(3), 997-1032.
  3. Bakı, A., & Gökçek, T. (2012). Karma Yöntem Araştırmalarına Genel Bir Bakış. Eğitim ve Bilim, 11(42), 2-4.
  4. Baudon, P., &Jachens, L. (2021). A scopingreview of interventionsforthetreatment of eco-anxiety. International Journal of EnvironmentalResearchandPublicHealth, 18(18), 9636. http://dx.doi.org/10.3390/ijerph18189636
  5. Cebeci, F., Karaman, M., Öztürk, A. F., Uzun, K., Altın, M. O., Arıcı, A., & Artan, T. (2022). İklim değişikliği anksiyetesi ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 22(1), 20–42. https://doi.org/10.54961/uobild.1129602
  6. Clayton, S. (2020). Climateanxiety: Psychologicalresponsestoclimatechange. Journal of AnxietyDisorders, 74, 102263. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2020.102263
  7. Clayton, S., & Karazsia, B. T. (2020). Development and validation of a measure of climate change anxiety. Journal of Environmental Psychology, 69, 101434. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2020.101434
  8. Eklöf, B. (2025). Helping young people cope with eco-anxiety: A qualitative intervention study. Environmental Education Research. https://doi.org/10.1080/13504622.2025.2542264
  9. Fetters, M. D., Curry, L. A., & Creswell, J. W. (2013). Achieving integration in mixed methods designs—Principles and practices. Journal of Mixed Methods Research, 7(4), 213–218.
  10. Kurth, C., & Pihkala, P. (2022). Eco-anxiety: What it is and why it matters. Frontiers in Psychology, 13, 981814. doi:10.3389/fpsyg.2022.981814
  11. Greene, J. C., Caracelli, V. J., & Graham, W. F. (1989). Toward a conceptual framework for mixed-method evaluation designs. Educational Evaluation and Policy Analysis, 11(3), 255–274.
  12. Grupe, D. W., &Nitschke, J. B. (2013). Uncertaintyandanticipation in anxiety: An integratedneurobiologicalandpsychologicalperspective. Nature Reviews, Neuroscience, 14(7), 488–501. https://doi.org/10.1038/nrn3524
  13. Ivankova, N. V., Creswell, J. W., & Stick, S. L. (2006). Using mixed-methods sequential explanatory design: From theory to practice. Field Methods, 18(1), 3–20.
  14. Johnson, R. B., & Onwuegbuzie, A. J. (2004). Mixed methods research: A research paradigm whose time has come. Educational Researcher, 33(7), 14–26.
  15. Kara, Y. (2022). Ekolojik Kriz ve Anksiyete: Yeni Bir Kavram Olarak Ekoanksiyete. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 891-908.
  16. Kırılmazkaya, G. (2022). Ortaokul öğrencilerinin çevre ve çevre sorunlarına ilişkin görüşleri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 13 (1), 1-11.
  17. Ojala, M. (2013). Coping with climate change among adolescents: Implications for subjective well-being and environmental engagement. Sustainability, 5(5), 2191–2209. https://doi.org/10.3390/su5052191
  18. Özbay, S., & Alcı, B. (2021). İklim değişikliği kaygı ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Research Studies Anatolia Journal.
  19. Pihkala, P. (2020). Anxietyandtheecologicalcrisis: An analysis of eco-anxietyandclimateanxiety. Sustainability, 12(19), 7836. doi:10.3390/su12197836
  20. Pihkala, P. (2020). Eco-anxiety and environmental education. Sustainability, 12(23), 10149. https://doi.org/10.3390/su122310149
  21. Karadeniz, D. ve Fer, S. (2023). Predictive power of teachers’ perceptions of autonomy on high school students’ term grade. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 52(1), 126-159. https://doi.org/10.14812/cuefd.1143008
  22. Morgan, D. L. (1998). Practical strategies for combining qualitative and quantitative methods: Applications to health research. Qualitative Health Research, 8(3), 362–376.
  23. Niedzwiedz, C. L., Kankawale, S. M., & Katikireddi, S. V. (2025). A systematic review of social, political and geographic factors associated with eco-anxiety in children and young people. Nature Mental Health, 3, 1579–1615.
  24. Wu, J., et al. (2025). Eco-emotions in children and adolescents: A rapid review of the qualitative literature. Journal of Environmental Psychology.
  25. Uzun, K., Öztürk, A. F., Karaman, M., Cebeci, F., Altın, M. O., Arıcı, A., & Artan, T. (2022). Adaptation of the eco-anxiety scale to Turkish: A validity and reliability study. Archives of Health Science and Research, 9(2), 110–115. https://doi.org/10.54614/ArcHealthSciRes.2022.21151
  26. Arcanjo, M. (2019). Eco-Anxiety: Mental Healthimpacts Of Environmentaldisastersandclimatechange. A ClimateInstitutePublication, New York.
  27. Baki, A., & Gökçek, T. (2012). Karma Yöntem Araştırmaları. Pegem Akademi.
  28. Creswell, J. W. (2003). Research Design: Qualitative, Quantitative, And Mixed Methods Approaches (2nd ed.). Sage.
  29. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing And Conducting Mixed Methods Research (3rd ed.). Sage.
  30. Tashakkori, A., & Teddlie, C. (1998). Mixed Methodology: Combining Qualitative And Quantitative Approaches. Sage.
  31. Creswell, J. W. (2003). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed MethodsApproaches (2nd Ed.). ThousandOaks, Ca: Sage.
  32. Ünal, S. (Ed.). (2022). Eğitim Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar. Eğitim Yayınevi.