Dergiler / Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

Tarih Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğrencilerinin Tarihsel Argümanları Değerlendirme Becerileri

History Education Department Students’ Skills in Evaluating Historical Arguments

İbrahim Edhem Tokgöz(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ)0009-0006-7689-1788
Bahri Ata(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-2214-0560
Sayfa
81–113
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma bulgularına göre öğretmen adaylarının büyük bölümünün Tanzimat Fermanı’nı tartışmalı bir tarihsel konu olarak değerlendirdiği belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, Tarih Eğitimi ABD öğrencilerinin tarihsel argümanları değerlendirme becerilerini incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma grubunu 2025–2026 eğitim-öğretim yılında tarih eğitimi anabilim dalında öğrenim gören 18 öğretmen adayı oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma bulgularına göre öğretmen adaylarının büyük bölümünün Tanzimat Fermanı’nı tartışmalı bir tarihsel konu olarak değerlendirdiği belirlenmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2025–2026 Verileri
⚙️Değişkenler:tarih eğitimi · tarih öğretmen adayları · tarihsel argümantasyon

Özet

Bu araştırmanın amacı, Tarih Eğitimi ABD öğrencilerinin tarihsel argümanları değerlendirme becerilerini incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2025–2026 eğitim-öğretim yılında tarih eğitimi anabilim dalında öğrenim gören 18 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma, Tanzimat Fermanı konusu çerçevesinde ele alınmaktadır. Veriler, Toulmin Modeli’ne dayalı olarak; araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Görüşme formunda; problem durumunu anlama, tarihsel soru oluşturma, ön bilgi kullanımı, kanıt kullanımı, gerekçelendirme, karşıt argümanları değerlendirme ve yeniden değerlendirme boyutlarına yönelik açık uçlu sorulara yer verilmiştir. Araştırma verileri içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve analiz süreci MAXQDA mantığına uygun biçimde tema, kategori ve kodlar çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırma bulgularına göre öğretmen adaylarının büyük bölümünün Tanzimat Fermanı’nı tartışmalı bir tarihsel konu olarak değerlendirdiği belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının özellikle Tanzimat’ın Osmanlı modernleşmesinin bir sonucu mu yoksa Avrupa devletlerinin baskısıyla ortaya çıkan diplomatik bir zorunluluk mu olduğu konusunda farklı görüşler geliştirdikleri görülmüştür. Katılımcıların önemli bir kısmı tarihsel argümanlarını desteklemek amacıyla birincil ve ikincil kaynaklardan yararlanmış; Osmanlı arşiv belgeleri, Tanzimat Fermanı metni ve tarihçilerin eserlerini kaynak olarak göstermiştir. Bununla birlikte bazı öğretmen adaylarının kaynak ile kanıt arasındaki ilişkiyi kurmakta ve gerekçelendirme sürecinde mantıksal bağ oluşturmada zorlandıkları belirlenmiştir. Araştırmada öğretmen adaylarının tarihsel düşünme ve argümantasyon becerilerinin farklı düzeylerde geliştiği sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle kanıt kullanımı, karşıt argüman geliştirme ve çok boyutlu değerlendirme süreçlerinde öğrenciler arasında belirgin farklılıklar olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda tarih öğretiminde tartışmalı tarihsel konulara, birincil kaynak kullanımına ve farklı bakış açılarıyla düşünmeyi destekleyen etkinliklere daha fazla yer verilmesinin öğretmen adaylarının tarihsel argümantasyon becerilerinin gelişimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract

This study aims to examine pre-service history teachers’ skills in evaluating historical arguments within the context of the Tanzimat Edict. The research was designed as a qualitative case study. The participants consisted of 18 pre-service teachers enrolled in the Department of History Education during the 2025–2026 academic year. The study focused on the Tanzimat Edict as a controversial historical issue. Data were collected through a semi-structured interview form developed by the researchers based on the Toulmin Argumentation Model. The interview questions addressed the dimensions of understanding the problem situation, generating historical questions, using prior knowledge, using evidence, justification, evaluating counterarguments, and reconsideration. The collected data were analyzed through content analysis, and the analysis process was conducted in accordance with the logic of MAXQDA through themes, categories, and codes. The findings revealed that the majority of the pre-service teachers regarded the Tanzimat Edict as a controversial historical topic. Participants developed differing interpretations regarding whether the Tanzimat reforms emerged primarily as a result of Ottoman modernization efforts or as a diplomatic necessity shaped by the pressure of European states. A considerable number of participants referred to both primary and secondary sources to support their historical arguments, including Ottoman archival documents, the text of the Tanzimat Edict, and scholarly works written by historians. However, some participants experienced difficulties in establishing a clear relationship between sources and evidence and in constructing logical justifications for their claims. The study concluded that participants’ historical thinking and historical argumentation skills varied significantly. Noticeable differences were identified particularly in the use of evidence, the development of counterarguments, and the ability to make multidimensional evaluations. Based on the findings, it is suggested that history education should include more controversial historical topics, greater use of primary sources, and instructional activities tha

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tokgöz, İ. E., Ata, B. (2026). Tarih Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğrencilerinin Tarihsel Argümanları Değerlendirme Becerileri. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 1, 81–113. https://doi.org/10.38015/sbyy.1970407

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Ata, B., Altun, A., & Kaymakcı, S. (Ed.). (2023). Yurtdışında tarih eğitimi: Kişiler ve eserleri. İBER Akademi Yayınları.
  2. Barton, K. C., & Levstik, L. S. (2004). Teaching history for the common good. Routledge.
  3. Cesur, M. (2025). Tarih Eğitiminde “Kanıt” Kelimesinin Hatalı Kullanımı: Terminolojik Bir İnceleme. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (64), 1729-1745.
  4. Cirit Gül A., Apaydın, Z. ve Çobanoğlu, E. O., “Türkiye'de Argümantasyon İle İlgili Yapılan Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi - Investigation of Graduate Thesis About Argumentation in Turkey: Thematic Content Analysis”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi - Ondokuz Mayıs University Journal of Faculty of Education 40 (2), Aralık 2021: 591-628.
  5. Findley, C. V. (2010). Turkey, Islam, nationalism, and modernity: A history, 1789-2007. Yale University Press.
  6. Fisher, A.(2018) Gerçek argümanların mantığı. Ankara: İmge.
  7. Günal, H. (2016). Tarih öğretmenlerinin tartışmalı ve hassas konulara yaklaşımları (Erzurum örneği) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
  8. İnalcık, H. (1964). Tanzimat'ın uygulanması ve sosyal tepkileri. Belleten, 28(112), 623-690.
  9. Karpat, K. H. (2002). Studies on Ottoman social and political history: Selected articles and essays (Vol. 81). Brill.
  10. Keleş, H., Ata, B., & Köksal, H. (2006). Tarihî dokümanla tarih öğretiminin lise öğrencilerinin başarısına etkisi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2.
  11. Kuhn, D. (1991). The skills of argument. Cambridge University Press.
  12. Monte-Sano, C. (2010). Disciplinary literacy in history: An exploration of the historical nature of adolescents' writing. The Journal of the Learning Sciences, 19(4), 539-568.
  13. Nokes, J. D., & De La Paz, S. (2023). Historical argumentation: Watching historians and teaching youth. Written Communication, 40(2), 333-372.
  14. Ortaylı, İ. (1987). İmparatorluğun en uzun yüzyılı. 2. Baskı İstanbul: İletişim Yayınları.
  15. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Ankara: Pegem Akademi.
  16. Seixas, P. (2017). A model of historical thinking. Educational philosophy and theory, 49(6), 593-605.
  17. Stradling, R. A. (2003). 20. Yüzyıl Avrupa Tarihi Nasıl Öğretilmeli. Çev. A. Ünal. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı.
  18. Swartz, R. J. (2008). Teaching students how to analyze and evaluate arguments in history. The Social Studies, 99(5), 208-216.
  19. Toulmin, S. E., (2003). The uses of argument. Cambridge: Cambridge University Press.
  20. Türk, F., & Yıldırım, N. (2025). Development of Argumentation-Based Guidance Materials in Science Education and Analysis of Students’ Argumentation Levels. Journal of Theoretical Educational Science, 18(2), 367-384.
  21. Van Drie, J., & Van Boxtel, C. (2008). Historical reasoning: Towards a framework for analyzing students’ reasoning about the past. Educational Psychology Review, 20(2), 87-110.
  22. VanSledright, B. A. (2011). The challenge of rethinking history education: On practices, theories, and policy. Routledge.
  23. Wiley, J., & Voss, J. F. (1999). Constructing arguments from multiple sources: Tasks that promote understanding and not just memory for text. Journal of educational psychology, 91(2), 308-309.
  24. Wineburg, S. (2010). Historical thinking and other unnatural acts. Phi delta kappan, 92(4), 81-94.
  25. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.